Xəyal Bəşirov: “Ümid edək ki, o şəxslər öz vəzifə səlahiyyətlərini əvvəlki tanışlıqlarına, əvvəlki həmkarılarına və digər prinsiplərə qurban verməzlər”
Bir neçə sabiq hakim indi də vəkil kimi fəaliyyət göstərəcəklər. Vəkilliyə namizəd olan keçmiş hakimlər and içərək Vəkillər Kollegiyası sıralarına qəbul olunublar. Namizədlər sırasında Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədr müavini olmuş Sona Salmanova və əvvəllər hakim işləmiş 6 namizəd də yer alır.
Vəkil məhkəmədə müdafiə etdiyi subyektin hüquqları naminə hakimlə sözün hüquqi mənasında döyüşən və döyüşməli olan bir şəxsdir. Dünənki hakim bu gün məhkəməyə vəkil kimi çıxaraq dünənə qədər yoldaşlıq etdiyi hakimlə, hələ bəzi hallarda keçmiş həmkarlar olaraq aralarında alış-veriş etdikləri hakimlərlə hüquqi prinsipiallıq baxımından necə döyüşəcək?Necə təminat vermək olar ki, dünənki hakim bu gün vəkil statusunda məhkəmədə sonadək obyektiv ola biləcək? Keçmiş hakimlərin hakimlikdən sonra vəkilliklə məşqul olması prinsipcə nə qədər doğrudur?
Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirov baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu olduqca maraqlı və ictimaiyyəti düşündürən mövzudur. “Fikrimcə, bu sualın bir deyil, bir neçə istiqamətdə cavabı var. Birincisi, hakimlər 65 yaşda, yaxud ondan artıq yaşda təqaüdə çıxırlar. Bu yaşdan sonra onların aktiv vəkilliklə məşğul olmaq imkanları nə qədər var, bu nə qədər dərəcədə doğrudur, yaxud effektivdir. Bu ciddi sual doğuran məsələdir. Düzdür, indi vəkilliklə məşğul olan keçmiş hakimlər var. Amma onların vəkillik fəaliyyəti nə dərəcədə effektivdir? Digər bir məsələ isə ondan ibarətdir ki, uzun müddət həmkar kimi fəaliyyət göstərən, hakim kimi hətta bəzi məhkəmələrdə, yuxarı instansiya məhkəmələrində, o cümlədən də ağır cinayətlərdə tərkib olaraq iştirak edən belə şəxslərin daha sonra bir-birinə qarşı müdafiə tərəfi olaraq çıxış etməsi nə dərəcədə effektiv olacaq? Bu da başqa bir sualdır. Çünki belə məhkəmələrdə üç hakim olur, biri sədrlik edir, digər iki hakim eyni işlə bağlı qərar vermədə ümumi olaraq konsensusa gəlir.
Bu baxımdan, düşünürəm ki, burada bir amili əsas götürmək olar. Hər bir hüquqşünas hakimliklə bağlı and içir, eyni zamanda vəkil kimi də and içirlər. Hakim kimi, vəkil kimi and içən şəxslər fərqli-fərqli andlar içirlər. O baxımdan onlar öz vəzifə səlahiyyətlərinə, öz öhtəliklərinə riayət etməkdə məsuliyyət daşıyırlar. Bu da bir vətəndaş kimi bizim üçün yeganə istinad, ümid edə biləcəyimiz amildir.
O baxımdan təcrübə göstərir ki, bu şəxslərin fəaliyyətləri həmişə effektiv də olmur, çünki vəkillik fəaliyyəti daim aktivlik tələb edir. Aktivlik tələb edən hər bir iş kimi vəkillikdə də insanlara yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım göstərmək lazımdır. Yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım göstərməsi konstitusion tələbdir. Əgər bir şəxs aktiv fəaliyyət göstərə bilmirərsə, onun yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım göstərməsi effektiv olmayacaq”.
X.Bəşirovun sözlərinə görə, bu gün yeni texnologiyalar-elektron məhkəmə sistemi, elektron vəkillik, digər müasir standartlara cavab verən texniki tələblər var. O, qeyd etdi ki, bu fəaliyyətin ortaya qoyulması uzun müddət fəaliyyət göstərmiş yaşlı insanların mövcud tələblərə cavab verməsi baxımından da sual doğurur. “Amma bunlar texniki tələblərdir, yəni bunları hansısa mənada təmin etmək olar. Yəni indi kifayət qədər təcrübəyə malik yaşlı insanlar var ki, onlar müasir texnologiyalardan çox yüksək səviyyədə istifadə edirlər.
Amma yüksək keyfiyyətli hüquqi yardımın göstərilməsi üçün digər məqamlar var ki, bunlar ciddi suallar doğurur. Ümid edək ki, o şəxslər öz vəzifə səlahiyyətlərini əvvəlki tanışlıqlarına, əvvəlki həmkarılarına və digər prinsiplərə qurban verməzlər, əksinə, içdikləri vəkil andına sədəqət göstərərlər”-deyə X.Bəşirov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
