Yaxın Şərqdə İran ətrafında formalaşan hərbi və siyasi gərginlik fonunda beynəlxalq mediada yayılan məlumatlar region ölkələrinin hansı səviyyədə münaqişəyə cəlb olunduğu sualını yenidən gündəmə gətirib. Xüsusilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Səudiyyə Ərəbistanının İrana qarşı gizli hərbi əməliyyatlarda iştirak etməsi ilə bağlı iddialar sosial şəbəkələrdə geniş yayılıb. Lakin mövcud məlumatlara diqqətlə baxdıqda görünür ki, yayılan xəbərlərin müəyyən hissəsi reallığa əsaslansa da, bəzi detallar ya şişirdilib, ya da yanlış təqdim olunub.
Beynəlxalq media orqanlarının, xüsusilə də Wall Street Journal-ın məlumatına görə, BƏƏ ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarında iştirak edən yeganə əlavə regional ölkə olub. Nəşrin məlumatlı mənbələrə istinadən yaydığı xəbərdə qeyd edilir ki, BƏƏ İranın Körfəzdə yerləşən Lavan adasındakı neft emalı obyektini hədəf alıb. Hücum nəticəsində böyük yanğın baş verib. Bununla belə, BƏƏ bu əməliyyatı rəsmi şəkildə təsdiqləməyib. Bu məqam vacibdir, çünki region ölkələri bir çox hallarda belə əməliyyatları açıq şəkildə boynuna götürmür və qeyri-rəsmi məlumatlar üzərindən müzakirələr yaranır.
Sosial mediada yayılan məlumatlarda hadisənin mart ayında baş verdiyi və Səudiyyə Ərəbistanının da gizli raket zərbələri endirdiyi iddia olunsa da, mövcud məlumatlar bunu təsdiqləmir. Əldə olunan informasiyalara görə, Lavan adasına hücum aprel ayında həyata keçirilib. Digər tərəfdən, Səudiyyə Ərəbistanının birbaşa hərbi zərbə endirməsi barədə etibarlı sübut yoxdur. Əksinə, məlumatlar göstərir ki, Ər-Riyad münaqişənin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün diplomatik kanallarla fəaliyyət göstərib, həm Vaşinqton, həm də Tehranla əlaqələri qorumağa çalışıb.
İranın reaksiyası isə olduqca sərt olub. Məlumatlara görə, Tehran BƏƏ istiqamətində 550-dən çox ballistik və qanadlı raket, 2.200-dən çox pilotsuz uçuş aparatı buraxıb. Bu isə regionda gərginliyin nə qədər təhlükəli həddə çatdığını göstərir. BƏƏ ABŞ istehsalı olan THAAD və Patriot hava müdafiə sistemləri vasitəsilə hücumların böyük hissəsini zərərsizləşdirsə də, 13 nəfərin həlak olması və 224 nəfərin yaralanması münaqişənin real nəticələr doğurduğunu ortaya qoyur.
Bəzi insanlar bu xəbərlərin ABŞ tərəfindən məqsədli şəkildə yayıldığını və Vaşinqtonun Körfəz ölkələri ilə İran arasında düşmənçiliyi dərinləşdirmək istədiyini düşünür. Lakin hazırkı məlumatlar belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət etmir. Çünki İran ilə Körfəz ölkələri arasında münasibətlər uzun illərdir rəqabət və qarşılıqlı etimadsızlıq üzərində qurulub. ABŞ-ın bölgədəki siyasəti bu qarşıdurmalara təsir etsə də, bütün hadisələri yalnız informasiya manipulyasiyası ilə izah etmək doğru olmazdı.
Bununla yanaşı, müharibə şəraitində informasiya savaşının aparılması da reallıqdır. Münaqişə tərəfləri və beynəlxalq güclər ictimai rəyə təsir etmək üçün mediadan aktiv istifadə edir. Bu səbəbdən sosial şəbəkələrdə yayılan xəbərlərin bir hissəsi emosional və təhrif olunmuş formada təqdim edilir. Xüsusilə "gizli hücum", "tammiqyaslı iştirak" və ya "bütün Körfəz ölkələrinin İrana qarşı birləşməsi" kimi iddialar çox vaxt faktlardan daha çox siyasi təbliğat xarakteri daşıyır.
Nəticə etibarilə demək olar ki, BƏƏ-nin İrana qarşı müəyyən hərbi əməliyyatda iştirak etməsi barədə məlumatlar tamamilə əsassız deyil. Ancaq bu hadisələrin təqdim olunma formasında ciddi qarışıqlıqlar və şişirtmələr mövcuddur. Səudiyyə Ərəbistanının gizli raket zərbələri endirməsi barədə iddialar isə hazırda təsdiqlənməyib. Mövcud vəziyyət göstərir ki, regionda həm real hərbi qarşıdurma, həm də paralel şəkildə güclü informasiya müharibəsi davam edir.
Akif NƏSİRLİ
