Bəhruz Quliyev: "Moskva, ənənəvi olaraq, hərbi müdaxilədən daha çox siyasi təsir mexanizmlərindən istifadə etməyə üstünlük verir"
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan jurnalistlərə açıqlamasında ölkəsinin Avrasiya İqtisadi İttifaqından (Aİİ) çıxışı məsələsini gündəmə gətirmək üçün hazırda heç bir əsas olmadığını bildirdi. Bu şəkildə Paşinyan Vladimir Putinin bir gün əvvəlki çıxışına cavab verdi. Putin demişdi ki, İrəvan Aİ ilə Aİİ arasında seçimini mümkün qədər tez etməli, "yumşaq, ziyalı və qarşılıqlı faydalı boşanma" üçün müvafiq referendum keçirməlidir.
"Ermənistan dövlətlərarası münasibətlərdə dövlətlərarası məntiqə əsaslanır. Biz Aİİ-nin tam hüquqlu üzvüyük və üzv olduğumuz müddətdə bütün qərar qəbulетmə proseslərində tam iştirak edirik. Zərurət yaranana qədər bu məsələni qaldırmayacağıq. Obyektiv zərurət olduqda referendumu da keçirəcəyik. Mənim qiymətləndirməmə görə, belə bir obyektiv zərurət sadəcə yoxdur" - deyə Paşinyan bildirib.
Siyasətçi Putinin "boşanma" ifadəsi ilə razı olmadığını da vurğuladı: "Biz bəzən dövlətlərarası münasibətləri nigahla qarışdırırıq".
Bundan əlavə, Paşinyan Putinin mətbuat katibi Dmitri Peskovun Ermənistanı Ukrayna prezidenti Zelenski üçün "antirusiya çıxışları"na meydança yaratmaqda ittiham edən bəyanatını da şərh etdi. Paşinyan dedi ki, Putinin özü onun iştirakı ilə müxtəlif ölkələrə münasibətdə açıqlamalar verib, lakin Rusiyanın ondan bu açıqlamalara reaksiya gözlədiyini "xatırlamır".
"Yəni bunu yerli hesab etmirəm. Ermənistan Avropa Siyasi Birliyinin iştirakçısı, Aİİ, MDB üzvüdür, amma bu, bütün dünya işlərinə müdaxilə iddiasında olduğumuz anlamına gəlmir".
Həmçinin Paşinyan mayın sonunda Astanada keçiriləcək Aİİ rəhbərləri iclasında iştirak etməyəcəyini açıqladı - onun əvəzinə Astanaya Baş nazirin müavini Mher Qriqoryan gedəcək. Paşinyan bunu seçki kampaniyası ilə əlaqələndirdi - daha əvvəl də Moskvada 9 May tədbirlərinə qatılmamağını eyni səbəblə izah etmişdi.
Bu qarşılıqlı söz savaşınin sonu necə bitə bilər? Yəni enində-sonunda Rusiya Ermənistana hücum edə bilərmi?
"Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında son günlər müşahidə olunan ritorik gərginlik əslində iki ölkə münasibətlərində uzun müddətdir yığılan strateji narazılıqların növbəti təzahürüdür. Burada söhbət təkcə Avrasiya İqtisadi İttifaqı məsələsindən getmir, həm də Ermənistan rəhbərliyinin son illər apardığı çoxvektorlu xarici siyasət kursundan gedir.
Rusiya üçün Ermənistan uzun illər Cənubi Qafqazda əsas hərbi-siyasi dayaqlardan biri olub. Lakin Paşinyan hakimiyyəti dövründə İrəvanın Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşması, Qərb platformalarında fəallaşması və Moskvanın təhlükəsizlik mexanizmlərinə tənqidi yanaşması Kreml tərəfindən narahatlıqla izlənilir. Putinin "seçim edin" mesajı da məhz bu narazılığın diplomatik formada ifadəsidir.
Məsələnin hərbi toqquşmaya çevrilməsi və Rusiyanın Ermənistana hücum etməsi ehtimalı isə real görünmür. Çünki Ermənistanla Rusiyanın münasibətləri nə qədər gərgin olsa da, tərəflər arasında dərin iqtisadi əlaqələr, təhlükəsizlik mexanizmləri və qarşılıqlı asılılıq mövcuddur. Bundan başqa, Rusiyanın hazırkı geosiyasi gündəmi, xüsusilə Ukrayna istiqamətində davam edən müharibə fonunda Cənubi Qafqazda yeni hərbi cəbhə açması rasional görünmür".
Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib. Ekspert qeyd edib ki, daha real ssenari siyasi təzyiq, iqtisadi rıçaqların işə salınması, enerji, logistika və informasiya təsir vasitələrinin genişləndirilməsi ola bilər. Moskva ənənəvi olaraq hərbi müdaxilədən daha çox siyasi təsir mexanizmlərindən istifadə etməyə üstünlük verir. Ermənistan daxilindəki seçki prosesləri fonunda bu təzyiqlərin artması da istisna deyil.
Bu qarşılıqlı söz savaşının sonu, böyük ehtimalla, açıq qarşıdurma ilə deyil, növbəti mərhələdə danışıqlar və qarşılıqlı güzəşt axtarışları ilə nəticələnəcək. Çünki həm Moskva, həm də İrəvan anlayır ki, münasibətlərin tam qırılması hər iki tərəf üçün ciddi itkilər yarada bilər.
"Düşünürəm ki, Paşinyanın bəyanatları daha çox daxili auditoriyaya və seçki kampaniyasına hesablanmış siyasi manevr təsiri bağışlayır. Kremlin cavabları isə xəbərdarlıq xarakterlidir. Amma yaxın perspektivdə Rusiyanın Ermənistana birbaşa hücum etməsi ehtimalı son dərəcə aşağıdır. Hələ ki, regionda əsas mübarizə tanklarla yox, diplomatiya, iqtisadi təsir və siyasi nüfuz vasitələri ilə aparılacaq"- deyə B.Quliyev əlavə edib.
Dəniz NƏSİRLİ
