Məzahir Məmmədli: “Çox yaxşı olar ki, məktəblərdə psixoloqlar üçün xüsusi kabinetlər açılsın, onlar alətlərlə, resurslarla təmin edilsin və işləmələri üçün lazımı şərait yaradılsın”
Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin (MÜTDA) direktoru Eşqi Bağırov jurnalistlər üçün keçirilən brifinqdə bildirib ki, ümumtəhsil müəssisələrində fəaliyyət göstərən məktəb psixoloqları sertifikasiyadan keçəcək. Bildirilib ki, növbəti illərdə məktəb psixoloqları daxil olmaqla bütün pedoqoji heyətin sertifikasiyadan keçirilməsi planlaşdırılır.
Orta ümumtəhsil məktəblərinin hamısında psixoloq kadrları varmı ki, MÜTDA rəhbəri növbəti illərdə məktəb psixoloqlarının sertifikasiyadan keçirləcəyini deyir?
Ekspertlər qeyd edir ki, bütün məktəblər psixoloqlarla təmin olunduqdan və psixoloqların vahid iş metodikası formalaşdıqdan sonra bu sertifikasiya keçirilməlidir. Məktəblərdə düz-əməlli peşəkar psixoloq yoxdur. Amma indidəndən onların sertifikasiyasına başlanılır. Bu nə dərəcədə düzdür?
Ekspertlərə görə, məktəblərdə psixoloqların sayı şagird sayına uyğun deyil. Bir psixoloq yüzlərlə şagirdlə məşğul olmalı olur, bu isə keyfiyyətli və fərdi yanaşmanı çətinləşdirir.
İş yükünün çoxluğu səbəbindən psixoloqlar yalnız “təxirəsalınmaz hallara” fokuslana bilir, profilaktik və erkən müdaxilə imkanları azalır. Ekspertlər deyir ki, məktəb psixoloqlarının maaşı və resursları çox vaxt aşağı olur. Bu da motivasiya və peşəkar inkişaf imkanlarını məhdudlaşdırır.
Məktəb üçün lazımlı testlər, materiallar və ixtisasartırma kursları kifayət qədər təmin olunmur.
Valideynlər və müəllimlər psixoloqun işinin mahiyyətini bəzən anlamırlar. Bunun nəticəsində psixoloqlara müraciət gecikir və ya düzgün dəstək alınmır. Şagirdlər də bəzən psixoloqdan çəkinir, onu “cəzalandırıcı” və ya “problemi olanların adamı” kimi görürlər. Psixoloqlar çox vaxt məktəb idarəçiliyi, müəllimlər və valideynlərlə effektiv əlaqədə deyillər. Psixoloji dəstək planları məktəbin ümumi təhsil strategiyasına tam inteqrasiya olunmur. Psixoloqlar emosional yüklənmə ilə üzləşirlər: problemli uşaqlarla işləmək, zorakılıq və ailə problemləri ilə rastlaşmaq onların öz psixoloji sağlamlığına təsir edə bilər.
Təcrübəsiz psixoloqlar üçün ciddi etik və peşəkar qərarlar qəbul etmək çətin ola bilər.
Təhsil eksperti Məzahir Məmmədli baki-xeber.com-a bildirdi ki, son illərə qədər ümumtəhsil məktəblərində psixoloq ştatını qeyri-peşə sahibləri tuturdu, bunlar bir qayda olaraq direktorların “katibəsi” rolunda idilər.
“Son illərə qədər məktəb psixoloqları qeyri-ixtisas sahibləri və məktəb rəhbərliyinə yaxın olan şəxslərdən seçilirdi.Yəni onlar psixoloqluqdan daha çox başqa işlər görürdülər. Test hazırlamaq, şagirdlərlə və valideynlərlə işləmək kimi plan, məqsəd yox idi. Amma son bir neçə ildə vəziyyət dəyişdi, son illər bu məsələyə ciddi yanaşılır. Həm mütəxəssislərin işə cəlb olunması başlayıb, həm də məktəblərdə psixoloqların qarşısında müəyyən tələblər qoyulub. Bəlkə hələ də ucqar rayon və kəndlərdə məktəb psixoloqu ştatında olan qeyri-peşəkarlar var, amma ümumikdə böyük məktəblərdə psixoloq vəzifəsinə mütəxəssis kadrlar cəlb edilməyə başlanılıb. Psixoloqların sertifikasiyası keçiriləndə kimin ixtisas, kimin qeyri-ixtisas sahibi olduğu üzə çıxacaq. Məktəb psixoloqları sertifiyasiyadan keçdikdən sonra artıq məktəblərdə psixoloq işindən danışa biləcəyik. Çox yaxşı olar ki, məktəblərdə psixoloqlar üçün xüsusi kabinetlər açılsın, onlar alətlərlə, resurslarla təmin edilsin və işləmələri üçün lazımı şərait yaradılsın”.
M.Məmmədli qeyd etdi ki, burada problemli məsələ hər 1000 şagirdə 1 psixoloqun düşməsidir. O, vurğuladı ki, 3-4 min şagirdi olan məktəblərdə 3-4 psixoloq ştatı olur və az sayda psixoloqun yüzlərlə şagirdlə, onların valideynləri ilə işləməsində çətinliklər mövcuddur. “Psixoloqların bacarığı, peşəkarlığı nə qədər üstün olsa da, bütün məktəbi, şagirdləri, valideynləri əhatə edə bilməz. Düşünürəm ki, məktəblərdə psixoloq çatışmazlığının aradan qaldırılması üçün də addımlar atılmalıdır. Şəhər məktəblərində heç olmasa 500-ü şagirdə ən azı 1 psixoloq düşməlidir. Ucqarlarda da şagird sayı 200-ü keçən məktəblərdə psixoloq ştatının olması, onlara ayrıca otaq ayrılması, şagirdlərlə və valideynlərlə işləmək üçün xüsusi alətlərlə təmin olunmaları vacibdir. Təəssüf ki, bu gün psixoloqların şagirdlərə təsirindən danışmaq çox çətindir. Ayrı-ayrı məktəblər var ki, orada psixoloqlara dəstək var, amma bu kütləvi deyil”-deyə ekspert bildirdi.
İradə SARIYEVA
