Mətləb Salahov: “Əsas səbəblər - işsizlik və evsizlik, narkotik aludəçiliyi, sosial şəbəkə xəyanətləri”
Azərbaycanda sanki boşanma “bumu” yaşanır. Rəsmi rəqəmlərə görə, Azərbaycanda boşanmaların sayı əvvəlki illərlə müqayisədə artıb. Bu ilin ilk iki ayında qeydə alınan nikahların sayı 5 mini bir qədər keçdiyi halda, boşanmaların sayı artıq 3 mini ötüb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər min nəfərinə düşən nikah sayı 4,7-dən 3,2-yə düşüb.
Burada diqqət çəkən digər məqam kəndlərdə də boşanmaların sayında müəyyən artım meyillərinin olmasıdır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2024-cü ildə kənd yerlərində boşanmaların sayı təxminən 7 min olub. Şəhərlərdə müşahidə edilən artıq kəndlərdə də yayılmaqdadır.
Nə baş verir? Problemin kökündə dayanan əsas səbəblər nə ilə bağlıdır?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən jurnalist-ekspert Mətləb Salahov boşanmaların artmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Ailə institutunun məhv olmasının ən müxtəlif səbəbləri var. Xüsusilə internet və sosial şəbəkə zamanında bu proses daha sürətli və dağıdıcı xarakter alıb. İlk öncə onu qeyd edim ki, bu gün Azərbaycanda boşanmaların artma səbəblərindən biri və heç şübhəsiz ki, ən birincisi sosial şəbəkələrdir. Diqqət edin: bu gün Azərbaycan efirlərindəki sosial proqramlarda yaşanan ailə biabırçılıqlarının daha çox sosial şəbəkələrdə tanış olduqları oğanlarla qoşulub qaçan evli qadınların çoxluğu da dediklərimizi sübut edib. Aparılan məhkəmə proseslərindən də aydın olur ki, boşanmaların artmasında sosial şəbəkələrin təsiri hər gün artmaqdadır. Hətta son illərdə sosial şəbəkələr üzündən ölkəmizdə ailə münaqişələrinin, qətllərin sayının artdığının şahidi oluruq. Başqa bir səbəb gənclərin sosial şəbəkələrdə tanış olub, bir-birini yaxından tanımadan tez bir zamanda evlənmək qərarına gəlməsi və tələsik evliliyi çox çəkmədən sonlandırmalarıdır”.
Ekspertin fikrincə, ən böyük səbəblərdən biri də ailədəki problemlərə olan dözümsüzlükdür: “Təəssüf ki, 20-30 il öncə ailə qurarkən qız anaları öz qızlarına ailə dəyərləri, getdiyi ocağa sadiqlik, evdarlıq kimi mühüm xüsusiyyətləri öyrədirdilər. İndi o dəyərlər də internet kabusu üzündən tamamilə toz basmış arxiv kimi bir kənara atılıb. Təəssüf ki, toy dedikdə şadlıq saraylarındakı şıdırığı rəqs və ifrat yemək-içmək göz önünə gəlir. Bizim cəmiyyətdə ailə qurmaq barədə təsəvvürlər getdikcə yoxsullaşır. Toylarımıza diqqət etsək görərik ki, burada mahiyyət yalnız yeyib-içməkdən, əylənməkdən ibarətdir. Halbuki toyun mahiyyətində eyni zamanda maarifçilik dayanır. Yeni evlənənlərə ailə modelini anlatmaq, məsləhət vermək, gözəl nümunələr göstərmək və onlara ailə dəyərlərini aşılamaq lazımdır. Bunu isə təəssüflər olsun ki, toylarda görmürük. Diqqət edin, son zamanlarda gənclər bir-birinə qarşı son dərəcə dözümsüzlük nümayiş etdirir, bir-birinin öhdəliklərini yerinə yetirməkdən imtina edirlər. Səbəb isə onlarda ailə ilə haqda məlumatlığın, bilgilərin, öhdəliklərin aşağı səviyyədə olmasıdır. Bundan başqa, ailə dağılmalarının başında gələn əsas səbəblərdən biri gənclərin evsizliyi, az maaşlı iş yerləri, habelə narkotik aludəçiliyinin pik həddə çatmasıdır. Marketlərdə 400-500 manat maaşla çalışan gənclər, əmlak qiymətlərinin pik həddə çatdığı, yeni tikililərdə 1 otaqlı mənzilin qiymətinin 120000-130000 arası olduğu bir vaxtda ev almağı unudub bədbinliyə qapılırlar. Əlbəttə, kirayə qiymətlərinin az qala aldığı maaşı üstələdiyi bir vaxtda ailəni qoruyub saxlamaq da ağır məsələdir. Uzun illər kirayələrdə sürünmək istəməyən gənclər dərhal bir “çıxış yolu” tapırlar – BOŞANMAQ! Məncə bu proses qarşıdakı illərdə daha aktiv fazaya keçəcək. Dövlət qurumlarının bu məsələyə ciddi şəkildə yanaşmaları qaçılmaz prosesdir. Yoxsa cəmi 4-5 ildən sonra əhali sayımızda ciddi azalma ilə qarşı-qarşıya qalacayıq”.
Vidadi ORDAHALLI
