Yanlış informasiyaların tirajlanması, hədə-qorxu, şantaj yolu ilə vətəndaşların narahat edilməsi hallarına bəzi media subyektlərində, saytlarda və sosail şəbəkə platformalarında çox rast gəlmişik.
Heç şübhəsiz ki, sosial şəbəkələr, internet resursları və bəzi saytlarda yayımlanan bu kimi neqativlər ictimai-siyasi sabitliyin, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının pozulmasına yönələn addımlar olub. Sosial media istifadəçilərinin müxtəlif məsələlərlə bağlı süni ajiotaj yaratmaq niyyəti ilə həyata keçirdikləri bu xoşagəlməz, ziyanlı işlərə qarşı dövlət qurumları mütamadi olaraq ciddi mübarizə aparıb.
Sosial media və sosial şəbəkələr haqqında ayrıca qanunun olmaması şər şəbəkəsinin əl-qolunu açmağa imkan versə də bu uzun sürmədi.
Prezident İlham Əliyevin yanvarın 15-də imzaladığı fərmanla sayt və sosial şəbəkədə cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik hərəkətləri qadağan edilib. Ölkə başçısı həmin tarixdə "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" qanunda dəyişikliyi təsdiqləyib.
Belə ki, kütləvi nümayiş etdirildiyi halda ictimai mənəviyyatı təhqir edən, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edən hərəkətlərin edilməsinə, yəni əxlaqsız ifadələrin səsləndirilməsinə və ya belə məzmun təəssüratı yaradan jestlərin edilməsinə, yaxud bədəninin hissələrinin insan əxlaq normalarına və milli-mənəvi dəyərlərə zidd formada göstərilməsinə dair məlumatların yayılması qadağan edilib.
Media eksperti Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, sözügedən qanun, ümumiyyət gətirilən dəyişikliklər və tətbiqatlar əslinə qalanda vətəndaş məsuliyyətinin yüksəldilməsinə hesablanıb. “Bilirik ki, Azərbaycanda dünyanın bir çox yerlərində olduğu kimi xüsusilə də sosial media azadlığı ən yüksək səviyyədədir. Yəni heç kəs heç kəsin fəaliyyətinə bu yöndə müdaxilə etmir, etmək niyyətində də deyil. Bundan da bəzi insanlar sui-istifadə edir. Yəni sosial medianın gətirdiyi azadlıqlardan sui-istifadə etməklə insanların şəxsi həyatına müdaxilə edir, şər-böhtan tirajlayır, ümumiyyətlə gözdən salma kampaniyaları aparır və sair. Bunun qarşısını almaq üçün də məhz sözügedən qanun qüvvəyə minib. Bundan sonrakı mərhələdə maarifləndirmə işini bir qədər sürətləndirməyə ehtiyac var. Yəni “qanun qəbul edilib, Prezident tərəfindən Fərman imzalanıb, tətbiq etdik” deyib arxayınlaşmaq olmaz. Çünki bu qanunun nə üçün qəbul edildiyi, nəyə xidmət etdiyi, hansı nəticələrə gətirib çıxaracağı ilə bağlı maarifləndirmə işinin aparılması vacibdir. Yəni geniş auditoriyalarda bu maarifləndirmə işi aparılmalıdır ki, insanlar artıq məsuliyyət dövrünə qədəm qoyduqlarını anlasınlar. Özəlliklə də sosial mediadan, bütövlükdə mediadan sui-istifadə edən şəxslər başa düşməlidir ki, bundan sonra artıq qanunun sərt üzü ilə üzləşməli olacaqlar. Yəni heç kim heç kimi kimisə tənqid etməkdən çəkindirmək, heç kim fərqli fikirləri boğmaq istəmir, Azərbaycan dövləti Konstitusiya ilə təsbit edilmiş bu hüquqları tanıyır və təmin edir. Amma heç kəsin də ixtiyarı yoxdur ki, bu kimi azadlıqlardan sui-istifadə edib başqa-başqa insanların qanını qaraltsın, ürəyini bulandırsın. Bax, bu qanunun qəbul edilməsi məhz buna xidmət edir. Üstəlik də artıq hiss olunur ki, sosial mediada daha məsuliyyətli davranışlar sərgiləməkdədir. Ən azından sosial media istifadəçisi olaraq özümə qarşı münasibətdə bunu müşahidə edirəm. Düzdür, İrana, Rusiyaya bağlı trol şəbəkələri öz əməllərindən qalmır. Bunu başa düşürük, onlar özəlliklə xaricdən idarə olunur. Amma bizim mübahisə və müzakirə edən şəxslərin artıq əvvəlki illərdə olduğu kimi həddlərini aşdığını görmürük. Ədəb çərçivəsində müzakirə açırlar, mübahisə edirlər, qanun çərçivəsində bunu etməyə çalışırlar, bunun özü sevindiricidir. Amma dediyim kimi, bir gül ilə bahar olmaz. Bu daha geniş auditoriyalarda təbliğ edilməlidir”-deyə A.Həsrət bildirdi.
“Demokrat.az” xəbər portalının rəhbəri, “Ekoloji Dayanıqlılıq və Təbiətin Qorunması” İctimai Birliyinin sədri Vasif Həsənli bu barədə bakı-xeber.com-a bildirib: “Bildiyiniz kimi, cənab Prezident İlham Əliyevin yanvarın 15-də imzaladığı fərmanla sayt və sosial şəbəkədə cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik hərəkətləri qadağan edilib. Ölkə başçısı həmin tarixdə "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" qanunda dəyişikliyi təsdiqləyib.
Düşünürəm ki, cənab Prezident tərəfindən "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" qanuna edilən dəyişikliklər rəqəmsal mühitdə hüquqi nizamın yaradılması yolunda çox mühüm addımdır. Bu dəyişikliklər təkcə qadağalar toplusu deyil, həm də cəmiyyətin mənəvi sağlamlığının qorunmasına yönəlmiş bir mexanizmdir.
Bir çox hallarda "söz azadlığı" anlayışı təhqir və sair ilə qarışdırılır. Ancaq beynəlxalq hüquq normaları da təsdiq edir ki, bir insanın azadlığı digərinin hüquqları başladığı yerdə bitir. Bu qanuna edilən dəyişiklik də məhz fərdi şəxslərin, qrupların və dövlət rəmzlərinin aşkar hörmətsizlikdən, söyüş və təhqirdən qorunmasını hüquqi müstəviyə keçirdi.
Hesab edirəm ki, bu dəyişiklik son zamanlar sosial şəbəkələrdə geniş yayılan mənəvi terror hallarının qarşısını almaq üçün mühüm sipər rolunu oynayır. Bu, azadlığın həm də məsuliyyət olduğunu və hər bir paylaşımın hüquqi nəticə doğura biləcəyini cəmiyyətə aşılayır. Bu dəyişiklikdən sonra sosial şəbəkə istifadəçiləri arasında özünənəzarət hissləri daha da güclənir, artıq insanlar virtual məkanda yazdıqları şərhlərin real hüquqi nəticələrini anladıqca, ünsiyyət dili daha etik müstəviyə keçir. Bu dəyişikliklər Azərbaycanın informasiya təhlükəsizliyi sistemini müasir çağırışlara uyğunlaşdırır. Eyni zamanda media subyektlərinin məsuliyyətini də artırır”.
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
