Zahid müəllimlə dostluğumuzun təməli tələbəlik illərimə təsadüf edir. 1991-ci ildə tələbə adını qazandım və Naxçıvan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil almağa başladım. Təhsilimin ilk illərində universitetdə keçirilən “Məhəmməd Hüseyn Şəhriyar gecəsi” tədbirində iştirak etdim. Bu tədbirdə mən də Şəhriyarın yaradıcılığından bəhs etdim və sonda onun “Azərbaycan” şeirini səsləndirdim. Həmin vaxtlar, universitetin yataqxanasında qalırdım (yəni,1991-1994-cü illərdə). Tədbir bitdikdən sonra yataqxanaya daxil olarkən bir əlin çiynimə toxunduğunu hiss etdim. Çiynimə əlini qoyan IV kurs tələbəsi Zahid Rzayev idi. Bildirdi ki, yataqxana kitabxanasına rəhbərlik etmək vəzifəsi ona həvalə olunub. O, mənə axşam saatlarında kitabxananın oxu zalında biliyimi artırmaq və seminarlara hazırlıq üçün gəlməyimi təklif etdi.
Bu müddət ərzində Zahid müəllimin qayğısı ilə mən dərs vəsaitləri, monoqrafiyalar, həmçinin müvafiq müəllif alimlərinin adlarını öyrəndim. Xüsusilə Zahid müəllim mənim təhsil yolumda təkcə dərslikləri və elmi əsərləri tanıtmaqla kifayətlənmədi, həm də mənə intellektual inkişafda mühüm dəstək verərək, tələbə adını qazanmış Kamalı qaranlıq dünyadan işıqlı bir dünyaya daşıdı.
Zahid Asəf oğlu Rzayev 1968-ci il iyunun 23 də Naxçıvanın qədim Kəngərli mahalının Qarabağlar kəndində anadan olub. 1975-ci ildə Qarabağlar kənd 2 saylı orta məktəbin 1 sinfinə qəbul edilib. 1985-ci ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib və həmin il akademik Yusif Məmmədəliyev adına Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Naxçıvan Dövlət Universiteti) Tarix-filologiya fakültəsinin tarix ixtisasına qəbul olunub. 1986-88-ci illərdə isə hərbi xidmətdə olub. Zahid Asəf oğlu Rzayev tələbəlik illərində yalnız bilik və savadı ilə deyil, həm də davranışları və xarakteri ilə seçilən nümunəvi bir tələbə idi. Onun universitetin professor-müəllim heyəti arasında qazandığı səmimi rəğbət və hörmət, demək olar ki, heç bir tələbənin diqqətindən yayınmırdı. Xüsusilə tarix sahəsində tanıdığımız dəyərli professor-müəllim heyətindən Qasım Qasımov, Mirhəşim Seyidov, İsmayıl Hacıyev, Abbas Seyidov, Allahverdi Hüseynov, Namiq Əliyev, Zəhmət Şahverdiyev, filologiya sahəsinin tanınmış alimlərindən Vəliyəddin Əliyev, Arif Əliyev, Məhərrəm Cəfərov, Müseyib Zeynalov, Yavuz Axundlu, Əjdər İsmayılov, İsa Həbibbəyli, Əbülfəz Amanoğlu, folosof və iqtisadçılardan Qərib Allahverdiyev, Akif Mədətov, Eynulla Mədətli, eləcə də Hüseyn Kazımov, Qasım Hüseynov və digərləri ilə qurduğu qarşılıqlı hörmət və səmimi əlaqələr Zahid müəllimin həm intellektual mühiti, həm də şəxsiyyəti ilə necə xüsusi dünyagörüşünə malik olduğunu bir daha nümayiş etdirirdi. Zahid müəllim yalnız təhsil aldığı ali məktəbin nüfuzlu professor-müəllim heyəti ilə deyil, dünya miqyasında tanınan, elmi irsi ilə oxucuları maarifləndirən alimlərlə-akademiklər Ziya Bünyadov, Teymur Bünyadov, Mahmud İsmayılov, Vəli Əliyev və digər dəyərli şəxsiyyətlərlə də dərin, məzmunlu debatlar aparmışdır. Hələ IV kursda oxuyarkən onun içdən gələn təhlil qabiliyyəti və elmi həssaslığı ilə “Aydınlıq” qəzetində akademik Ziya Bünyadovun elmi yaradıcılığına dair yazdığı geniş məqalə yalnız akademik sahədə deyil, eyni zamanda, düşüncənin ruhunu, mədəniyyətin dərinliyini əks etdirən bir əsər olaraq yaddaşlarda iz buraxmışdır. O, müəllimlərlə, xüsusən də biz tələbələrlə qurduğu dostluq, anlayış və yüksək əhval-ruhiyyə sayəsində özünü həmişə pozitiv və örnək bir insan olaraq təqdim edib, bizlərə həyatın, elmin və insanlığa xidmətin əsl dəyərini göstərib.
Zahid müəllimin insani baxışları hər zaman insanlığa və ədalətə olan dərin inamını əks etdirirdi. Onun həyat fəlsəfəsi, yalnız öz şəxsi inkişafını deyil, həm də ətrafında olan intellekt görüşlü tələbə yoldaşların yüksəlməsini və rifahını təmin etməyə yönəlmişdi. Onun səmimi hərəkətləri və sözləri başqalarına yardım etmək istəyinin canlı nümunəsi idi.
Zahid müəllim heç vaxt özü ilə təzadlı davranmaz, hər zaman doğru bildiyi yolda irəliləyir. O, həm şəxsi həyatında, həm də peşəkar fəaliyyətində verdiyi sözə sadiq qalmış, bununla da ətrafındakılara nümunəvi şəxsiyyət olmuşdur. Onun dürüstlüyü və sadiqliyi sadəcə dostlarına deyil, bütövlükdə cəmiyyətə dəyərli bir örnəkdir. Zahid müəllim yalnız bilik və savadı ilə deyil, həm də dostluq anlayışı ilə hər zaman örnək olmuşdur. O, dostluğa çox sədaqətli, sözünün üstündə duran bir insan olaraq, hər zaman insanlara yaxın, anlayışlı və dürüst yanaşmışdır. Zahid müəllim üçün dostluq sadəcə yaxşı vaxtlarda bir araya gəlmək deyil, həm də çətin anlarda bir-birinə dəstək olmaq, çətinlikləri birlikdə aşmaq deməkdir.
Zahid müəllim tələbəlik illərində vaxtilə fəaliyyət göstərən “Naxçıvan” qəzetinin Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə ştatdankənar bölgə müxbiri (1992-94) kimi də çalışıb. Zahid müəllim yazılarında əsasən, ötən əsrin 90-cı illərinin təlatümlü günlərində Naxçıvanla bağlı həqiqətləri ölkə ictimaiyyətinə çatdırmaqla yanaşı, bu diyarın zəngin və qədim tarixini, mədəniyyətini geniş şəkildə işıqlandırmağa xüsusi diqqət yetirib. Onun yazıları Naxçıvanın tarixi dəyərlərinin qorunmasının vacibliyi və bu ərazinin gələcək nəsillərə daha yaxşı şəkildə tanıdılmasının əhəmiyyəti üzərində xüsusi dayanan bir növ “səyyahın qeydləri” kimi çıxış edirdi.
1992-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetini fərqlənmə (qırmızı) diplomu ilə bitirən Zahid Asəf oğlu Rzayev ali təhsilini yüksək nəticələrlə tamamladıqdan sonra yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, elmi biliyi, analitik düşüncə tərzi və erudisiyası ilə diqqət çəkərək, elə həmin ildə universitetdə dərs demək üçün işə qəbul olunmuşdur. H əm akademik müvəffəqiyyətləri, həm də təhsil müddətində qazandığı dərin bilik və tədqiqat bacarığı onu universitetin tədris heyəti üçün dəyərli bir üzvə çevirmişdir. Görünən odur ki, Zahid müəllimin gənc yaşlarından göstərdiyi bu yüksək elmi potensial və intellektual səviyyə, onun təhsil sahəsindəki peşəkarlığına və gələcək uğurlarına zəmin yaradırdı. 1995-ci ilə qədər Naxçıvan Dövlət Universitetinin Politologiya və fəlsəfə kafedrasında fəaliyyət göstərən Zahid müəllim 2001-2007-ci illər ərzində, şəhid Əbülfəz İmanov adına Qarabağlar kəndi 2 saylı orta məktəbində tarix müəllimi kimi də fəaliyyət göstərib.
Zahid Rzayev ümumtəhsil məktəbdə tarix müəllimi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, “Şagirdlərin vətənpərvərlik və mənəvi tərbiyəsində sinifdənxaric işlərin rolu” adlı mükəmməl metodik vəsait də hazırlamışdır (Naxçıvan: Əcəmi, 2002, 40 səh.). Vəsait əvvəlcə gizli rəylərin qiymətləndirilməsinə təqdim edilmiş, qiymətləndirmə prosesində işin aktuallığı, təhlil olunan mövzunun əhəmiyyəti, elmi yenilikləri və müəyyən edilmiş vəzifələr nəzərə alınaraq ixtisaslı alimlər tərəfindən müsbət rəy almışdır. Bundan sonra əsərin elmi dəyəri və uyğunluğu qiymətləndirilərək Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun Elmi Şurasının 10 iyun 2002-ci il tarixli iclasının 12 nömrəli qərarı ilə vəsait çapa tövsiyə edilmişdir. Vəsaitdə sinifdənxaric işlərin şagirdlərin mənəvi və vətənpərvərlik tərbiyəsinin möhkəmləndirilməsindəki rolu dərin şəkildə təhlil olunmuş və həmin sahədə yeni metodik yanaşmalar təklif edilmişdir. Zahid müəllimin “Şagirdlərin vətənpərvərlik və mənəvi tərbiyəsində sinifdənxaric işlərin rolu” adlı metodik vəsaiti, şagirdlərə vətənpərvərlik və mənəvi tərbiyə məsələlərini dərindən izah edir və bu sahədəki faydalı yanaşmaları önə çəkir. Metodik vəsaiti vərəqlədikcə görürük ki, müəllif əsas diqqət, Vətənə olan sevginin və milli kimliyin inkişafında sinifdənxaric fəaliyyətlərin böyük rol oynadığının vurğulanmasına yönəldir. Zahid müəllim, şagirdlərin yalnız dərs vaxtı deyil, həm də sinifdənxaric fəaliyyətlər vasitəsilə öz milli dəyərlərini mənimsəyərək daha sağlam və əxlaqlı fərdlərə çevrilmələrinin vacibliyini qeyd edir.
Zahid müəllimin vurğuladığı digər mühüm məqam isə vətənpərvərliyin yalnız tədris prosesi ilə məhdudlaşmaması, eyni zamanda, şagirdlərin gündəlik həyatında bu dəyərlərin tətbiq edilməsidir. Beləliklə, metodik vəsaitdə təqdim edilən bütün yanaşmalar, şagirdlərin həm akademik, həm də mənəvi inkişafını dəstəkləyərək onları vətənə və cəmiyyətə faydalı şəxsiyyətlər olaraq yetişdirməyə istiqamətlənir.
Zahid müəllim üçün Vətən yalnız bir torpaq parçası deyil, əziz bir ana, bir məkan, bir millətin ruhu və gələcəyidir. Vətənə sevgi və məhəbbətdən bəhs edərkən bir haşiyə də çıxaraq qeyd edək ki, ötən əsrin 90-cı illərində Naxçıvanın müdafiəsində və sərhəd bölgələrində baş verən çətin və həlledici döyüşlərdə döyüşçülərimizə mənəvi dəstək göstərən şəxslərdən biri də Zahid Rzayev olmuşdur. Belə qənaətə gələrik ki, onun Vətənə olan məhəbbəti sadəcə şüarlarla deyil, hər bir hərəkətində, seçdiyi işlərində və keçdiyi dərs saatlarında özünü göstərmişdir. O, Vətənin inkişafını yalnız iqtisadi və siyasi sahələrdə deyil, həm də mədəniyyətin, mənəviyyatın və insanlığın yüksəlməsi ilə əlaqələndirmişdir.
Zahid Asəf oğlu Rzayevin diqqətəlayiq əsərlərindən biri də Naxçıvanın tarixi və mədəniyyətini əhatə edən “Oğuz-türk yurdu Qarabağlar” adlı tarixi-publisistik kitabıdır (Bakı: Şirvannəşr, 2005, 118 səh.). Tədqiqatçı-müəllim Qarabağlar kəndinin zəngin tarixi və mədəniyyətini ətraflı şəkildə tədqiq edərək, bölgənin qədim dövrlərdən indiyə qədərki inkişafını dərindən araşdırır. Əsərdə Qarabağlar kəndinin sosial-iqtisadi və mədəni həyatını formalaşdıran mühüm tarixi mərhələlər və hadisələr geniş şəkildə tədqiq-təhlil olunmuş, bölgənin Oğuz-türk kökləri və mədəniyyətə verdiyi töhfələr xüsusi diqqətlə işıqlandırılmışdır.
Zahid müəllim bu kitabında yalnız Qarabağlar kəndinin tarixini və mədəni irsini öyrənmək üçün tarixçi və etnoqraf kimi araşdırmalar aparmaqla kifayətlənməmiş, həm də Oğuz-türk xalqlarının bu ərazidəki izlərini və əlaqələrini dərindən tədqiq edərək, tarixi mənbələrdən və müasir elmi yanaşmalardan istifadə etmişdir. Kitabda, həmçinin Qarabağlar kəndinin mədəniyyətinin Oğuz-türk irsi ilə olan əlaqəsi və bu irsin davamlılığı təhlil edilərək, qədim və müasir dövrlərdəki sosial və mədəni dəyişiklikləri elmi baxımdan izah edilir. Onu da qeyd edək ki, Zahid Asəf oğlu Rzayevin “Oğuz-türk yurdu Qarabağlar” adlı kitabı hazırda Prezident Kitabxanasında mühafizə olunur.
2007-ci ildə Zahid Asəf oğlu Rzayev, “İki sahil” qəzetində müxbir vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur. Bu vəzifədə jurnalistikaya olan dərindən kök salmış marağını, peşəkarlığını və analitik bacarığını nümayiş etdirərək qısa müddət ərzində həmkarları və rəhbərlik tərəfindən diqqətlə izlənilən bir şəxsə çevrilmişdir. Onun yazılarında hər zaman dəqiqlik, obyektivlik və insani dəyərlərə sadiqlik əsas yer tutur. Bu özəlliklər sayəsində, o, “İki sahil” qəzetinin şöbə müdiri vəzifəsinə yüksəlmişdir.
Bütün bu sadalanan nailiyyətlər və müvəffəqiyyətlər, Zahid müəllimin yorulmaz əməyinin və sarsılmaz iradəsinin, peşəkarlığının bəhrəsidir. Zahid Asəf oğlu Rzayev Azərbaycan milli mətbuatının 150 illik yubileyi münasibətilə milli mətbuatımızın inkişafındakı xidmətlərinə görə 2025-ci ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilib. Bu mükafat, yalnız onun uzun illər boyu mətbuat sahəsindəki sadiq və faydalı fəaliyyətini deyil, həm də Azərbaycan jurnalistikası üçün göstərdiyi üstün xidmətləri və milli mətbuatın inkişafına verdiyi dəyərli töhfələri xüsusi olaraq tanıyır.
Bundan əlavə, Zahid Rzayev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Fərmanı ilə təsis edilmiş “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875-2025)” yubiley medalı ilə də təltif olunmuşdur. Vaxtilə Həsən bəy Zərdabi yazırdı: “Qəzetin muradı xalqın gözünü açmaqdır, həyatda olan işləri ayna kimi xalqa göstərsin ki, xalq da onun əlacının dalınca getsin”. Zahid Rzayev öz jurnalistlik fəaliyyətində məhz bu prinsipə sadiq qalaraq xalqın doğru məlumatlar əldə etməsini və həyatın müxtəlif aspektlərinə daha dərindən baxışını təmin etməyə çalışmışdır. Bu medal Zahid müəllimin mətbuat sahəsində dəyərli xidmətlərini və Azərbaycan jurnalistikasının inkişafına olan dərin və davamlı təsirini xüsusilə vurğulayır, onun fəaliyyətinin mətbuat tarixindəki önəmli yerini əks etdirir.
Əlavə olaraq Zahid müəllim Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Həsən bəy Zərdabi Mükafatı laureatıdır. Zahid müəllimə, cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilən ali mükafatlar, onun mətbuat sahəsindəki işinə olan dərin bağlılığını və məsuliyyətini bir daha təsdiq edir. Zahid Rzayevə gələcək fəaliyyətində həm Azərbaycan jurnalistikası, həm də ümumilikdə cəmiyyətimiz üçün yeni uğurlar, mükəmməl və hərtərəfli inkişaflar arzulayırıq.
Biz Zahid müəllimi yalnız istedadlı, vətənpərvər bir jurnalist kimi deyil, həm də Azərbaycanın mətbuatını daha da inkişaf etdirmək, insanları doğru xəbərlərlə məlumatlandırmaq və cəmiyyətin maariflənməsinə öz töhfəsini vermək sahəsindəki davamlı səyinə görə təbrik edirik. Ümid edirik ki, onun fəaliyyəti hər zaman yeni uğurlar və yüksək nailiyyətlərlə daha da zənginləşəcək. Zahid Rzayevə gələcək işlərində yeni-yeni uğur və müvəffəqiyyətlər arzulayır və deyirik: Tutduğunuz doğru yolun hər anı dərin və anlamlı olsun!
KAMAL CAMALOV pedaqogika elmləri doktoru, Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun professoru, Azərbaycan Respublikasinin Əməkdar müəllimi, Qızıl Qələm Mükafatı Laureatı
