Hər il Aşura mərasimlərində kiçik yaşlı uşaqların iştirakı məsələsi cəmiyyətdə müzakirə mövzusu olur. Dövlət qurumları mərasimin keçiriləcəyi günlər ərəfəsində uşaqların bura cəlb edilməməsi ilə bağlı vətəndaşlara öz tövsiyələrini verir. Lakin Aşura mərasimlərindən olan foto və video görüntülərdə yenə də valideynlərin uşaqları ilə birlikdə iştirakının şahidi oluruq.
Yeniyetməlik dövrünə çatmayan uşaqlar bir çox hallarda nə baş verdiyini anlamır və mərasimi qorxu və həyəcanla izləyirlər. Əslində isə Aşuranın nə üçün keçirildiyini belə bilmirlər. Uşaqların alt şüurunda bəzən fəsadlara yol açan bu qorxu və həyəcan sonralar onların həyatında özünü göstərməyə başlayır.
Onu da qeyd edək ki, dini mərasimləri təşkil edən qurumlar orada iştirak edən uşaqların yaş həddini nəzərə almalıdır. Bu barədə “Uşaqların sağlamlığına və inkişafına ziyan vuran informasiyalardan qorunması haqqında" yeni qanun layihəsində yazılıb. Lakin belə bir qanun layihəsi olmasına baxmayaraq, məscidlər azyaşlı uşaqların ora daxil olmasına qadağa qoymur.
Bildirək ki, avqustun 8-də respublikanın bir çox rayonlarında, eləcə də Bakı şəhərində və paytaxtın ətraf kəndlərində Aşura günü ilə bağlı kütləvi mərasimlər təşkil edilib. Fotoqraflar valideynləri tərəfindən matəm tədbirlərinə gətirilmiş onlarla uşağın şəklini çəkiblər. Bununla əlaqədar olaraq deputatlar və ictimaiyyət nümayəndələri öz narazılıqlarını ifadə ediblər.
“Azyaşlı və məktəbyaşlı uşaqların dini mərasimlərdə iştirakı düzgün deyil”
Psixoloq Könül İsmayılova qeyd etdi ki, məktəb yaşlı uşaqların dini mərasimlərdə iştirakı düzgün deyil: “Valideyn bilməlidir ki, məktəb yaşlı uşaq Aşuranın, məhərrəmliyin fəlsəfəsini, mahiyyətini dərk edə bilməz. Məktəb yaşlı uşağı bu mənzərəni izləməyə aparmaq həm də valideynin məsuliyyətsizliyidir. Uşağın həmin hüzünlü mənzərəni görməsi, izləməsi də ona mənfi təsir edə bilər. Uşaqlar bu kimi dini rituallardan uzaqda qalsalar, dərsləri ilə məşğul olsalar daha yaxşıdır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, dini mərasimi 3 yaşında uşaq başqa cür, 5 yaşında və daha yuxarı yaşlardakı uşaqlar isə tamam başqa formada dərk edə bilər. Ən əsası isə, böyüklərin bu mərasimi uşaqlara necə izah etməsindən asılıdır: “Biz onu tragik formada, yəni kiminsə öldürülməsi, yaralanması və sair formada izah eləsək, uşaqlarda təşviş pozuntusu yaratmış oluruq. İrəlidə isə artıq müxtəlif fobiyaların başlanğıcını qoymuş oluruq. Bu, itirmək, tək qalma, qaranlıq qorxusu ola bilər. Yaxud da uşaqlarda panik atak yarada bilərik, yəni insanlar içərisində olmayacaqlar, başqaları ilə ünsiyyətdən qaçacaqlar. Bu da asosiallığa gətirib çıxaracaq. Amma biz hansısa bir hadisəni, situasiyanı övladımıza izah etmək istəyiriksə, onu nə neqativ, nə də pozitiv olmadan orta mövqedə çatdırmalıyıq ki, uşaqlar ondan qorxmasın, hürkməsin. Sadəcə olaraq, uşaqlar bilsinlər ki, bu cür hadisələr baş verib və o günləri anırıq. Əgər biz uşaqlara dini aşılamaq istəyiriksə, onun qorxulu tərəflərini yox, sadəcə olaraq həmin mərasim ərəfəsində qaydaların nədən ibarət olması, nələrə sərhəd qoyulması kimi məsələləri aşılamalıyıq. Bu baxımdan Aşura günü uşaqların mərasimlərin keçirildiyi yerlərə aparılmasını məsləhət görmürəm. Çünki həmin vaxt qışqıranlar, ağlayanlar olur, səs-küylü bir vəziyyət yaranır ki, bu zaman uşaqlar həyəcan keçirə, qorxa bilərlər. Ona görə də uşaqlarımızı bu mühitdən qorumalıyıq”.
Günel CƏLİLOVA
