Ölkə əhalisinin koronavirusla əlaqədar tibbi maskaya olan ehtiyacının ödənilməsi üçün artıq konkret tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Hazırkı vəziyyət maska və digər ləvazimatların yerli istehsal hesabına ödənilməsini diqtə edir.
Fakt budur ki, ölkə apteklərində ən böyük qıtlıq maska satışı ilə bağlıdır. Ölkədə mövcud olan maska qıtlığının aradan qaldırılması üçün Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsində artıq maska istehsalına başlanıb. Bundan başqa, İsmayıllı rayonunda da maska istehsalı həyata keçirilir.
İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı Nahid Bağırov özünün şəxsi “Facebook” səhifəsində maska istehsalına dair paylaşım edib. “İsmayıllı rayonunda yeni növ koronavirus pandemiyası ilə mübarizə tədbirləri çərçivəsində gündə 15 min tibbi maska tikilir. Maska istehsalı 2013-ci ildə möhtərəm Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə açılışı baş tutmuş İsmayıllı Tikiş Fabrikində həyata keçirilir.
Fabrikdə maska istehsalı aprelin 4-dən, Rayon İcra Hakimiyyətinin təşəbbüsü ilə başlayıb və müəssisə gücləndirilmiş iş rejimində növbə ilə gündə 10 saat işləyir. Tikiş prosesinə 50-ə yaxın işçi quvvəsi cəlb olunub.
İstehsal prosesində istifadə olunan parçanın tərkibi 100 faiz pambıqdan ibarətdir və sterilizəyə davamlı olduğuna görə tibbdə istifadəyə tam yararlıdır. Maskalar sterilizə olunduqdan sonra rayonun apteklərinə paylanır. Həmçinin, yaşıllaşdırma, təmizlik, kommunal xidmətlər sahələrində çalışan və aztəminatlı təbəqənin digər üzvlərinə təmənnasız təqdim olunur” - deyə N.Bağırov qeyd edib.
Başqa yerli tikiş evlərində də gün ərzində 150, 200 min ədəd maska tikildiyi haqqında informasiyalar mövcuddur. Yerli tikiş, tekstil fabriklərinin, tikiş evlərinin istehsal etdiyi maskalar apteklərə niyə çatmır?
“600 min, 1 milyon tələbin qarşısında 15 min çox kiçik rəqəmdir”
Əvvəlcə onu bildirək ki, “Bakı Tekstil Fabriki” MMC-nin təsisçisi Səkinə Babayeva yeni açılışı olan tibbi maska istehsalı müəssisəsinə press-tur zamanı jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, müəssisədə tələbata uyğun olaraq istehsalat mexanizmi qurulub: "Gələcəkdə ehtiyac olarsa, maska istehsalı üçün yeni xətlərin qurulmasına qərar verilə bilər".
S.Babayeva deyib ki, müəssisə koronavirus pandemiyası bitdikdən sonra da fəaliyyət göstərəcək.
Qeyd edək ki, “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsi Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının ərazisində müvafiq yerlə təmin edilib və ona Sənaye Parkının rezidenti statusu verilib. Tibbi maska istehsalı üçün Türkiyədən gətirilmiş müasir avadanlıq qısa müddətdə quraşdırılıb. Müəssisədə 30-dan çox yeni iş yeri yaradılıb. Müəssisədə İSO beynəlxalq standartlarına uyğun xammaldan istifadə olunmaqla birinci mərhələdə hər gün 120 min tibbi maska istehsal ediləcək. Maskalar qablaşdırıldıqdan sonra xüsusi avadanlıqla əlavə olaraq sterilləşdiriləcək. Yaxın günlərdə daha bir istehsal xətti qurulacaq və ikinci mərhələdə istehsal həcmi 2 dəfə artırılaraq gündəlik istehsal 200-250 min tibbi maskaya çatdırılacaq. Müəssisənin məhsulları, ilkin olaraq, daxili bazarda tələbatı ödəməyə yönəldiləcək.
Azərbaycanda müxtəlif tikiş evləri və tekstil fabriklərində istehsal edilən maskaların sayının hələlik tələbatı ödəyəcək səviyyədə olmadığını deyən tanınmış iqtisadçı Rəşad Həsənov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, indiki halda tələbatı tam ödəmək mümkün deyil. ”Əgər söhbət cari situasiyadan gedirsə, bildiyim qədər, artıq apteklərin mərhələli şəkildə maska ilə təmin olunması prosesinə başlanıb. Bir neçə gün əvvəl Sumqayıtda maska istehsalını həyata keçirən zavod açıldı və bu zavodun hazırda 120 min ədəd maska istehsal etmək gücündə olduğu deyilir, bu cür qiymətləndirilir. Bu müəssisə artıq iki gündür fəaliyyətə başlayıb. Digər maska istehsal edən müəssisələrin gücü isə, faktiki olaraq, mövcud şəraitdə tələbi ödəmək səviyyəsində deyil. Çünki müxtəlif qiymətləndirmələr var, bununla bağlı dəqiq statistika yoxdur. Bəzi hesablamalara görə, Azərbaycanda gündəlik 600 min, digər hesablamalara əsasən isə 1 milyon maska tələbatı yaranıb. Bu da təbii prosesdir ki, birdən-birə tələbin bu şəkildə sürətlə artması fonunda istehsalın buna uyğunlaşdırılması və tələbin qarşılanması qısa müddətdə mümkün deyil. Eyni zamanda, bu məhsulları idxal etmək də çox çətindir. Çünki hər bir ölkədə bənzər problem var və demək olar ki, idxal hər bir ölkə üçün məhdudlaşdırılıb. Bu cür şərtlər daxilində isə, təbii ki, satış bazarında qıtlıq müşahidə olunacaq. Amma bəzi tikiş müəssisələrinin öz istehsal gücü ilə bağlı açıqladıqları statistik göstəricilərlə bağlı hansısa fikir söyləmək çətindir. Görünən ümumi olaraq ondan ibarətdir ki, tələb ödənilmir. Amma bu müəssisələr nə qədər məhsul istehsal edir, bunu indiki halda demək çox çətindir”.
İsmayıllı Tikiş Fabrikində gündəlik olaraq 15 min ədəd maska istehsal edilməsinə də şərh verən R.Həsənovun sözlərinə görə, tikiş fabrikinin bu göstəriciləri kifayət qədər azdır və tələbatı ödəmək gücündə deyil: “Bu 600 min, 1 milyon tələbin qarşısında 15 min çox kiçik rəqəmdir. İstehsal edilən 15 min maska ən yaxşı halda bir rayonun özünün daxili tələbatını ödəməyə yetə biləcək bir göstəricidir. Hətta hər kəs qaydalara riayət edib maskalardan istifadə etsə, buna çatmaya da bilər”.
Müsahibimiz bildirdi ki, yeni açılan maska istehsal edən zavodda bu gün 120 min civarında maska istehsal olunursa, ikinci mərhələdə istehsal gücü artırılacaq və burada istehsal 200 minə çatdırılacaq. “Bu iki-üç gün bundan əvvəl açılan bir zavoddur və maska problemi isə uzun müddətdir, təxminən ay yarımdan çoxdur mövcuddur. Yəqin ki, bundan sonrakı dövrdə mərhələli şəkildə nisbətən təklif bolluğu yaranacaq” - deyə bildirən R.Həsənovdan yerli müəssisələrin istehsal etdikləri maskaların keyfiyyətini də soruşduq. Ekspert qeyd etdi ki, aidiyyəti qurumlar istehsal edilən məhsulların keyfiyyətini yoxlamalıdırlar: “Aidiyyəti qurumlar var ki, onlar bu istiqamətdə öz funksiyalarını həyata keçirməlidirlər, bu sahəyə nəzarət etməlidirlər. Amma əsas məsələ ondan ibarətdir ki, faktiki olaraq, bazar iqtisadiyyatı şəraitində fəaliyyət göstərən müəssisələr bazara maksimim daha yaxşı, keyfiyyətli məhsul təklif etməkdə maraqlı olmalıdırlar. Bu, rəqabət imkanı yaradır. Ancaq təəssüf ki, rəqabətə şəriat olmur və müəssisələr artıq tələb fonunda bazara məhsul buraxmağa başlayırlar. Belə bir şəraitdə keyfiyyətin aşağı düşməsi ehtimalı daha çoxdur. Təbii ki, dövlət qurumları da müvafiq funksiyalarını yerinə yetirərək bazara təklif oluna məhsulların keyfiyyətinə nəzarət etməlidirlər. Azərbaycanda istehsal olunan məhsulların keyfiyyətinə hər zaman şübhə olmuşdu. Yerli istehsalçılar da çalışmalıdırlar ki, mərhələli şəkildə insanlar qarşısında bu şübhəni aradan qaldırsınlar. Çünki uzunmüddətli hədəf yerli tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsidirsə və dövlət də bu istiqamətdə müəyyən təşviq mexanizmləri hazırlayıbsa, sahibkarlar da öz imkanlarından daha səmərəli şəkildə istifadə etməlidirlər”.
İradə SARIYEVA
