Dünyanın digər ölkələri kimi, koronavirus Azərbaycana təsirsiz ötüşməyib. Bu virusun ölkəmizə də daxil olması nəticəsində bir sıra sahələr, o cümlədən, sahibkarlıq subyektləri ziyan çəkib. Bildiyimiz kimi, dövlət koronavirusa görə əziyyət çəkən işçilərin mənafeyini nəzərə alaraq bir sıra dəstək proqramları hazırladı.
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışında bu məsələdən də bəhs edib.
Prezident bildirib ki, biz koronavirusun ən çox təsir etdiyi sahələri və eyni zamanda, fərdi sahibkarlıqla məşğul olan insanları nəzərə alsaq, 600 min insan bu vəziyyətdən daha çox əziyyət çəkir, çünki orada iş yerləri bağlanıb: “Sahibkarlara mənim çağırışım, birmənalı tələbim artıq hər kəsə bəllidir ki, bu dövrdə heç bir ixtisara getmək olmaz, ancaq biz sahibkarlara da imkan yaratmalıyıq ki, onlar da əziyyət çəkməsinlər. Azərbaycan 600 min işçini, o cümlədən, fərdi sahibkarı dövlət hesabına maliyyələşdirəcək. Onların əməkhaqlarının əhəmiyyətli hissəsini dövlət öz üzərinə götürüb və artıq bu ödəmələr başlayır. O cümlədən, tələbələrin problemləri, işsizlərə verilən müavinətin həcmi - bütün bunlar nəzərə alınır və 2,5 milyard manat bu məqsədlər üçün nəzərdə tutulub. Bu çox böyük rəqəmdir. Bir daha demək istəyirəm ki, neft gəlirlərimiz azalıb, ancaq insanların sağlamlığı, təhlükəsizliyi, rahatlığı və rifahı bizim üçün hər şeydən üstündür. Biz bunu bir daha nümayiş etdiririk. Bütün Azərbaycan vətəndaşlarına bir daha çağırış edib demək istəyirəm: Məsuliyyətli olun, nizam-intizamı, qaydaları pozmayın, özünüzü, uşaqlarınızı, yaxınlarınızı qoruyun ki, biz bu ağır vəziyyətdən az itkilərlə çıxa bilək! Biz birlikdə güclüyük!”
Natiq Cəfərli: “Koronavirusa görə əziyyət çəkən sahələrin işçilərinin mənafelərinin nəzərə alınması çox yaxşı haldır”
Mövzunu şərh edən tanınmış iqtisadçı Natiq Cəfərli bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, əslində, tədbirlər planında pozitiv tədbirlər də yer alıb. “Sahibkarlıq subyektləri ilə bağlı qərarda kifayət qədər həm vergi güzəştləri, həm kredit faizləri ilə bağlı güzəştlər var” - deyə N.Cəfərli bildirdi. Onun sözlərinə görə, sahibkar 15 faizlə biznes krediti götürübsə, bu aylar ərzində yarısı dövlət tərəfindən ödəniləcək, yerdə qalanını isə iş adamları ödəməlidir. O bildirdi ki, muzdla çalışanlarla da bağlı qərar verilib və ölkədə qeyri-dövlət sektorunda 700 mindən çox adam çalışır: “Bunun 300 mininə dövlət tərəfindən aylıq 356 manat olmaqla ödənişlər olacaq. Burada söhbət rəsmi qeydiyyatı olan, müqavilə ilə işləyən insanlardan gedir. Orada da 400 minə yaxın insan qalır. Onların da bəziləri qapalı olmayan sahələrdə çalışırlar, bu şəxslərin maaşlarının verilməsində problem olmayacaq. Ərzaq dükanlarıdır, supermarketlərdir, apteklərdir, bunların hazırda dövriyyələri, qazancları daha da artıb, onların işçilərinə maaşlar veriləcək. Amma rəsmən qapadılmayan sahələr də var ki, onların dövriyyəsi karantinə görə xeyli düşüb. Kimyəvi təmizləmə, mebel sexləri, avtomobil təmiri sahələri var ki, onlar rəsmən qapadılmayıb, amma karantin rejiminə görə insanlar çölə çıxmır deyə, onların dövriyyəsi və qazancları da yoxdur. Bu gün koronavirusa görə əziyyət çəkən sahələrin işçilərinin mənafelərinin nəzərə alınması çox yaxşı haldır. Hesab edirəm ki, hazırda qapalı olmayan və fəaliyyət göstərən, lakin dövriyyəsi, gəliri olmayan sahələrdə işləyənlərin də mənafeyinin nəzərə alınmasına, müəyyən düzənləmələrə, dəstəyə ehtiyac var. Amma, ümumilikdə götürdükdə biznes üçün vergi və kredit güzəştləri nəzərdə tutulub. Bununla da biznesə dəstək həyata keçiriləcək” - deyə N.Cəfərli vurğuladı.
Ruslan Atakişiyev: “...koronavirusdan əziyyət çəkən sahələrdə çalışan 600 mindən çox insanın sosial rifahı və mənafeyinin qorunmasına xidmət edən əsas amillərdən biridir”
Digər tanınmış iqtisadçı Ruslan Atakişiyevin fikrincə, dövlətin bu kəsimin mənafeyinin müdafiəsi istiqamətində atdığı addımlar çox müsbətdir: “Koronavirus pandemiyasından ziyan görmüş sahələrin işçilərinin zərər çəkməsi dedikdə biz əsasən üç istiqaməti nəzərə almalıyıq. Birincisi, rəsmi şəkildə işləyən şəffaf müəssisələr var ki, onların əməkdaşları nəzərdə tutulur. Yəni bu istiqamətdə 12-yə qədər iqtisadi sahə müəyyənləşdirilib ki, bunlar koronavirus pandemiyası dövründə daha çox mənfi təsirə məruz qalıb və zərər görüblər. Həmin müəssisələrdə orta hesabla 300 minə yaxın əməkdaş çalışır ki, onların işdən çıxarılmaması, iş yerlərinin saxlanması üçün dövlət bu işçilərin əməkhaqqının bir hissəsinə yardım göstərəcək, qalan hissəsini isə sahibkar ödəyəcək. Bu, məsələnin birinci tərəfi. İkinci isə VÖEN-lə işləyən fiziki şəxslər var, onlar müəssisədir, xidməti müqavilə və işləyirlər, bu əsasla işçi götürürlər. Koronavirus pandemiyasından zərər çəkən həmin fiziki şəxslərdən də 300 mininə maliyyə dəstəyi nəzərdə tutulur. Üçüncüsü, elə işçilər var ki, onların heç bir müqaviləsi yoxdur, rəsmi şəkildə heç bir yerdə işləmir və VÖEN də açmayıblar, amma onlar əmək qabiliyyətinə malik olduqları halda koronavirus pandemiyası dövründə işsiz duruma düşüblər. Bu qrupa aid olan vətəndaşlara da məşğulluq mərkəzlərinin xəttilə birdəfəlik 190 manat yardım edilməsi də bura aiddir. Bu, koronavirusdan əziyyət çəkən sahələrdə çalışan 600 mindən çox insanın sosial rifahı və mənafeyinin qorunmasına xidmət edən əsas amillərdən biridir”.
İradə SARIYEVA
