Leyla Bayramlı: “Kustar yolla hazırlanan maskalardan istifadənin tam olaraq əleyhinəyəm, bu maskaların heç bir qoruyuculuq qabiliyyəti yoxdur”
Koronavirusa yoluxmamaq üçün insanların tibbi maskalardan istifadə etməsi zərurətə çevrilib. Çox təəssüf ki, bəzi işbazlar tərəfindən yaradılan maska qıtlığı nəticəsində apteklərdə maska tapmaq çox çətindir.
Biz tez-tez aptek işçilərindən “aptekə ən çox 100 ədəd maska gəlir və onun da satılması heç bir saat çəkmir” sözlərini eşidirik. Apteklərdə yaşanan maska qıtlığı isə müəyyən işbazların meydana çıxmasına şərait yaradıb. Belə ki, son günlər insanların evdə kustar yolla hazırlanan parça maskalardan istifadə etdiyinin şahidi oluruq. Kustar yolla tikilən maskalardan istifadə edənlərin sayı çoxaldıqca, mütəxəssislərin də narahatlığı artır.
Onu da bildirək ki, sosial şəbəkələrdə kustar üsulla maskalar tikib satan, yaxud insanlara pulsuz paylayan dərzilərin də ciddi reklamı həyata keçirilir. Bir sözlə, bu gün kustar yolla hazırlanan maskaların, əslində, insanları virusdan qorumadığı və onun daha böyük təhlükə mənbəyi olduğu ortaya çıxıb.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi insanların əhalinin “ehtiyacını ödəmək” adı ilə kustar yolla maska tikib satması yolverilməzdir.
Tibb mütəxəssisləri hesab edirlər ki, maska ən azı öskürən və asqıran adamı virusları ətrafa yaymaqdan qoruyur. Ekspertlərin fikrincə, kustar formada, hərə bir yerdə maska tikərsə, bu da doğru deyil və bunun xeyrindən çox zərəri var. Maskalar konkret olaraq elə parçalardan tikilməlidir ki, onlar nəfəs yolu ilə orqanizmə daxil olan viruslardan insanı qoruya bilsin. Bunu da daha ucuz qiymətə satışa buraxmaq olar.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, maska tikiləcək material hopturucu effekt yaratmamalıdır. Ona görə də evdə hər hansı parçadan tikilməsinin doğru olmadığını deyən mütəxəssislərin sözlərinə görə, tibbi cunadan maska hazırlamaq olar, lakin sonra onu kim sterilləşdirəcək, həmin maskaların nə dərəcədə sterilizə olduğuna kim təminat verəcək, kim təminat verə bilər ki, həmin maskalar viruslarla çirklənməyib? Mütəxəssislər bunun böyük sual altında olduğunu qeyd edirlər.
“Bu gün təəssüf ki, koronavirusdan sui-istifadə edərək kustar maskalar tikib satışa buraxan müəyyən işbazlar peyda olub”
7 saylı Poliklinikanın həkim-terapevti Leyla Bayramlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, kustar üsulla hazırlanan maskalar birbaşa təhlükə mənbəyidir. Bu gün bu yolla hazırlanan maskaların kütləvi surətdə istifadə edilməsində maraqlı qüvvələrin olduğunu deyən L.Bayramlının sözlərinə görə, həmin şəxslər evdə adi pambıq parçadan hazırlanan maskaları gecə-gündüz sosial şəbəkələrdə reklam da edirlər. Onun qeyd etdiyinə görə, ölkəmizdə bu yaxınlarda tibbi maska istehsalına başlanacaq və bu da mövcud problemin aradan qalxmasına şərait yaradacaq. İnsanların kustar maskalardan istifadə edərək küçələrə çıxmasına, mağazalara getməsinə qarşı olduğunu deyən həkimin fikrincə, insanlar bu maskaları taxmaqdansa evdə otursalar, daha sağlam qala bilərlər: “Bir həkim olaraq evlərdə, müəyyən dərzixanalarda kustar üsulla tikilən maskalardan istifadənin əleyhinəyəm. Çox təəssüf ki, bu halın özü bəzi adamlara yeni biznes yeri yaradıb. Bəziləri isə bu maskaları tikib insanlara təmənnasız olaraq verdiyini deyir. Əvəla bizim istifadə etdiyimiz tibbi, cərrahi maskaların məsamələrinin ölçüsü hər bir virus, mikrob üçün ölçülüb, onların xüsusi hava keçiricilik qabiliyyəti var. Kustar üsulla tikilən maskalar adi pambıq parçadan hazırlanır. Mən o maskaların reklamını əsasən sosial şəbəkələrdə görürəm. Bu gün təəssüf ki, koronavirusdan sui-istifadə edərək kustar maskalar tikib satışa buraxan müəyyən işbazlar peyda olub. O maskaların heç biri sterilizasiyası olunmur, bunun üçün heç o adamların şəraiti də yoxdur. Apteklərdə satılan sadə maskalar isə xüsusi avtoklablarda sterilizasiya olunurlar. Cərrahiyyədən əvvəl həkimlərin istifadə etdiyi maskalar da sterilizə edilir. Kustar yolla hazırlanan maskalardan istifadənin tam olaraq əleyhinəyəm, bu maskaların heç bir qoruyuculuq qabiliyyəti yoxdur, onlar koronavirusa yoluxmaya yol açan təhlükə mənbəyidir. İnsanlar kustar yolla hazırlanan maskalardan istifadə etməkdən çəkinməlidirlər. Çünki kustar üsulla sadə parçadan hazırlanan maskalar insanları koronavirusa yoluxmaqdan qorumur, əksinə, yoluxmaq risqini artırır. Koronvirusdan qorunmaq üçün effektli maskalar isə apteklərdə satılan tibbi maskalardır. Evlərdə kustar yolla maska tikən adamın onun hansı şəraitdə tikdiyi, özünün xəstə olub-olmadığı, bayıra gedib gəldikdən sonra əllərini yuyub-yumadığı məlum deyil. Qeyd etdiyim məqamların hamısı infeksiya mənbəyidir. Biz tələbə olanda cərrahiyyə dərslərində bizə cuna verirdilər ki, ondan maska hazırlayın. Biz o cunaları 5-6 qat kəsib ondan maska tikirdik. Çünki o vaxt da maskalar qıt idi, texnologiya bu qədər irəli getməmişdi. Biz o vaxt bu maskaları tikməkdə tibb bacılarına kömək edirdik. Bu maskalar hazır olduqdan sonra onların hamısını götürüb avtoklaba qoyub saatlarla yüksək təzyiqli istilik, buxarlanma və quru təmizləmə vasitəsilə sterilizə edirdilər, ondan sonra tam istifadəyə icazə verilirdi. Hələ o da tam sterilizə hesab olunmurdu. Bu gün kustar üsulla hazırlanan maskaların sterilizə edildiyindən söhbət belə gedə bilməz. Odur ki, bir həkim kimi insanları kustar yolla hazırlanan maskalardan istifadə etməməyə çağırıram. Yaxşı olar ki, vətəndaşlarımız dövlətin verdiyi bütün qərarlara, etdiyi çağırışlara əməl edib evdə otursunlar” - deyə L.Bayramlı bildirdi.
Kustar yolla hazırlanan maskalarla bağlı Səhiyyə Nazirliyinin də mövqeyini öyrənmək istədik. Nazirliyin mətbuat xidmətindən bildirdilər ki, bu məsələ ilə bağlı hələ qurumun konkret mövqeyi yoxdur.
TƏBİB-in mətbuat xidmətinin rəhbəri Rəvanə İmanova isə bu barədə təmsil etdiyi quruma hər hansı bir müraciət, şikayət daxil olmadığını qeyd etdi.
Hesab edirik ki, kustar üsulla evlərdə, xüsusi sexlərdə hazırlanan, tikilən maskaların virusdan qoruyan vasitə deyil, virus mənbəyi olmasına dair əlaqədar rəsmi qurumlar da mövqelərini açıqlayacaqlar.
İradə SARIYEVA
