Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov “Valday” beynəlxalq diskussiya klubunun iclasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən söz açıb. S.Lavrov bildirib ki, son dövrlər təmas xəttində sakitlikdir və insidentlər azalıb. Rusiya XİN başçısı qeyd edib ki, həlak olanların meyitləri mübadilə olunub: “Hazırda saxlanan şəxslərin də mübadiləsi üçün hazırlıq gedir. Çox az sayda olsa da, bu prosesə start verilib”.
Bölgədə vəziyyətin sakit olduğunu vurğulayan S.Lavrov onu da bildirib ki, buna baxmayaraq, siyasi proses dayanıb: “Bu prosesi yerindən tərpətmək alınmır. Əlaqələr var, amma nizamlama ilə bağlı dialoq hələlik bərpa olunmayıb. Amma mən bu halda irimiqyaslı əməliyyatların başlaması üçün hər hansı bir aşkar və ya qeyri-aşkar təhdid görmürəm”. O qeyd edib ki, Rusiya Qarabağ cəbhəsində sabitliyin pozulmaması üçün əlindən gələni edəcək.
S.Lavrov ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin (Rusiya, ABŞ, Fransa) yaxından işlədiyini də qeyd edib. O, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın “Qarabağ Ermənistandır” bəyanatını da tənqid edib: “Qarabağ Ermənistandır” demək siyasi prosesin yenidən başlaması üçün şəraitin yaradılmasına kömək etmir. Amma biz həmsədrlər sülh üzərində işləyirik. Biz istəyirik ki, dəfələrlə müzakirə olunan əsas prinsiplər əsasında həll yolunu tapaq”.
Lavrovun bəyanatında diqqətçəkən maraqlı məqamlar var. O qeyd edir ki, Dağlıq Qarabağla bağlı prosesi yerindən tərpətmək alınmır, ancaq hərbi əməliyyatların başlanması üçün təhdid görmür. Hətta dolayısı ilə bildirir ki, Rusiya buna imkan verməz. Yəni, faktiki olaraq, Rusiya status-kvonun saxlanmasında maraqlı olduğunu bəyan edir. Əslində, bir həmsədr ölkənin belə mövqe sərgiləməsi absurd sayılmalıdır. Çünki Rusiya münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinin dalana dirəndiyini deyir və eyni zamanda, Azərbaycanın öz ərazilərini hərbi yolla azad etmək kimi haqqına imkan verməyəcəyini bəyan edir. Hər halda, Lavrovun dediklərinin ən ağıllı “tərcümə” variantı budur. Rusiyanın bu mövqeyini nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Əslində, Rusiya xarici İşlər naziri S.Lavrov “Valday” klubunda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı işlətdiyi fikirlərdə bizim xeyrimizə olan məqamlar da çoxdur. Məsələn, Lavrov çıxışında Paşinyanın bir müddət əvvəl səsləndirdiyi “Qarabağ Ermənistandır” şüarına apardığı paralelə olduqca tutarlı cavab vermiş oldu. O, öz çıxışında “Qarabağ Ermənistandır” ifadəsi “Kosovo Albaniyadır” ifadəsinə bənzəyir və bu, danışıqlar prosesində müsbət atmosferin yaradılmasına kömək etmir” dedi. Məlumdur ki, Kreml Kosovonun müstəqilliyini qəbul etmir və bu bölgəni Serbiyanın ərazisi sayır. Ona görə də Qarabağın Kosovoya bənzədilməsi İrəvanın xeyrinə deyil. Əgər Kosovo məntiqindən yanaşsaq, Kreml nə Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinin, nə də müstəqilliyinin tərəfdarıdır. Ancaq Lavrovun başqa bir fikri bu müsbət mahiyyəti inkişaf etdirməyə əsas vermir. Lavrov, faktiki olaraq, problemin həllində güc tətbiqini istisna edir və buna Rusiyanın qarant olduğunu bəyanlayır. Əgər biz Qarabağın Ermənistanın olmadığını qəbul ediriksə, onda bunun real yollarını göstərməliyik. Daha doğrusu, bunun düsturunu bizə Lavrov göstərməlidir. Bunun da iki mümkün yolu var: ya Ermənistan sülh yolu ilə kompromis varianta gəlir, ya da hərbi yol. Ermənistandan həmin addımı gözləməyə dəyməz. Çünki yürütdükləri siyasət bunun tam əksinədir. Güc tətbiqində isə Rusiya maraqlı olmadığını açıq ifadə edirsə, onda biz haqqımızı necə əldə etməliyik? Paşinyanın hakimiyyətə gələn kimi Dağlıq Qarabağın danışıqlar prosesində tərəf kimi iştirakı iddiasını irəli sürüb uzun müddət bunda israr etdiyi bəllidir. Paşinyanın sonradan daha da irəli gedib “Qarabağ Ermənistandır” deməsi də Rusiyaya bağlı erməni siyasi dairələrində çox sərt tənqid olundu. Təbii ki, belə mövqedə olan bir ölkə ilə problemi silah gücü ilə həll etməkdən başqa yol qalmırsa, onda Lavrov niyə bunun da mümkünsüzlüyünü deyir? Lavrovun son çıxışında kifayət qədər təzadlı məqam olsa da, tərəzinin gözünün bir qədər Ermənistan səmtə əyildiyini aydın sezirik.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
