Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Aleksandr Qruşko Avropa Birliyinin Türkiyəyə qarşı Şərqi Aralıq dənizindəki situasiya ilə əlaqədar qəbul etdiyi sanksiya qərarına münasibət bildirib. O qeyd edib ki, rəsmi Moskva buna mənfi münasibət bəsləyir. Qruşko, bununla belə, Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizindəki fəaliyyətlərini Rusiyanın da dəstəkləmədiyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu tip tədbirlər qarşıdurmada olan tərəflərin mövqelərinin radikallaşmasına gətirib çıxarır.
Qeyd edək ki, Avropa Birliyi Şərqi Aralıq dənizindəki qazma işləri ilə bağlı Türkiyəyə sanksiya tətbiq etmək barədə qərar verib. Sanksiya planına əsasən, AB Ankaraya maliyyə yardımını məhdudlaşdıracaq, hava nəqliyyatı sazişi ilə bağlı danışıqları təxirə salacaq.
Rəsmi Moskvanın məsələyə bir qədər təzadlı mövqe sərgiləməsi çox maraqlı görünür. Rusiya həm Avropanı sanksiya tətbiqinə görə qınayır, həm də Türkiyənin addımlarını təqdir etmir. Bununla Rusiya nə demək istəyir?
Fikrət Sadıqov: “Rusiyanın mövqeyini neytral qalmaq kimi yozmaq olar”
Politoloq Fikrət Sadıqov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Rusiyanın mövqeyini neytral qalmaq kimi yozmaq olar: “Moskva demək istəyir ki, Qərb öz istəklərini yalnız sanksiyalar vasitəsilə həyata keçirməməlidir. Çünki həmin sanksiyalardan bu gün Rusiyanın özü də ciddi əziyyət çəkir. Yəni ölkələrə bu cür təsir rıçaqlarını təqdir etmədiyini bildirir. Rusiya, eyni zamanda, Türkiyənin Aralıq dənizində apardığı qazıntılara da bəraət qazandıra bilmir. Çünki onların Şimali Kiprlə bağlı əvvəlki mövqeyi var. Rusiyanın məsələyə münasibəti belədir ki, Türkiyə 1974-cü ildə Şimali Kipri işğal edib. Rusiya Türkiyənin bugünkü hərəkətlərini açıq şəkildə dəstəkləsə, ənənəvi mövqeyinə qarşı getmiş olar. Bu baxımdan da Türkiyəni bu cür diplomatik şəkildə müdafiə etməli olub. Əslində isə Türkiyə həmin vaxt etnik türklərə qarşı aparılan genosidin qarşısını alıb. Bunu etməyə məcbur idi. Türkiyənin hazırda qazıntı apardığı ərazilər beynəlxalq sulardır və istənilən ölkə orada araşdırma və qazıntı apara bilər. Bunun üçün Türkiyəyə təyin olunan sanksiyalar ədalətsiz və qərəzlidir. Bu sanksiyalar birtərəflidir və sadəcə, Kipr Respublikasının maraqlarına xidmət edir. AB-nin tərəfləri danışıqlar masasına gətirmədən, anidən sanksiyalar tətbiq etməsi beynəlxalq hüquq normalarına ziddir”.
Qeyd edək ki, iyulun 15-də Avropa İttifaqının tətbiq etdiyi sanksiyada da Türkiyə sətiraltı olaraq başqa dövlətin torpağında, Aralıq dənizinin şərqində, Kipr adasının şelfində geoloji kəşfiyyat fəaliyyəti aparmaqda ittiham edilir. İttifaqa üzv dövlətlərin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının qərarı ilə tətbiq edilən sanksiya əsasında qurum Türkiyə ilə yüksək səviyyəli təmasları və hava daşınması razılaşmasını dayandıracaq. Türkiyənin onlardan 2020-ci ilədək alması gözlənilən 145,8 milyon avronun verilməsi kəsiləcək. Qeyd edək ki, İttifaq Türkiyəyə 2014-2020-ci illər üçün 4,4 milyard avroluq maliyyə ayırıb. Bu maliyyə yardımının demokratiya, hüququn aliliyi, təməl hüquqlar, iqlim, enerji, rəqabət mühiti, innovasiya, təhsil, sosial siyasət və başqa sahələrə xərclənməsi nəzərdə tutulub. Hətta qurum Avropa Sərmayə Bankından Ankaraya veriləcək kredit dəstəyinin gözdən keçirilməsini də istəyib. Qərarda vurğulanıb ki, qazma işləri davam etdiriləcəyi təqdirdə əlavə sanksiyalar da tətbiq ediləcək. İttifaq hesab edir ki, Türkiyənin apardığı kəşfiyyat işləri Kiprin yunan hissəsinin, Kipr Respublikasının “suverenliyinin pozulmasıdır”.
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi isə bildirib ki, şuranın qərarının Aralıq dənizinin şərqindəki fəaliyyətlərinə heç bir təsiri olmayacaq: “Kipr adasında kiprli türklər yunanlarla eyni hüquqa malikdirlər. Ancaq qərarda kiprli türklərin bu haqqından bəhs edilməyib. Avropa İttifaqı bu qərarda türkləri görməzdən gəlib. Bu isə Aİ-nin Kipr məsələsində tərəfsiz olmadığını göstərir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
