Xəbər verdiyimiz kimi, Ermənistanda fəaliyyət göstərən “Doğru yol” adlı təşkilat Venesiya Komissiyasının 119-cu plenar iclasının qəbul etdiyi qərarın surətini mediaya təqdim edib. Cari ilin 21-22 iyununda keçirilən həmin iclasın yekun qərarında Ermənistanla bağlı mühüm müddəaların olduğu üzə çıxıb.
Yayılan sənəddən görünür ki, Venesiya Komissiyası Ermənistan rəhbərliyinin hazırda fəaliyyətdə olan məhkəmələrlə bağlı qəbul etdiyi məcburi “vettinq” (yoxlama, attestasiya – red.) siyasətini məqbul saymayıb. Bildirilir ki, komissiya üzvləri hakimlərlə bağlı tətbiq edilən “vettinq” siyasəti əvəzinə, həmin sistemdəki nizam-intizamın möhkəmləndirilməsini zəruri sayıblar. Venesiya Komissiyası, həmçinin, “hakim” və “Konstitusiya Məhkəməsinin üzvü” kimi sözlər arasında qoyulan fərqləri də məqbul saymayıb. Həmçinin, Konstitusiya Məhkəməsinin tərkibinin formalaşması prosesini də qənaətbəxş hesab etməyib. Eyni zamanda, hakimiyyət nümayəndələrinin Konstitusiya Məhkəməsinin hakimlərinin işinə etdikləri kobud müdaxilə faktları da kəskin tənqid edilib. Sənədin yekun hissəsində qeyd edilir ki, Ermənistanda baş verən inqilabdan sonra formalaşan və özünü demokratik hesab edən hakimiyyət hələ ki, bu istiqamətdə heç bir addım atmayıb. Sənəddə, həmçinin, Ermənistanda Konstitusiya Məhkəməsinə seçilən 9 hakimdən 7-sinin legitimliyinin olmadığı ilə bağlı da narahatlıq öz əksini tapıb. Göründüyü kimi, komissiya Paşinyanın “islahat” adı qoyduğu bütün prosesi ifşa edib.
Artıq Venesiya Komissiyasının qəbul etdiyi qərara Ermənistanın rəsmi dairələrinin reaksiyası müşahidə olunmağa başlayıb. Ermənistanın Ədliyyə Nazirliyi bildirib ki, komissiyanın qərarına uyğun olaraq məhkəmə sahəsində islahatları davam etdirmək niyyətləri var. Ancaq rəsmi qurum “vettinq”lə bağlı bildirlən iradı siyasi spekulyasiya predmeti adlandırıb. Qeyd edilir ki, belə hallar başqa ölkələrin də praktikasında mövcuddur və yaxşı nəticə verib. Xüsusilə də hakimlərin gəlir bəyannamələri ilə bağlı müddəanın üzərində duracağını qeyd edən nazirlik bildirir ki, belə addımlar məhkəmələrin şəffaflaşmasına xidmət edəcək. Erməni KİV-i bildirir ki, bu məsələ ilə bağlı Nikol Paşinyanın özəl mövqe bildirəcəyi gözlənir. Məlumatı Ermənistan cəmiyyətinə ilk çatdıran “Doğru yol” təşkilatının sədri, sabiq deputat Siranuş Saakyan isə bildirib ki, hakimiyyət komissiyanın tövsiyələrinə əməl etməyəcəyi təqdirdə, ciddi narazılıqlar yarana bilər. Saakyan deyir ki, komissiya Ermənistana iyulun sonuna kimi vaxt qoyub. Onun sözlərinə görə, hətta tövsiyələrə əməl olunsa belə, onun keyfiyyəti yaxşı olmayacaq. Qurum rəhbəri qeyd edir ki, komissiyanın tövsiyələri nəzərə alınmayacağı təqdirdə, Ermənistanı hamar olmayan yolla addımlamaq gözləyir. Göründyü kimi, VK tərəfindən Paşinyanın məhkəmə islahatlarına ciddi irad bildirilib, hətta qısa vaxt ərzində bunun aradan qaldırılması tapşırılıb. Gedişatın sonu nə vəd edir?
Ekspert Elşən Mustafayev qəzetimizə bildirdi ki, Venesiya Komissiyasının Ermənistana tövsiyələri ciddidir və konkret faktlara əsaslanıb: “Bilirsiniz ki, Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra onların heç bir rəyinə əhəmiyyət verməyib. Seçkidən tutmuş, məhkəmə islahatlarına qədər Paşinyan böyük saxtakarlıqlara yol verdi. Onun bütün fəaliyyəti hakimiyyətini qanunsuz yolla olsa belə möhkəmlətməyə və keçmiş rəqiblərindən qisas almağa yönəlib. Sübut olunur ki, Ermənistanda “Qarabağ klanı”nın hakimiyyətdən getməsindən sonra aparılan “islahatlar” kosmetik xarakter daşıyıb. Artıq bunu Ermənistan KİV-i belə etiraf edir.
Xatırladaq ki, Nikol Paşinyan may ayında Robert Köçəryanın azad edilməsindən sonra məhkəmələrdə özünün “vettinq” adlandırdığı qanun pozuntularına adı qarışan hakimlərin işdən kənarlaşdırlması və ya məsuliyyətə cəlb edilməsi islahatını başlatdığını bəyan etmişdi. Ancaq görünən budur ki, bu “islahatlar” biabırçı tərzdə həyata keçirilib. Bunu Ermənistanın Ali Məhkəmə Şurasına seçilən son üzvlərinin adlarından da müşahidə etmək mümkündür. Yeni seçkilərdə İrəvanın ümumi yurisdiksiyasının hakimi Mesrop Makyan və birinci instansiya məhkəməsinin sədri Ruben Vardazaryan qalib gəlib. Sonuncunu Emənistan KİV-i Serj Sarkisyanın siyasi sifarişlərini icra edən hakim və keçmiş kriminal-oliqarxik sistemin fəal nümunələrindən biri kimi qələmə verir. Bütün bu yerdəyişmələr və təyinatlar Paşinyanın məhkəmə “islahatı” adı altında edilir. Venesiya Komissiyası konkret vaxt qoyub. Ermənistanın rəsmi dairələrinin açıqlamasında narahatlıq hiss edilir. Sanki “bəzi məsələlərlə razılaşa bilərik, amma bəzilərində israr edəcəyik” kimi mövqe görünür. Hesab edirəm ki, VK ilə münasibətlərin hansı məcrada davam edəcəyi Paşinyanın bu mövzuda verəcəyi açıqlamadan sonra məlum olacaq. İstənilən halda, VK-nin bu prinsipial mövqeyi Paşinyanı güzəştə vadar edəcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
