Günel Fərhadqızı: “Bu, faktiki olaraq, Ermənistanı blokadadan çıxarmaq anlamına gəlir”
Son günlər xüsusi diqqət cəlb edən hadisələrdən biri də qonşu Gürcüstandan separatçı Abxaziya üzərindən Rusiyaya gedən dəmir yolu xəttinin açıla biləcəyi ilə bağlı yayılan məlumatlardır. Bu məsələdə xüsusi canfəşanlıq edən tərəflərdən biri isə Ermənistandır. Çünki həmin nəqliyyat dəhlizinin açılması Ermənistana da Rusiya ilə dəmir yolu əlaqəsi saxlamağa imkan verəcək.
Məlumat üçün bildirək ki, bu məsələ ötən həftə Praqada keçirilən ikitərəfli münasibətlərin yaxşılaşdırılmasına dair Rusiya-Gürcüstan danışıqlarında gündəmə gəlib. Sözügedən danışıqlarda Rusiya tərəfini xarici işlər nazirinin müavini Qriqori Karasin, gürcü tərəfini baş nazirin xüsusi nümayəndəsi Zurab Abaşidze təmsil edib. Danışıqlarda İsveçrənin SGS şirkətinin Rusiya, Gürcüstan və separatçı Cənubi Osetiya ilə Abxaziya “respublikaları” arasında gömrük nizamlanmasında iştirakı əsas müzakirə mövzusu olub. Neytral ölkə kimi İsveçrənin SGS şirkətinin qondarma respublikalardan keçməklə Rusiya ilə Gürcüstan arasında nəqliyyat əlaqələrinin nizamlanmasında iştirakı isə hələ 2011-ci ildə Ümumdünya Ticarət Təşkilatının tövsiyəsi ilə əldə edilmiş razılaşmaya əsaslanırdı. Lakin həmin vaxtdan bəri tərəflər razılaşmanın detalları üzərində razılıq əldə edə bilməyiblər. SGS şirkətinin nümayəndələri gömrük monitorinqi üçün regionda dörd post yaratmalıdırlar: Rusiya-Abxaziya və Rusiya-Cənubi Osetiya sərhədlərində, eləcə də Gürcüstan-Abxaziya və Gürcüstan-Cənubi Osetiya inzibati sərhədlərində. İqtisadi məsələlər üzrə ekspert Giya Xuxaşvili deyir ki, SGS şirkəti indiyə qədər regionda siyasi anlaşılmazlıqlara görə işə başlamayıb. Çünki bu şirkətin işə başlaması Abxaziya və Cənubi Osetiyadan yükdaşımaların bərpası deməkdir. Tiflis isə ictimai reaksiyadan ehtiyat edir. Elə indinin özündə də hesab edilir ki, Tiflis Gürüstan-Abxaziya və Gürcüstan-Cənubi Osetiya inzibati sərhədlərində post yaradılmasına, eləcə də separatçı bölgədən keçən ərazidən dəmir yolu xəttinin işə salınmasına razılıq versə, faktiki olaraq, qondarma “respublikaların” “müstəqillyini” də tanımış olacaq. Digər tərəfdən, belə bir addıma gedilməsi Gürcüstanın Azərbaycanla da münasibətlərinə təsirsiz ötüşməyəcək.
Gürcüstan Ermənistanı blokadadan çıxaracaq bu addıma gedərmi? Buna gedərsə, Azərbaycanın məsələyə reaksiyası necə olacaq?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı hesab edir ki, Gürcüstan hakimiyyətinin belə layihəyə meyl göstərməsi çox maraqlı və təəccüblü görünür: “Əvvəla onu qeyd edək ki, Azərbaycanın bu layihəyə münasibəti birmənalı olaraq mənfi olacaq. Çünki bu, faktiki olaraq, Ermənistanı blokadadan çıxarmaq anlamına gəlir. Gürcüstanla Azərbaycanın münasibətləri strateji müttəfiqlik səviyyəsindədir. Regionu əhatə edən, ən başlıcası da Azərbaycanın təşəbbüskarı olduğu layihələrin çoxu Gürcüstan ərazisindən keçir. Bunun da müqabilində Gürcüstan xeyli pul alır. Ola bilər ki, hökumət bu layihədən də qazanc götürməyi hədəfləyir. Ancaq əmin olun ki, bu, gürcü ictimaiyyəti tərəfindən birmənalı qarşılanmayacaq. Bununla Gürcüstan, faktiki olaraq, öz ərazisində baş qaldıran separatşı ocaqların legitimliyini tanımış olacaq. Bu da ölkənin özünün öz ərazi bütövlüyünü şübhə altına alması anlamına gəlir. Gürcüstan buna gedərsə, Azərbaycanla münasibətlərdə korlanma yaranar. Cünki Azərbaycanın Gürcüstana müəyyən layihələrdə güzəştə getməsi və ora iri investisiyalar yatırmasının kökündə duran məsələlərdən biri də bu mövzu ilə bağlı olub. Hesab edirəm ki, Gürcüstan bu addımı atacağı təqdirdə həm öz daxilindən, həm də Azərbaycan tərəfindən narazılıqla qarşılaşacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
