Dağlıq Qarabağ məsələsində hələ də konstruktiv mövqe nümayiş etdirməkdən uzaq olan Ermənistanda daxili vəziyyət getdikcə gərginləşir. Bütün bunların kökündə isə elə Qarabağ konflikti, bu konflikt səbəbindən Ermənistanın düşdüyü təcrid vəziyyəti dayanır.
Yaranmış durum ölkə daxilində indiki prezident Serj Sarkisyan və onun komandasının nüfuzunun sürətlə aşağı düşməsinə səbəb olur. Belə vəziyyətdə Sarksiyanın xaricdə də dayaqlarının sürətlə sarsıldığı açıq müşahidə olunur. Xüsusən də erməni diaspor qüvvələri açıq şəkildə indiki prezidentə qarşı çıxır. Özü də həm Qərbdə, həm də Rusiyada.
Məhz belə bir vaxtda bəlli olub ki, erməni əsilli ABŞ vətəndaşı, milyarder Vaaqn Ovnanyanın kürəkəni, Ermənistan ordusunun ehtiyatda olan polkovniki Artur Aleksanyan-Amarasi ölkədə aktiv siyasətə qoşulmaq məqsədilə yeni hərəkat təsis edib. Yeni hərəkat "Birləşmiş Ermənistan" adlanır. Artur Aleksanyan-Amarasi özü bu xüsusda bildirir: "Biz hərəkatı gələcəkdə parlamentin Yuxarı Palatasının yaranması və erməni diasporunun orada təmsil olunması məqsədilə təsis etmişik. Biz 2017-ci ilin aprelində keçirilməsi nəzərdə tutulan parlament seçkilərində iştirak edəcəyik və indiki hakimiyyəti də dəyişəcəyik". Ekspertlər isə hesab edir ki, erməni diasporu bu fonda açıq şəkildə Ermənistandakı hakimiyyəti ələ almağı düşünür. Diasporun yaratdığı yeni hərəkat həm də Ermənistan konstitusiyasının dəyişdirilməsini qarşısına məqsəd qoyub. Hərəkatın lideri sayılan Aleksanyan bu xüsusda deyib: "Konstitusiya lazım olanda lap 10 dəfə də dəyişdirilməlidir. Diasporun nümayəndələri ölkənin idarə edilməsində qanuni olaraq təmsil olunmalıdırlar. Hazırda diaspor ölkədə gedən proseslərdən kənarda qalıb. Biz hesab edirik ki, Ermənistan həm də erməni diasporunun dövlətidir". Bütün bunlar onu göstərir ki, Qərbdəki erməni diasporunun təmsilçiləri ilə Serj Sarkisyan arasında münasibətlər gərgindir. Bu durumda Sarkisyan əsas ümidini Moskvaya bağlayıb. Amma həm Rusiya, həm də buradakı erməni diasporu Sarkisyandan üz çevirməyə başlayıb. Rusiyalı politoloq Vadim Dubnov da qeyd edir ki, Rusiya Ermənistana yanaşmasını dəyişir. Onun fikrincə, Moskva bundan sonra proqressiv, intellektual və Rusiyaya loyal olan insanlarla işləyəcək. Bura Rusiyadakı erməni milyarderlər də daxil ola bilər.
Onun sözlərinə görə, Karen Karapetyanın baş nazir təyin olunması Rusiyanın istəyinin əyani sübutudur. Maraqlıdır ki, məhz belə bir vaxtda Rusiyada yaşayan erməni milyarder Ruben Vardanyan Ermənistanda dövlət idarəçiliyini tənqid edib və hazırkı modeli dəyişməyin zamanı olduğunu vurğulayıb. O, həmçinin, siyasi elitanın yenilənməsi fikrini də irəli sürür. Moskvada yaşayan biznesmen Ara Abramyan isə hələ ötən ilin sonlarında Ermənistanda siyasi fəaliyyətə başladığını təsdiqləyib. 2017-ci ildə keçiriləcək parlament seçkisi öncəsi siyasi partiya yaratmaq niyyəti Ermənistanın iqtidarmeylli mediasında Abramyana qarşı yazıları artırıb. Onun intellektual səviyyəsi, siyasi qabiliyyəti tənqid olunur. Mediadakı ehtimallardan biri də odur ki, bu, seçkilərdə müxalifətə veriləcək səsləri ala bilmək üçün Kremldə hazırlanan növbəti layihədir. Erməni ekspertlər də istisna etmir ki, Abramyan kimi rusiyayönümlü fiquru ortaya çıxarmaqla Rusiya Ermənistan parlamentində öz tərəfdarlarının sayını artırmağa çalışır. Əksər müşahidəçilər hesab edir ki, Abramyan və digər erməni iş adamları Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi partiyaya qarşı potensial əks-gücdür. Sarkisyan məlum konstitusiya islahatından sonra Ermənistanı parlament respublikasına çevirib növbəti çağırışda hakimiyyətini qorumaq istəyir. Amma belə görünür ki, Rusiya erməni milyarderlərin əli ilə bunun qarşısını almağı düşünür. Abramyan özü bu xüsusda bildirir: "Mən hər zaman Ermənistan barədə düşünmüşəm. Moskvada heç bir problemim yoxdur. Mən böyük uğurlara çatmışam və maliyyə vəziyyətim yaxşıdır. Amma bilirəm ki, Ermənistanda problemlər var. Bu da mənə vicdan rahatlığı vermir. Bizim konkret iqtisadi proqramımız var və hazırda onun üzərində çalışıram". Beləliklə, erməni milyarderlərin bu mövqeyindən sonra Rusiyanın Ermənistan üçün də "Milyarderlər ittifaqı" ssenarisi tətbiq etməyə başladığı haqda fikirlər səslənir. Xatırladaq ki, vaxtilə bu ssenari Azərbaycan üçün hazırlansa da, sonrdan iflasa uğradı. Amma Ermənistanda vəziyyət fərqlidir. Çünki Rusiyadakı erməni milyarderlər Sarkisyan iqtidarına qarşı təşkilatlanır və onun buna müqavimət imkanları çox zəifdir. Elə politoloq Dubnov da Kremlin təsir rıçaqlarının daha güclü olduğunu bildirir və qeyd edir ki, artıq Karen Karapetyan Ermənistanda Moskvanın adından çıxış edir, bununla da Rusiya öz planlarını həyata keçirir: "Əlbəttə, bu oyunlar həmişə var idi və Moskva həmişə Ermənistanın daxili proseslərində təmsil olunurdu. Lakin son siyasi proseslər göstərdi ki, Moskva bir qədər yayınıb. Rusiya Ermənistanda əsasən Qarabağ məsələsinə və xarici siyasətə nəzarəti əldə saxlamağa çalışırdı. Digər siyasi proseslər onu o qədər də maraqlandırmırdı. İndi isə Moskva daha çox maraq göstərir və kənar müşahidəçi olmaq istəyir. Yəni Ermənistanın idarəçiliyində Moskva erməniləri təmsil olunur və nəzarət Rusiyanın əlində olur. Karen Karapetyan faktiki olaraq Moskva ermənisidir. Moskva Ermənistanı son zamanlar öz orbitində saxlamağa daha çox enerji sərf edir. Hesab etmək olar ki, Rusiya Ermənistana "Moskva erməniləri"ndən ibarət desant çıxaracaq və öz təsirini gücləndirəcək. Bu prosesdə Moskvadakı erməni biznesmenlər də iştirak edəcək". Bütün bunlar isə Sarkisyanın hakimiyyətinin sonunu da gətirəcək.
Nahid SALAYEV
