Okeanın o tayında noyabrın 8-də keçiriləcək prezident seçkiləri yaxınlaşdıqca Demokratlardan Hillari Klinton və Respublikaçıların namizədi Donald Tramp əsasən diqqəti ABŞ-ın növbəti dövlət başçısının kim olacağını müəyyən edəcək mühüm ştatlarda kampaniya aparmağa yönəldir.
Bu fonda Tramp Ohayo və Nyu-Hempşirdə, Klinton isə Florida və Nevadada olub. Kampaniyanın gedişində rəqiblər yenə bir-birinin ünvanına kəskin ittihamlar səsləndirib. Məsələn, Donald Tramp Hillari Klintonun Suriya siyasətinin dünyada daha bir müharibəyə yol açacağını deyib: "Biz diqqətimizi İŞİD üzərində mərkəzləşdirməliyik, Suriya deyil". O deyib ki, Klintona qulaq assaq, yeni dünya müharibəsi ilə üzləşəcəyik. Hillari Klinton isə Amerikanın İŞİD-lə mübarizəni hər bir yolla davam etdirəcəyini və Əsədin hakimiyyətdən getməsinin tərəfdarı olduğunu deyir. Bundan əlavə o, uçuşlara yasaq zona yaradılmasını təklif edir. Tramp isə bunun Rusiya ilə müharibə anlamına gəldiyini bildirir. İlk öncə İŞİD-in məğlub edilməsinin vacibliyini önə çəkən Tramp Suriya liderinin bu gün 3 il əvvəllə müqayisədə daha güclü olduğunu bildirib. O, Rusiya ilə müttəfiqliyi də vacib sayır: "ABŞ sərhədlərindən kənarda apardığımız savaşlar milli maraqlarımızın qorunmasına, beynəlxalq terrorizmin ləğvinə, təhlükəsizliyimizin təmininə yönəlməyib. Bu savaşlar yalnız iri korporasiyaların dünyanın sərvətlərini bölüşdürməsinə, onların varlanmasına yönəlib. Amerikalıların cibindən savaşlara axan milyonlar dayandırılmalıdır. Bizə savaş yox, sabitlik və Rusiya ilə müttəfiqlik lazımdır".
Klintonun seçki kampaniyası Trampın Rusiya prezidentini dəstəkləməsini kəskin tənqid edib. Klintonun sözçüsü Cessi Lehriç deyib ki, Tramp İŞİD-lə mübarizə planlarını açıqlamaqdansa, Vladimir Putinin dediklərini təkrarlamaqla amerikalıları qorxutmağa çalışır. Tramp isə artıq bir neçə həftədir ki, seçkilərin Klintonun xeyrinə saxtalaşdırılacağını iddia edir. O, saxta rəy sorğuları keçirməklə onun Klintondan geridə olduğunu göstərdiyinə görə medianı tənqid edib. Trampın sözlərinə görə, hazırkı prezident Barak Obama ABŞ-da baş verən seçki saxtakarlıqları barədə hamıdan yaxşı bilir. O bildirib ki, saxtakarlıq axtaranlar Obamanın 8 il əvvəl keçirilən seçkilərdə necə qələbə qazanması barədə kadrları izləyə bilər. Tramp iddia edib ki, hələ o zaman hazırkı dövlət başçısının seçki qərargahında olan senatorlar seçkilərin saxtalaşdırılması ilə məşğul olublar. Respublikaçı namizəd Florida ştatında seçiciləri qarşısında çıxışında da xəbərdarlıq edib ki, seçki nəticələrinin saxtalaşdırılması gözlənir:"Tək üsul Demokratlara burada udmağa imkan verə bilər. Bu da bəzi rayonlarda təşkil edilmiş dələduzluqdur. Mən bunu 100 faiz ciddi deyirəm". Son zamanlar respublikaçı milyarderin seçkilərin saxtalaşdırıla biləcəyi barədə fikirləri ölkədə ciddi təşviş yaradıb. İctimai rəy sorğuları da göstərir ki, hər üç amerikalıdan biri seçkinin saxtalaşdırılmasından ehtiyat edir.
Maraqlıdır ki, belə bir vaxtda ATƏT də Amerikada noyabrın 8-də keçiriləcək prezident seçkilərinə görə narahat olduğunu dilə gətirib. ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosu (DTİHB) araşdırmalarında narahatlıq doğuran məqamlar ortaya çıxıb. Almaniyanın "Frankfurter Allgemeine Zeitung" nəşrinin məlumatına görə, DTİHB-nin aralıq məruzəsində 6 milyon amerikalının seçmək hüququndan məhrum olduğu qeyd edilib.
ATƏT-in müşahidə missiyasının rəhbəri Mixail Qeorq bildirib ki, ABŞ-da 3,2 milyon insan həbsdə, yaxud istintaq altındadır: "Təxminən 2,6 milyon insan cəzasını çəkib başa vursa da, seçkiyə qədər azadlığa buraxılmayacaq". ATƏT-in Almaniyada olan rəsmi nümayəndəsi Yurgen Klimke "Bild" nəşrinə açıqlamasında qeyd edib ki, ABŞ-da seçkilərin keçirilməsində beynəlxalq standartları artırmaq lazımdır. Bunlar fonunda Donald Tramp da Demokratların ABŞ-ın bir sıra böyük şəhərlərində səslərin oğurlanması ilə məşğul olduğunu bəyan edir. Trampın ən yaxın köməkçilərindən biri olan Nyu-Yorkun keçmiş meri Rudolf Culiani də qalmaqallı bəyanatla çıxış edib. O, CNN telekanalına müsahibəsində bildirib ki, ABŞ-dakı seçki sistemi genişmiqyaslı pozuntulara imkan verir. Bütün bunlar isə seçkilərin nəticələrinə ciddi kölgə salan hal sayılır və istisna deyil ki, gələn ay ABŞ-da ən qalmaqallı seçkilər olacaq. Digər tərəfdən bu seçkilərin nə dərəcədə demokratik şəraitdə keçirilməsinin özü də böyük sual altındadır. Belə görünür, ABŞ özü demokratiya məsələsində böyük imtahan qarşısındadır və bu imtahanı layiqincə verə biləcəyi elə də inandırıcı görünmür.
Nahid SALAYEV
