İraqın narazılığına baxmayaraq, Türkiyə İraqda terrorçulara qarşı hərbi əməliyyatları davam etdirmək niyyətində qətiyyətli olduğunu bildirib. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyə hərbçiləri İraqın şimalında yerləşən Başika bazasından çıxmayacaq, çünki onlar terrorla mübarizə aparır.
Ankara, həmçinin, Mosul əməliyyatlarında iştirakda da maraqlı olduğunu bildirir və bu məsələni ABŞ-la razılaşdırıb. Ərdoğan da Türkiyə hərbçilərinin Mosulun azad olunması əməliyyatında iştirak edəcəyini söyləyib: "Hava əməliyyatında iştirak etmək üçün ABŞ-la razılıq əldə olunub. Başqa məsələlərlə də bağlı irəliləyişə nail olacağıq".
Amma belə bir vaxtda ABŞ İraqda ən pis ssenarini açıqlayıb. ABŞ rəhbərliyindən yüksək vəzifəli bir səlahiyyətli AFP agentliyinə açıqlamasında Ankara və Bağdadın döyüş meydanında üz-üzə gələ biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, Ankara və Bağdad arasındakı "söz dueli" Türkiyə və İraqın hökumət güclərinin qarşıdurması ilə nəticələnə bilər. Səlahiyyətli bildirib ki, Ankara ilə Bağdad arasındakı gərginlik artdıqca, İraqın baş naziri Heydər Əl-İbadinin şiələrdən gələn çağırışlara etiraz etməsi çətinləşəcək: "Vəziyyət çox gərgindir. İstifadə olunan üslub isə nəzarətdən çıxıb. Mümkün qarşıdurma son dərəcə narahatlıq doğuran bir ssenaridir".
Baş verənlər fonunda "Star" qəzetinin köşə yazarı Ahmet Kekeç isə çox maraqlı məqamlara diqqət çəkib. O qeyd edir ki, məqsəd Mosulun İŞİD-dən təmizlənməsi yox, Yaxın Şərqin yeni xəritəsini çəkməkdir. Yazar ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin keçmiş şefi Con Brennanın İraqın bölünəcəyini hələ əvvəldən xəbər verdiyinə diqqət çəkib. Brennan Amerika mediasına müsahibəsində bildirmişdi ki, Suriya və İraqın ərazi bütövlüyünü qorumaq mümkünsüz görünür: "Etnik və məzhəb qarşıdurması hər iki ölkəyə zərər verir. Yaxın dövrdə hər iki ölkədə muxtar vilayətlər yarana bilər". Ahmet Kekeçə görə, Brennanın dediyi "yaxın dövr" gəlib çatıb: "İki il öncə heç bir güllə atmadan Mosulu İŞİD-ə təslim etdilər. Bunu ABŞ-ın kuklası olan İraq mərkəzi hökuməti etdi. Rəsmi Bağdadın nümayəndələri sonradan bunu etiraf etdilər də. Görünür, koalisiya gücləri İŞİD-in böyüməsi və dünyada ən vəhşi terror təşkilatı səviyyəsinə qalxmasına qədər gözlədilər. Bu müddətdə Mosulun İŞİD-in əlində olmasına da göz yumdular. İndi Mosulu yenidən alırlar. Burada əsas məqsəd Mosulu xilas etmək yox, İraqı bölməkdir". Türkiyəli yazar qeyd edib ki, Amerika və İran gizli şəkildə razılıq əldə edib və bu razılıq əsasında İraq parçalanacaq. Qeyd edək ki, İran Suriyada Rusiya ilə birgə hərəkət edir və Suriyanın bölünməsi ilə bağlı Rusiya ilə razılıq əldə etdiyinə dair iddialar var.
Türikyə üçün isə bölünmüş İraq və Suriya təhlükə mənbəyidir. Çünki burada hər iki dövlətin ərazisində kürdlərə ayrıca muxtariyyət verilir və sonradan bu muxtariyyətlərin birləşərək müstəqil dövlət yaratması istisna edilmir. Belə vəziyyət isə, öz növbəsində, Türkiyənin təhlükəsizliyinə böyük təhdiddir. Məhz bu səbəbdən Ankara həm Suriyada, həm də İraqda fəal şəkildə hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. Hazırda Türkiyənin əsas narahatlığı İraqdandır. "Yeni Şafak" qəzeti yazır ki, Türkiyənin Mosulla bağlı 3 "qırmızı xətt"i var. Buna əməl olunmasa, ordu yaxın günlərdə İraqa girəcək. Yayılan xəbərlərə görə, yaxın günlərdə Türkiyə daha əhatəli addımlar atmağa başlayacaq. Qeyd olunduğu kimi, Türkiyənin Mosulda quru əməliyyatlarına başlamasını şərtləndirən üç əsas səbəb var. Birinci səbəb İraqın şimalında son illərdə yetərincə güclənmiş PKK təşkilatı ilə bağlıdır. Rəsmi Ankara heç bir vəchlə təşkilat üzvlərinin Mosulda möhkəmlənməsinə imkan verməyəcək. İkinci səbəb məzhəbçi şiə qruplaşmalarla bağlıdır. Ankara "İmam Hüseynin intiqamını almağa gedirik" kimi məzhəbçilik yaradan qruplaşmaların Mosulda qalmasını qətiyyən istəmir. Üçüncü səbəb isə Suriyada PYD, İraqda şiə qüvvələrinin əli ilə demoqrafik dəyişikliyin Mosulda tətbiq edilməsi təhlükəsidir. Yuxarıda sadalanan üç səbəbdən biri baş verərsə, Türkiyə ordusunun Mosul əməliyyatı labüd olacaq. İraq isə buna qarşı çıxır və hətta Türkiyə qüvvələrinə qarşı güc tətbiq edə biləcəyini istisna etmir. Məhz bu fonda Türkiyə daha böyük hərbi qüvvə ilə İraqa müdaxilə edə bilər. Bu isə iki müsəlman ölkəsi arasında böyük savaş başlması deməkdir.
Tahir TAĞIYEV
