Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

"Azərbaycanın geosiyasəti" Əli Həsənovun kitabından qənaətə gəldiyim düşüncələr

Image


(Əvvəli ötən saylarımızda)

Müəllif milli təhlükəsizlik siyasətinin üç əsas məqsəd və vəzifələrini necə də dolğun sadalayıb və təsnifatlaşdırıb. Buna dair nə qədər misal çəkmək, nümunə göstərmək olar? Fikirləşirəm ki, bu nümunələri sadalasaq, bunlar bir neçə kitaba sığmaz.
Yalnız son iki hadisəni hörmətli oxucuların diqqətinə çatdırsam, başa düşərlər ki, Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyasının əsas müddəaları baş verən, yaxud verəcək hadisələrə necə çevik və vaxtında reaksiya göstərir və cavab verir.
Birinci hadisə oktyabr ayında (2015) milli təhlükəsizlik nazirinin Prezidentin sərəncamı ilə işdən azad olunması və onun ətrafında toplaşan yüksək çinli məmurların cinayət işinə cəlb edilərək həbs edilməsi oldu. Məlum oldu ki, bu nazirliyə toplaşan bir qrup general və aşağı rütbəli məmur dövlətin siyasi və iqtisadi potensialını uzun illər sarsıtmaqla məşğul olmuş, bu potensialı çökdürməklə milli təhlükəsizliyimizi, yürüdülən siyasəti sual altına qoymuşlar. Ölkənin iqtisadi əsaslarını çökdürməklə onlar çalışmışlar ki, yaranan narazılığı siyasi məcraya yönəltsinlər və bununla da dövləti idarə edən ən yuxarı eşalonu "səbatsız" fəaliyyətinə görə nüfuzdan salıb "məxməri inqilab" ideyasını həyata keçirməklə ən yuxarı vəzifələri əllərinə keçirsinlər. Bir sözlə, qarmaqarışıqlıq yaratmaqla ölkədə "bulanıq suda balıq tutmaq" sevdasına düşərək cəmiyyətdə destabillik yaratmağa çalışmışlar. Deməli, belə hallar da olur. Dövlətin təhlükəsizlik sistemini xaricdən və daxildən qorumaq birbaşa bu nazirliyin vəzifəsi olsa da, biz bunun uzun illər əksini gördük. Reketlik, adam oğurlama, təhdid və şantaj şəxsi qrup maraqları üçün şəxslərin və dövlətin əmlakının talanması əsas fəaliyyət növünə çevrilmişdi. Dövlətdən narazılıq pik həddinə çatmışdı. Əsas da odur ki, olmayan hadisələri elə faktlaşdırıb cəmiyyətə çatdırırdılar ki, insanlar, yəni onlardan zərər çəkməyənlər onların dövlətə sədaqətlə xidmət etdiklərini düşünürdülər. Hər şeyin üstü Azərbaycan Beynəlxalq Bankının külli miqdarda (6 milyard ABŞ dolları) dövlət vəsaitinin hara xərclənməsinin üstü açıldıqdan sonra baş verdi. Məlum oldu ki, bu vəsait MTN əməkdaşları və göstərişləri nəticəsində talan edilib. Bu bankdan sirlərin mətbuata ötürülməsi ipin bir ucunu Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinə yönəltdi. Azərbaycan Beynəlxalq Bankının sədri həbs olundu (dekabr 2015) və milli təhlükəsizlik siyasətimizi təhdid edən və nüfuzdan salan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi Prezident İlham Əliyevin sərəncamı (dekabr, 2015) ilə ləğv olunaraq, yerində Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti (DTX) və Xarici Kəşfiyyat İdarəsi (XKİ) yarandı. Bunun haqqında çox yazmaq, çox fikir yürütmək olar, ancaq məsələnin qısa xülasəsini verməklə demək istəyirik ki, dövlətin taleyi, onun milli təhlükəsizliyi bir qurumdan, yaxud bir nəfərdən asılı ola bilməz.
Milli təhlükəsizlik siyasətimizin fəaliyyətini təhdid etməyə cəhd edən ikinci hadisə Nardaran olayları (noyabr, 2015) oldu. Bu dəfə bu təhdid fərqli oldu.
Bildiyiniz kimi, Nardaranda dinin təbliğatı altında (istisna etmirəm ki, bəzi xarici dövlətlər bu işə müdaxilə edib) silahlı qarşıdurma oldu. Aydın oldu ki, burada fəaliyyət göstərən və qeydiyyatdan keçməyən "Müsəlman birliyi" adlı təşkilat silahlı yolla çevriliş etməklə, zor gücünə hakimiyyət və Konstitusiya dəyişikliyinə cəhd etdi. Bu, milli təhlükəsizlik siyasətimizə, yürüdülən siyasi fəaliyyətə qarşı birbaşa təhdid idi və dövlət strukturları buna biganə qala bilməzdi, çünki dövlətin özünün yaşam və funksional tərzi sual altına düşürdü. Bu səbəbdən də DİN qüvvələri bu kəndə yeridildi və belə bir addımın atılması vətəndaşların əksəriyyəti tərəfindən dəstəkləndi. Nəticədə silahlı qarşıdurmada 6 nəfər, ikisi polis işçisi olmaqla dünyasını dəyişdi. Axtarışlar zamanı silah arsenalı və dini ədəbiyyat evlərdən müsadirə edildi. Görürsünüzmü, Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyasının qəbul və ona əməl edilməsi təkcə ölkə vətəndaşlarının hüquqlarını, Konstitusiya hüquqlarını qorumaqla bitmədi, həm də vətəndaş qarşıdurmasının geniş miqyasda qarşısı dönməz olaraq alındı. Bəli, ölkədə din və dövlət ayrı olsa da, qanunlar dinin (həm də dünyəvi dinlərin) təbliğatını qadağan etmir. Bununla yanaşı, qanunlar zorakılıq yolu ilə hakimiyyəti və Konstitusiyanı dəyişməyi qadağan edir. Beləliklə, noyabr ayında din pərdəsi altında qarşıdurma yaratmaq istəyən cinayətkar qrup zərərsizləşdirildi və onları xaricdən maliyyələşdirən dairələr məyus oldular. Belə hadisələr əgər davamlı olardısa, Azərbaycanın beynəlxalq imicinə, stabilliyinə, xarici dövlətlər və transmilli korporasiyalarla siyasi və iqtisadi iş prinsiplərinə ciddi zərbə vura bilərdi.
Bu barədə hörmətli professor qeyd edir ki, Azərbaycan bir çox nüfuzlu beynəlxalq və regional təşkilatların üzvü kimi dünyanın aparıcı dövlətləri ilə münasibətləri inkişaf etdirir, dünya iqtisadiyyatına və siyasətinə sürətlə inteqrasiya olunur, Cənubi Qafqaz regionu ilə bağlı beynəlxalq münasibətlərin formalaşmasına həlledici təsir göstərir. Eyni zamanda, Azərbaycan həm milli, həm də beynəlxalq təhlükəsizliyin təmin olunması üçün hüquq bərabərliyi, qarşılıqlı hörmət və faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan sabit dünya nizamının mövcud olmasına çalışır. Bunu həm də Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyamız tələb edir. Təəssüflər olsun ki, qeyd etdiyimiz hər iki hadisə biri savadsızlığın, siyasi və iqtisadi hərisliyin, özündən razı qalmanın, ambisiyaların, digəri isə cahilliyin və xarici kəşfiyyat orqanlarının ələ alması nəticəsində oldu. İstisna etmirəm ki, bəlkə də birinci və ikinci hadisələr arasında hansısa əlaqələr mövcuddur. Bunu yalnız istintaq başa çatdıqdan sonra müəyyənləşdirmək olar. Qeyd edək ki, dövlətimizin əsas inkişaf prioritetləri onun milli maraqlarının formalaşması və təmin olunması ilə bağlıdır. Milli maraq dövlətin
- daxili və xarici siyasətini;
- sosial-iqtisadi və siyasi-hüquqi inkişafının vəzifələrini və səviyyəsini;
- coğrafi və geosiyasi mövqeyini;
- milli-tarixi ənənələrinin qorunması və onların inkişaf etdirilməsini;
- dövlətin suverenliyi və milli təhlükəsizliyinin təmin olunmasını və s. çoxsaylı vəzifələrin həyata keçirilməsini tələb edir.
Əli Həsənov yazır:
"Azərbaycanın milli maraq çərçivəsinə həmçinin:
- Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin doğurduğu nəticələrin aradan qaldırılması, yurdundan didərgin salınmış qaçqın və məcburi köçkünlərin geri qaytarılması və əzəli torpağında məskunlaşması;
- işğalın bir daha təkrarlanmaması üçün zəruri təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsi, o cümlədən milli ordunun lazımi hərbi hazırlıq vəziyyətinə gətirilməsi;
- Azərbaycan xalqının milli birliyinin və varlığının, əsrlər boyu formalaşmış adət-ənənələrinin, milli-mənəvi dəyərlərinin, dilinin, dininin qorunması, yaşadılması və ümumbəşəri dəyərlər hesabına zənginləşdirilməsi;
- ölkədə hüquq normaları və qanunçuluğun, insan hüquq və azadlıqlarının dönmədən təmin olunması, mövcud ictimai-siyasi sabitliyin, vətəndaş cəmiyyətinin normalarının, tolerant etnik və dini mühitin qorunması və inkişaf etdirilməsi, separatçılığın, siyasi, etnik və dini ekstremizmin aradan qaldırılması;
- dünya azərbaycanlılarının birlik və həmrəyliyinin təmin edilməsi, onların vətənpərvərlik hisslərinin gücləndirilməsi və azərbaycançılıq ideyası ətrafında birləşdirilməsi, dünyada yaşayan soydaşlarımızın milli və vətəndaş hüquqlarının təmin edilməsi və s. təxirəsalınmaz vəzifələr daxildir".
(Ardı var)
Yunus Oğuz






DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ