Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Naxçıvanın imkanları TRIPP marşrutunu bütövləşdirir...

Image


Akif Nəsirli: “Naxçıvanın TRIPP üçün əsas üstünlüyü onun coğrafi mövqeyidir”

TRİPP layihəsi (Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu) Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirən, Orta Dəhlizin gücünü artıran strateji nəqliyyat və enerji dəhlizidir. Naxçıvan isə bu layihədə sadəcə qapalı bölgə deyil, Avrasiyanın logistika, yaşıl enerji və ticarət qovşağına çevrilən həlledici strateji mərkəz rolunu oynayır.

TRIPP layihəsinin və Naxçıvanın əhəmiyyəti nədir? Naxçıvanın imkanları TRIPP layihəsində nə kimi rol oynayır?

Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirli baki-xeber.com-a bildirdi ki, TRIPP-in və Naxçıvanın əhəmiyyətini bir-birindən ayrı təsəvvür etmək çətindir. “Layihənin əsas strateji məntiqi Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında Ermənistan ərazisindən keçən nəqliyyat bağlantısının yaradılması və bunun daha geniş regional ticarət marşrutuna inteqrasiya edilməsidir. Ermənistan və ABŞ-ın 2026-cı ildə yayımladığı TRIPP sənədlərində də layihənin Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcəyi və Transxəzər ticarət marşrutunda mühüm halqa yaradacağı açıq şəkildə qeyd olunur.

Naxçıvanın TRIPP üçün əsas üstünlüyü onun coğrafi mövqeyidir. Naxçıvan Azərbaycanın əsas ərazisindən ayrı olsa da, Türkiyə ilə birbaşa sərhədə malikdir. Bu səbəbdən Azərbaycan ərazisindən Naxçıvana yaradılacaq bağlantı əslində yalnız iki Azərbaycan ərazisini birləşdirməyəcək. O, Azərbaycan–Naxçıvan–Türkiyə istiqamətində yeni quru nəqliyyat zəncirinin formalaşmasına imkan verəcək.

Bu, Azərbaycan üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Hazırda Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında quru əlaqəsinin məhdud olması Naxçıvanın iqtisadi imkanlarından tam istifadə edilməsinə mane olan əsas amillərdən biridir. TRIPP-in reallaşması ilə Naxçıvan Azərbaycanın daxili nəqliyyat sisteminə daha sıx bağlana və eyni zamanda Türkiyəyə çıxış imkanlarını genişləndirə bilər”.

A.Nəsirlinin sözlərinə görə, Naxçıvanın əhəmiyyətini artıran digər amil onun Türkiyə ilə sərhədidir. “Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvana fasiləsiz və səmərəli nəqliyyat bağlantısı yaradılarsa, Türkiyəyə çıxan yeni marşrut meydana gələcək. Bu isə Azərbaycanla Türkiyə arasındakı ticarət əlaqələrinə, yükdaşımalarına və logistika xidmətlərinə əlavə imkanlar yarada bilər.

Daha geniş perspektivdə məsələ Orta Dəhlizlə bağlıdır. TRIPP sənədlərində layihənin Mərkəzi Asiya və Xəzər regionunu Avropa ilə birləşdirən Transxəzər ticarət marşrutunun mühüm hissəsinə çevrilməsi nəzərdə tutulur. Bu halda Naxçıvan yalnız Azərbaycanın digər hissəsindən ayrılmış coğrafi ərazi deyil, Xəzərdən gələn yüklərin Türkiyə və Avropa istiqamətində hərəkət edə biləcəyi alternativ bağlantılardan birinin üzərində yerləşən məkan kimi çıxış edə bilər”.

A.Nəsirli qeyd etdi ki, burada Naxçıvanın öz iqtisadi imkanları da mühüm rol oynayır. Nəqliyyat dəhlizi yalnız tranzit yük maşınlarının və qatarların ərazidən keçməsi demək deyil: “Əgər Naxçıvanda logistika mərkəzləri, anbarlar, gömrük və xidmət infrastrukturu, sənaye müəssisələri və ixracyönümlü istehsal inkişaf etdirilərsə, tranzitdən yaranan əlavə iqtisadi dəyərin bir hissəsi regionda qala bilər.

Məsələn, Naxçıvanda istehsal olunan kənd təsərrüfatı və sənaye məhsulları daha asan şəkildə Azərbaycan və Türkiyə bazarlarına çıxarıla bilər. Eyni zamanda Türkiyə və digər ölkələrdən gətirilən məhsulların Naxçıvan üzərindən Azərbaycan bazarlarına daşınması üçün yeni imkanlar yarana bilər. Beləliklə, TRIPP Naxçıvan üçün yalnız “keçid yolu” deyil, həm də ticarət və logistika platforması rolunu oynaya bilər.

Enerji sahəsində də potensial böyükdür. Naxçıvanda günəş enerjisi və digər bərpa olunan enerji imkanlarının inkişaf etdirilməsi enerji təminatının daha dayanıqlı olmasına şərait yarada bilər. Gələcəkdə istehsal gücləri daxili tələbatı aşarsa, enerji infrastrukturu uyğun şəkildə qurulduğu halda Naxçıvanın regional enerji mübadiləsində iştirak imkanları da arta bilər. Bu isə TRIPP-in yalnız avtomobil və dəmir yolu layihəsi kimi deyil, çoxşaxəli regional bağlantı sistemi kimi inkişaf etdirilməsi perspektivini gücləndirər”.

A.Nəsirlinin bildirdiyinə görə, TRIPP-in mühüm xüsusiyyəti onun yalnız yol və dəmir yolundan ibarət olmamasıdır. “2026-cı ildə imzalanmış ABŞ–Ermənistan çərçivə sənədində layihələr sırasında dəmir yolu, avtomobil yolu, neft və qaz kəmərləri, fiber-optik və elektrik layihələri də sadalanır. Bu, Naxçıvanın gələcəkdə nəqliyyatla yanaşı, enerji və rəqəmsal bağlantıların da bir hissəsinə çevrilə biləcəyini göstərir.

Azərbaycan üçün digər mühüm məqam marşrutların şaxələndirilməsidir. Ölkənin əsas məqsədlərindən biri yalnız bir nəqliyyat istiqamətindən asılı olmamaqdır. Şimal-Cənub, Orta Dəhliz, Bakı-Tbilisi-Qars və Naxçıvan istiqamətində formalaşan bağlantılar bir-birini tamamladıqca Azərbaycanın regional tranzit sistemində mövqeyi möhkəmlənir. Naxçıvan da bu sistemdə əlavə bir strateji halqa rolunu oynaya bilər.

Ermənistan üçün isə TRIPP-in əhəmiyyəti fərqlidir. Layihə Ermənistan ərazisindən keçdiyinə görə ölkənin regional nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasını gücləndirə, tranzit gəlirləri və investisiya imkanları yarada bilər. Rəsmi sənədlərdə Ermənistan ərazisində suverenlik, ərazi bütövlüyü və yurisdiksiyanın qorunması xüsusi vurğulanır. Eyni zamanda Azərbaycanla Naxçıvan arasında insanların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hərəkəti üçün fərqləndirilmiş prosedurların yaradılması nəzərdə tutulur.

Bu baxımdan Naxçıvan TRIPP-in “son nöqtəsi” deyil. Əksinə, layihənin Azərbaycan hissəsi üçün əsas iqtisadi və geosiyasi nəticələrindən birinin meydana çıxdığı məkan olacaq. Çünki Ermənistan ərazisindən keçən bağlantı məhz Naxçıvana çatdıqdan sonra Türkiyə istiqamətində davam etmək və daha geniş beynəlxalq marşruta qoşulmaq potensialı əldə edir.

Bununla belə, layihənin uğuru yalnız yolun tikilib-tikilməməsindən asılı olmayacaq. Sərhəd və gömrük prosedurlarının nə qədər sürətli olması, tariflərin rəqabətqabiliyyətli səviyyədə müəyyənləşdirilməsi, dəmir yolu və avtomobil yollarının bir-biri ilə əlaqələndirilməsi, logistika mərkəzlərinin yaradılması və regionda siyasi sabitliyin qorunması əsas şərtlər olacaq.

Naxçıvanın qarşısında duran ən böyük imkan da məhz buradadır: uzun illər coğrafi təcridin yaratdığı məhdudiyyət iqtisadi baxımdan üstünlüyə çevrilə bilər. Əgər əvvəllər Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun əsas problemlərindən biri idisə, yeni nəqliyyat xəritəsi formalaşdıqca həmin mövqe onun əsas iqtisadi üstünlüyünə çevrilə bilər.

Real nəticədə Naxçıvan üçün üç istiqamət xüsusilə vacib görünür: tranzit və logistika mərkəzinə çevrilmək, enerji imkanlarını genişləndirmək və nəqliyyat bağlantılarından istifadə etməklə yerli istehsalı və ixracı artırmaq. Bunlar reallaşarsa, TRIPP Naxçıvan üçün sadəcə yeni yol deyil, iqtisadi modelin dəyişməsi üçün katalizator rolunu oynaya bilər.

Azərbaycan üçün isə daha böyük nəticə ölkənin regional tranzit xəritəsində çəkisinin artmasıdır. Naxçıvanın Azərbaycan, Türkiyə, Ermənistan, İran və daha geniş Transxəzər marşrutları ilə əlaqələnməsi Cənubi Qafqazın nəqliyyat xəritəsini dəyişə bilər. Buna görə TRIPP-in əhəmiyyəti bir dəhlizin açılmasından daha genişdir: layihə reallaşarsa, Naxçıvan Azərbaycanın regional iqtisadi və nəqliyyat strategiyasının əsas qovşaqlarından birinə çevrilə bilər”-deyə A.Nəsirli vurğuladı.

İradə SARIYEVA




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ