ABŞ və Aİ Gürcüstana qarşı sanksiya təzyiqini artırır. İyul ayından bəri Tiflis ilə müəyyən əlaqəsi olan ən azı üç şirkət hədəfə alınıb. Yerli hakimiyyət orqanları bunu Qərbin respublikanı Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrini kəsməyə inandırmaq cəhdi, müxalifət isə bunu Gürcüstan dövlətçiliyinin sonunun yaxınlaşmasının sübutu kimi görür.
ABŞ Maliyyə Nazirliyi “SHPS Shelbit” və onunla əlaqəli kripto platforması Shelbit Exchange-ə qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Vaşinqton onların Gürcüstanda fəaliyyət göstərdiyinə və İran və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (İİKK) qarşı beynəlxalq çirkli pulların yuyulması və sanksiyalardan yayınma sxemində iştirak etdiyinə inanır. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Xarici Aktivlərə Nəzarət İdarəsi (OFAC) iddia edir ki, Gürcüstanda qeydiyyatdan keçmiş hüquqi şəxs İran rejiminin təhlükəsizlik qüvvələrinə məxsus kriptovalyutaların tranziti üçün əsas mərkəz rolunu oynayıb. Agentliyin məlumatına görə, İİKK-dan ümumilikdə 3 milyon dollar “Shelbit Exchange” vasitəsilə keçib. Bundan əlavə, şəbəkə tərəfindən idarə olunan hesablardan İran kriptovalyuta platforması “Nobitex”ə 2 milyon dollardan çox rəqəmsal aktivin köçürüldüyü iddia edilir. OFAC-ın məlumatına görə, “Shelbit Exchange” İslam Respublikasından kənarda yaşayan iki İran qurumu tərəfindən idarə olunur. Amerikalılar onların ümumilikdə on milyonlarla dollar pul yuduqlarına inanırlar. Gürcüstan Milli Bankı cavab olaraq bildirib ki, “SHPS Shelbit” virtual aktiv xidməti təminatçısı (VASP) kimi qeydiyyatdan keçməyə belə cəhd göstərməyən özəl şirkətdir. Gürcüstan Mərkəzi Bankı vurğulayıb: "SHPS Shelbit” virtual aktiv xidməti təminatçısı kimi qeydiyyatdan keçmək üçün Gürcüstan Milli Bankına müraciət etməyib və buna görə də Milli Bank tərəfindən tənzimlənən qurum deyil. Bundan əlavə, Sahibkarlar Reyestrinə əsasən, bu şirkətin qeydiyyatı ləğv edilib". Onlar həmçinin qeyd ediblər ki, Gürcüstanın VASP tənzimləyici sistemi Maliyyə Tədbirləri üzrə İşçi Qrupun (FATF) standartlarına uyğundur. Gürcüstan Mərkəzi Bankının verdiyi məlumata görə, Avropa Şurasının Çirkli Pulların Yuyulmasına Qarşı Mübarizə Tədbirlərinin Qiymətləndirilməsi və Terrorizmin Maliyyələşdirilməsi üzrə Ekspertlər Komitəsinin (Moneyval) 2024-cü il üçün məlumatına görə, Gürcüstan FATF-ın 15 saylı Tövsiyəsi çərçivəsində "əsasən uyğun" reytinqi alıb. Parlamentin Özünüidarəetmə Komitəsinin sədri İrakli Kadagişvili tənzimləyicini dəstəkləyərək bildirib: "Ümumiyyətlə, bir şeyi qətiyyətlə demək olar: Gürcüstan sanksiyalar, çirkli pulların yuyulması, terrorizm və digər oxşar məsələlər baxımından ən yüksək reytinqlərdən bəzilərini alıb. Bu baxımdan, bu təşkilat Gürcüstanla birbaşa əlaqəni təmsil etmir". Bu arada bu, iyulun əvvəlindən bəri Gürcüstanın ikinci sanksiya zərbəsidir. Avropa İttifaqı əvvəllər ölkənin Kulevidəki yeganə neft emalı zavoduna məhdudiyyətlər qoymuşdu. Avropalılar neft emalı zavodunun Rusiya neftini emal etdiyinə inanırdılar. Neft emalı zavodunun sahibi “Black Sea Petroleum”, yaxın iki ay ərzində Rusiya xam neftini Qazaxıstan və Liviya nefti ilə əvəz edəcəyinə söz verdi. Gürcüstanın xarici işlər naziri Maka Boçorişvili etiraf edib ki, "Gürcüstan danışıqlar masasında olmadığı zaman ölkənin maraqlarını müdafiə etmək çətindir, amma biz altı ay ərzində maraqlarımızın maksimum dərəcədə qorunmasını təmin etmək üçün Avropa Komissiyası ilə işləməyə davam edirik".
Bundan əlavə, Avropa İttifaqı bu yaxınlarda Tiflisin ən böyük elektrik paylayıcısı olan “Telasi” şirkətinin səhmlərinə sahib olan Rusiyanın “İnter RAO” şirkətinə sanksiyalar tətbiq edib. Rusiya şirkəti həmçinin “Telmiko” enerji paylayıcı şirkəti, eləcə də “Xrami” SES-1 və “Xrami” SES-2 su elektrik stansiyaları ilə əlaqəlidir. Gürcüstan Mərkəzi Bankı bildirib ki, kommersiya bankları “Telasi” şirkətinə milli valyutada xidmət göstərməyə davam edəcəklər, çünki şirkətin özü sanksiyalara məruz qalmır və vacib infrastruktur təmin edir. Bu arada, hökumətin əleyhdarları hakim “Gürcü Arzusu” partiyasının respublikanın maraqlarını qoruya bilməyəcəyinə inanırlar, çünki onun rəhbərliyi altında Gürcüstanın sanksiyalardan yayınma üçün sınaq meydançasına çevrildiyi hər kəsə aydındır. Vahid Milli Hərəkatın nümayəndəsi Laşa Parulava bildirib: "Rusiya və İran pulları, sanksiyalar, terrorizmlə əlaqəli maliyyə sxemləri, saxta çağrı mərkəzləri - bu, insanların gələcəyə ümidini itirdiyi Bidzina İvanişvilinin Gürcüstanıdır". Buna baxmayaraq, "Gürcü Arzusu"nun baş katibi və Tiflis meri Kaxa Kaladze əmindir ki, ölkəsi sadəcə olaraq Qərbin ikili standartlarının daha bir təzahürü ilə üzləşir. Xüsusilə, Aİ üzvləri Rusiyanın enerji resurslarını almağa davam etsələr də, digər ölkələrin də eyni şeyi etməsini istəmirlər: “Bizə deyilir ki, bütün ticarət əlaqələrini kəsməli və Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməliyik. Biz yaxşı bilirik ki, bunu etməklə yalnız ölkəmizə və layiqli dolanışıq qazanmaq üçün çox çalışan ailələrimizə zərər verəcəyik. Əlbəttə ki, bütün bunlar qəsdən edilir, amma biz milli maraqlarımızı qoruyuruq”.
Tahir TAĞIYEV
