Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

14 dövlətin "dəniz ittifaqının" ardınca Pakistan-Türkiyə-Səudiyyə Müdafiə Sazişi niyə imzalandı...

Image


Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Məkkədə əlamətdar bir sənəd imzalandı: Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan kollektiv müdafiə müqaviləsi bağladı. Sazişi Səudiyyə Ərəbistanı vəliəhdi Məhəmməd bin Salman, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif imzaladılar.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, imzalanan müqavilə tərəflərin birgə təhlükəsizliyi daha da gücləndirmək və həm regionda, həm də ondan kənarda sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunmasına töhfə vermək niyyətini nümayiş etdirir.

Sazişin imzalanması üçün yerin seçilməsi də dərin simvolik əhəmiyyətə malikdir. Məkkə İslamın ən müqəddəs şəhəridir və dünya müsəlmanlarının dua etdiyi istiqamətdir. Orada sazişin imzalanması sənədin təkcə strateji maraqlara deyil, həm də İslam həmrəyliyi bağlarına əsaslandığını vurğulayır. Bu razılaşma birdən-birə yaranmadı; ondan əvvəl təxminən bir illik danışıqlar aparıldı. Mart ayında Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı xarici işlər nazirləri Ər-Riyadda İslam Zirvəsi çərçivəsində görüşdülər və birgə təhlükəsizlik razılaşmasının necə ola biləcəyini müzakirə etdilər. Yeni müqavilə ötən payız Ər-Riyad və İslamabad arasında imzalanmış ikitərəfli müdafiə paktında əvvəllər təsbit edilmiş prinsipi genişləndirir və bu prinsipə əsasən, bir tərəfə edilən hücum hər iki tərəfə edilən hücum kimi qəbul edilirdi. Bu qayda artıq Türkiyəyə də şamil edilib: hər üç ölkəyə edilən hər hansı bir silahlı hücum ciddi cinayət hesab olunur. Bundan əlavə, müqavilə üç imza atan tərəf arasında bütün sahələrdə müdafiə əməkdaşlığının əhəmiyyətli dərəcədə dərinləşdirilməsini nəzərdə tutur. Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə nazirinin müavini Raed Krimli də Krallığın mövqeyinə aydınlıq gətirib. Müdafiə paktının hərbi və ya dini blok olmadığı, nüvə ambisiyaları ilə əlaqəli olmadığı və üçüncü ölkələrə qarşı yönəlmədiyi bildirilib. Onun məqsədi Səudiyyə Ərəbistanının özünün davamlı müdafiə qabiliyyətlərini inkişaf etdirməkdir. O əlavə edib ki, müqavilə Ər-Riyadın ərəb tərəfdaşları ilə münasibətlərinə xələl gətirmir və əvvəlki beynəlxalq öhdəliklərini ləğv etmir.

Saziş ABŞ-İsrail müharibəsinin İslam Respublikasına qarşı yaratdığı misli görünməmiş regional gərginlik fonunda bağlanıb. Səudiyyə Ərəbistanı bu il dəfələrlə İran, eləcə də Yəməndəki İranpərəst Husi üsyançıları və İraqdakı şiə milisləri tərəfindən hücumlara məruz qalıb. Münaqişə Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracını və krallığın iddialı inkişaf planlarını təhlükə altına alıb. Bərpası da davam edən Hörmüzdəki gəmiçilik, demək olar ki, iflic vəziyyətinə düşüb və qlobal iqtisadiyyata ciddi ziyan vurub. Bu arada, Ər-Riyad ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinin etibarlılığına şübhə ilə yanaşmağa başlayıb. Səudiyyə Ərəbistanı-Amerika əməkdaşlığı yüksək səviyyədə qalsa da, krallıq əlavə zəmanətlər axtarır. “Reuters” mənbələrinə görə, Ər-Riyad, İslamabad və Ankara Yaxın Şərqdəki xaos və Tehranla Təl-Əvivin artan rolları ilə bağlı narahatlıqlarını bölüşürlər. Bu arada, Pakistan müsəlman ölkələri arasında yeganə nüvə gücü olaraq qalır, Türkiyə NATO-da ikinci ən böyük orduya malikdir və Səudiyyə Ərəbistanı ən güclü Körfəz dövləti olaraq qalır və dünyanın aparıcı neft ixracatçıları arasındadır.

Müdafiə paktının imzalanması Yəmən husilərinin bir sıra hücumlarından dərhal sonra baş verdi. Bir gün əvvəl husilər Səudiyyə Ərəbistanının cənubundakı Nəcran əyalətinə hücum edərək 11 mülki şəxsi yaralamışdılar. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya husilərin qəsdən mülki şəxsləri və mülki obyektləri hədəf aldığını bildirib. Cəmi bir neçə gün əvvəl husilər Səudiyyə Ərəbistanının Yəmən üzərindəki pilotsuz təyyarə uçuşlarına cavab olaraq Nəcran hava limanına hücum elan etmişdilər. Onlar əvvəllər Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etmiş, Qırmızı dənizə yönəldilən neft daşınmalarını dayandırmış və sahil şəhərləri olan Cizan və Yanbudakı Aramco müəssisələrinə zərbələr endirmişdilər. O vaxtdan bəri Səudiyyə Ərəbistanı bayrağı altında üzən bir sıra gəmilərə və neft müəssisələrinə hücum edilib. Səudiyyə Ərəbistanının yüksək vəzifəli rəsmisi İranın himayəsi altında fəaliyyət göstərən Husilər və İraq milislərinin Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərinə, limanlarına və hava limanlarına koordinasiyalı hücumlar edə biləcəyindən narahatlığını bildirib. Ər-Riyad istənilən təcavüzü dəf etmək üçün bütün lazımi addımları atmağa hazır olduğunu bildirib. Məkkə Sazişinin imzalanmasından bir həftə əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı 14 dövlətin daxil olduğu dəniz müdafiəsi ittifaqının yaradıldığını elan etdi: Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistana Küveyt, Bəhreyn, Qətər, İordaniya, Misir, Cibuti, Somali, Banqladeş, Yəmən, Sudan və Komor adaları bura qoşuldu. Birliyin təsisçiləri onun yalnız müdafiə yönümlü olduğunu vurğulayaraq, ittifaqın heç bir dövlətə və ya beynəlxalq təşkilata qarşı yönəlmədiyini və hərəkətlərinin beynəlxalq hüquqa uyğun olacağını bildirdilər. Alyansın əsas məqsədi gəmilərin maneəsiz keçidini təmin etmək, beynəlxalq ticarət yollarını təhlükəsiz saxlamaq və Bab əl-Məndəb, Qırmızı dəniz və Ədən körfəzi vasitəsilə enerji təchizatı yollarını qorumaqdır. Bu sular Hind okeanını Aralıq dənizi ilə birləşdirən strateji dəniz dəhlizi təşkil edir: Qırmızı dəniz qlobal konteyner daşımalarının təxminən 30%-ni və bütün qlobal ticarətin 12-15%-ni təşkil edir. Səudiyyə Ərəbistanı koalisiyanın təsisçi üzvü və lideri, eləcə də qərargahın daimi yerləşdiyi yer kimi təyin edilib. Krallıqda Birgə Əməliyyatlar Koordinasiya Mərkəzi, Birgə Dəniz Əməliyyatları Mərkəzi və Baş Katiblik yerləşəcək. General-mayor Abdullah bin Salem Əl-Şəhri koalisiyanın komandanı təyin edilib. Koalisiyanın institusional çərçivəsinin yekunlaşdırılması üçün iclasın 12-13 avqust tarixlərində keçirilməsi planlaşdırılır. İran rəhbərliyindən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib, lakin İran parlamentinin üzvü İbrahim Rzayi paktı kəskin tənqid edib. O bildirib ki, Ər-Riyadın Ankara və İslamabadla müqavilələrin krallığın təhlükəsizliyini təmin etməyəcəyini anlamasının vaxtı gəlib çatıb - necə ki, özü illərdir Vaşinqtona birtərəfli etibar etmir. O, Səudiyyə Ərəbistanı rəhbərliyini gələcəkdə xarici güclərdən təhlükəsizlik zəmanətləri axtarmağa məcbur edilməmək üçün siyasətini yenidən nəzərdən keçirməyə çağırıb. İran rəsmiləri dəfələrlə regional dövlətlərin öz təhlükəsizliklərinə görə məsuliyyət daşımalı olduqlarını vurğulayıb və İran, Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və bir sıra digər ölkələri əhatə edəcək müdafiə ittifaqının yaradılmasını təklif ediblər. Tehran yeni, uzunmüddətli və davamlı təhlükəsizlik mexanizmi qurmaq üçün Ankara və digər regional paytaxtlar ilə dialoqu davam etdirmək niyyətini təsdiqləyib.

Samirə SƏFƏROVA




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ