Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Türkiyə Ukrayna müharibəsində neytrallığına son qoyur...

Image


Mehmet Gökhan Özçubukçu: “Bunu yalnız Türkiyənin birtərəfli qaydada qəbul etdiyi qərar kimi qiymətləndirmək doğru olmaz”

ABŞ Dövlət Departamenti hazırda Türkiyədə olan 12 ədəd M270 buraxılış qurğusunu, 70 ədəd ATACMS yer-yer ballistik raketini, kaset sursatını və mərmiləri Ukraynaya təhvil vermək niyyətindədir. Silah göndərişinin dəyəri 28 milyon dollardır. Dövlət Departamenti bu barədə ABŞ Konqresini məlumatlandırıb.

Nazirlik qeyd edib ki, ABŞ "hərbi, siyasi və iqtisadi amilləri nəzərə alaraq" təhvil verməyə icazə verməyə hazırdır və çatdırılmanın özü ABŞ-ın təhlükəsizlik yardımı məqsədlərinə cavab verir. Beləliklə, Türkiyə köhnəlmiş silah ehtiyatlarını azaldacaq.

Avqustun 8-də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Ukraynanın ABŞ-dan Amerika istehsalı olan Patriot hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün aylıq raketlər alacağını açıqlayıb. O bildirib ki, çatdırılmalara baxmayaraq, bu raketlər ölkənin ballistik hücumlardan müdafiəsi üçün hələ də kifayət etməyəcək.

Avqustun 1-də Zelenski Ukraynanın hava hücumundan müdafiə raketlərinin tükəndiyini və ordusunun artıq Rusiya ballistik raketlərini vura bilməyəcəyini açıqlayıb.

Belə başa düşmək olarmı ki, Türkiyə Ukrayna-Rusiya müharibəsində neytrallığını kənara qoyur və artıq

Türkiyə də Ukraynanın silahlanmasıda iştirak edir? Türkiyə Ukrayna-Rusiya müharibəsində neytrallığa son qoyubmu? Bu dəyişiklik nə ilə bağlıdır? Bu dəyişiklik doğrudanda Türkiyənin neytrallığına son qoyursa bu vəziyyət Rusiyanın məğlubiyyəti prosesinin başlandığını artıq qəti şəkildə söyləməyə əsas verirmi?

Beynəlxalq münasibətlər mütəxəssisi Mehmet Gökhan Özçubukçu “Mənim fikrimcə, bu hadisəni birbaşa “Türkiyə Ukrayna-Rusiya müharibəsində neytrallığını tərk etdi” kimi şərh etmək hazırkı mərhələdə həddindən artıq qəti qiymətləndirmə olardı. Bununla belə, Türkiyənin müharibənin başlanğıcından etibarən yürütdüyü siyasətdə əhəmiyyətli bir dönüşüm baş verdiyini və Ankaranın Ukraynaya verdiyi müdafiə dəstəyinin artıq daha irəli mərhələyə keçə biləcəyini söyləmək mümkündür”-deyə baki-xeber.com-a bildirdi.

Mehmet Gökhan Özçubukçunun sözlərinə görə, ilk növbədə, Türkiyənin müharibə boyunca həyata keçirdiyi siyasət klassik mənada tam neytrallıq siyasəti olmayıb. “Ankara Rusiyanın Ukrayna ərazisinə qarşı hərbi müdaxiləsini tanımamış, Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləmiş və Ukraynaya müdafiə sənayesi məhsulları təqdim etmişdir. Bununla yanaşı, Rusiya ilə diplomatik və iqtisadi əlaqələrini də qoruyub saxlamış, Qara dənizdə Montrö Konvensiyası çərçivəsində hərbi gəmilərin keçidi ilə bağlı qaydaları tətbiq etmiş və özünü hər iki tərəf arasında əlaqənin qurula bildiyi bir aktor kimi mövqeləndirmişdir. Buna görə də Türkiyənin yanaşmasını “neytrallıq”dan daha çox aktiv balans siyasəti və çoxşaxəli diplomatiya kimi xarakterizə etmək daha doğru olar.

Yeni inkişafın əhəmiyyəti isə Türkiyənin arsenalında olan ABŞ istehsalı M270 sistemlərinin və ATACMS raketlərinin Ukraynaya ötürülməsinin gündəmə gəlməsindən qaynaqlanır. Burada xüsusilə vurğulanmalı məqam ondan ibarətdir ki, bunu yalnız Türkiyənin birtərəfli qaydada qəbul etdiyi qərar kimi qiymətləndirmək doğru olmaz. ABŞ rəsmilərinin Konqresə təqdim etdiyi bildiriş göstərir ki, sözügedən transfer Amerika Birləşmiş Ştatlarının ixrac nəzarəti və yenidən transfer mexanizmləri çərçivəsində həyata keçirilir. Buna görə də məsələ Türkiyə-ABŞ-Ukrayna münasibətləri ilə yanaşı, NATO daxilində müdafiə sahəsində əməkdaşlıq kontekstində də qiymətləndirilməlidir.

Bu inkişafın arxasında bir neçə əsas amil dayanır. Birincisi, Türkiyənin müdafiə sənayesi imkanları son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf edib və Ankara müdafiə məhsulları baxımından yalnız xaricdən sistemlər əldə edən deyil, eyni zamanda beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində təchizatçı mövqeyinə yüksələn bir aktora çevrilib. Bu vəziyyət Türkiyəyə malik olduğu köhnə və ya əməliyyat baxımından prioriteti azalan bəzi sistemləri digər platformalarla əvəz etmək və mövcud arsenalını yenidən təşkil etmək imkanı verir”.

Mehmet Gökhan Özçubukçunun bildirdiyinə görə, ikinci amil Türkiyənin Ukrayna siyasətinin yalnız Rusiyaya qarşı mövqe kimi izah edilə bilməməsidir. “Ankara baxımından Ukraynanın ərazi bütövlüyünün qorunması, Qara dənizdə güc balansının davam etdirilməsi və Rusiyanın regional nüfuzunun məhdudiyyətsiz şəkildə genişlənməməsi mühüm təhlükəsizlik parametrləridir. Bununla yanaşı, Türkiyə Rusiya ilə birbaşa qarşıdurmaya getmək və ya Moskva ilə bütün kommunikasiya kanallarının bağlanmasını da istəmir. Nitekim Ankara bir tərəfdən Ukrayna ilə müdafiə sahəsində münasibətlərini davam etdirərkən, digər tərəfdən Rusiya-Ukrayna danışıqlarının yenidən canlandırılması üçün diplomatik səylər göstərir. Prezident Administrasiyası tərəfindən 2026-cı ilin aprelində verilən açıqlamada da Türkiyənin İstanbul Prosesi və davamlı həll istiqamətində diplomatik təşəbbüslərə əhəmiyyət verdiyi açıq şəkildə ortaya qoyulmuşdur.

Bu səbəbdən sözügedən inkişafı “Türkiyə artıq Rusiyaya qarşı müharibəyə qoşulur” kimi qiymətləndirmək də doğru deyil. Silah transferi ilə müharibənin birbaşa tərəfi olmaq arasında hüquqi, siyasi və strateji baxımdan mühüm fərq mövcuddur. Türkiyənin Ukraynaya verdiyi hərbi dəstəyin artması Ankaranın Rusiya ilə münasibətlərindən tamamilə imtina etdiyi anlamına gəlmir. Əksinə, Türkiyənin əsas yanaşması, zərurət yarandıqda Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini dəstəkləməklə yanaşı, Moskva ilə diplomatik və iqtisadi kommunikasiya kanallarını açıq saxlamaq kimi görünür.

Eyni səbəbdən bu inkişafdan çıxış edərək “Rusiyanın məğlubiyyət prosesi qəti şəkildə başlayıb” nəticəsinə gəlmək də mümkün deyil. Müharibələrin nəticəsini tək bir silah sistemi və ya bir ölkənin qərarı müəyyən etmir. ATACMS və M270 kimi sistemlərin Ukraynanın əməliyyat qabiliyyətinə töhfə verməsi mümkündür, lakin müharibənin yekun nəticəsini müəyyən edəcək amillər daha geniş hərbi, iqtisadi, demoqrafik, diplomatik və siyasi sistemdən asılı olacaq. Bundan əlavə, Türkiyənin belə bir transferi Rusiya baxımından mühüm siyasi mesaj daşısa da, təkbaşına Moskvanın strateji məğlubiyyətinin göstəricisi kimi qəbul edilə bilməz.

Bu baxımdan mənim qiymətləndirməm belədir: Türkiyənin Ukrayna siyasətində yeni mərhələyə keçdiyini göstərən əlamətlər güclənməkdədir, lakin bu, Türkiyənin balans siyasətini tamamilə tərk etdiyi anlamına gəlmir. Ankaranın yanaşmasında daha aydın şəkildə “Ukraynanın müdafiə qabiliyyətinin dəstəklənməsi” istiqaməti ön plana çıxarkən, eyni zamanda diplomatik vasitəçilik və Rusiya ilə kommunikasiya kanallarının qorunması siyasəti də davam edir. Türkiyənin qarşıdakı dövrdə əsas strateji seçimi Ukraynanın təhlükəsizliyini dəstəkləmək ilə Rusiya ilə birbaşa qarşıdurmaya getmək arasındakı xətti idarə edə bilmək olacaq. Bu baxımdan sözügedən inkişaf Türkiyənin tərəf dəyişdirməsindən daha çox, balans siyasətinin daha çox təhlükəsizlikyönümlü və daha çevik şəkildə yenidən kalibrasiya edilməsi kimi qiymətləndirilə bilər”-deyə Mehmet Gökhan Özçubukçu bildirdi.

İradə SARIYEVA




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ