Elşən Manafov: “Bu, Almaniya və Fransa hökumətlərinin miqrasiya siyasətinin Avropada doğurduğu fəsadlarla bağlıdır”
Avropada son vaxtlar ifrat sağçı və ultra millətçi siyasi cərəyanlar getdikcə güclənir. Hakimiyyətə gələnlər və gəlməyə namizədlər var. Məsələn, Almaniyada “Almaniya üçün Alternativ” partiyası (AfD) son dövrlər mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirib. Qarşıdakı seçkilərdə AfD-nin qalib gəlmə şansı böyükdür.
Maraqlıdır, Avropada ifrat sağçı və ultra millətçi siyasi qüvvələrin güclənməsinin səbəbi nədir? Bu vəziyyət bir çox Avropa liderlərinin öz xalqlarının sosial-iqtisadi və rifah problemləri ilə məşğul olmaqdansa, başqa regionların dövlətlərinə pis niyyətli barmaq uzatmaları ilə bağlı deyilmi? O cümlədən də bizim Qafqaz regionuna siyasi müdaxilə edirlər, bu ölkələrin daxili işinə qarışıb ara qarışdırmağa cəhd edirlər.
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən politoloq Elşən Manafov baki-xeber.com-a açıqlamasında Avropada ifrat millətçiliyin artmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Son vaxtlar Avropada ifrat sağçı və ultra millətçi mövqelərdə duran siyasi partiyaların Avropa İttifaqının daxili və xarici siyasətinə təsir imkanları yetərincə güclənib. Bu, ilk növbədə Almaniya və Fransa hökumətləri tərəfindən yeridilən miqrasiya siyasətinin Aİ ölkələrində doğurduğu sosial kataklizmlər, gəlmələr və yerli əhali arasında dini və etnik zəmində baş verən toqquşmalarla əlaqədardır. Miqrantlar Aİ-də hakim mövqe tutan və qlobalist dairələrlə əməkdaşlıq edən yerli hökumətlər tərəfindən bu ölkələrdə istehsal proseslərində ucuz işçi qüvvəsi kimi dəyərləndirilirlər. Sənaye və kənd təsərrüfatına investisiyalar qoyan iş adamları miqrantların Avropaya axınını sifariş edən tərəf kimi hökumətlərin miqrasiya siyasətinə dəstək verirlər. Lakin miqrasiya axınının güclənməsi Aİ ölkələrində sosial təbəqələşməni sürətləndirir. Kənd təsərrüfatı və sənayenin müxtəlif sahələrində çalışan Avropa kökənli adamların gəlirlərinin azalmasına səbəb olur. Miqrantların avropalılarla müqayisədə aşağı təhsil və deməli məhdud dünyagörüşünə malik olmaları sosial ziddiyyətləri gücləndirir. Bununla yanaşı, fərqli din və inancların təmsilçiləri olan Afrika və asiyalı miqrantlarla yerlilər arasında dini və etnik zəmində toqquşmalara gətirib çıxarır. Miqrantlar tərəfindən edilən zorakılıq aktları, habelə müxtəlif məzmunlu cinayətlər Aİ ölkələrində kriminogen durumu ağırlaşdırır. Bu da haqlı olaraq cəmiyyətdə miqrant axınına şərait yaradan hökumətlərə qarşı sosial, siyasi məzmunlu etirazların güclənməsinə gətirib çıxarır”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, bu etirazlar Aİ ölkələrindən olan Fransa və Almaniyada millətçi, ifrat sağçı mövqelərdə duran siyasi partiyaların tədricən ərsəyə gəlməsi və güclənməsi üçün cəmiyyət tərəfindən olan sosial sifarişin bariz göstəricisi kimi qəbul edilməlidir: “Fransada Li Penin sağçı Xalq Cəbhəsi Partiyası, Almaniyada isə Almaniyaya AfD-nin son on illikdə siyasi çəkilərinin artması məhz yuxarıda sadalanan amillərlə bağlıdır. AfD 2013-cü ildə yaransa da, 2025-ci ildə bu ölkədə qanunverici orqana - Bundestaqa keçirilmiş seçkilərin nəticələrinə görə hazırda ana müxalifət partiyasıdır. Bundestaqda 630 yerdən 152 nə məhz bu partiya yiyələnə bilib. Fridrix Mertsin başçılıq etdiyi federal hökumət öz tərkibinə görə koalision olduğundan AfD ana müxalifət rolunda çıxış edir. Antimiqrasiya, islamafobiya, antisemitizm və nəhayət ifrat millətçi mövqelərdən çıxış edən bu partiyanın yaxın perspektivdə ölkənin aparıcı partiyası olması ehtimalları böyükdür. Bu isə AfD-nin həm də, antiqlobalist mövqedə durması ilə bağlı amillərdən irəli gəlir. AfD rəhbərliyi Fransada millətçi Li Penin ardınca Aİ, onun aparıcı dövlətlərini ABŞ-ın yeritdiyi siyasətin ardınca gedərək Ukraynanın yanında Rusiyaya qarşı müharibəyə qoşulmalarında ittiham edirlər. AfD Merts hökumətini Almaniya hərbi sənaye kompleksi ilə işgüzar əlaqələrdə ittiham edir. Almaniya büdcəsindən milyardlarla vəsaitin Ukraynaya ötürülməsinin Avropanın təhlükəsizlik maraqları ilə heç bir əlaqəsi olmadığını bəyan edir. Almaniyada UDM-nin adambaşına düşən gəlirlərinin azalmasına, alman iqtisadiyyatının ucuz rus qazından məhrum edilməsinə, alman şirkətlərinin Rusiya bazarlarını itirmələrinə görə AfD partiyası məhz Amerikadan olan qlobalistləri, habelə İsraillə bağlı sionistlərlə əlaqədar olan Almaniya hökumətini günahlandırır. Nəhayət, Aİ ölkələrində ifrat sağçı partiyaların siyasi çəkilərinin artması geosiyasi maraqlardan çıxış edərək dünyanın müxtəlif bölgələrinə nüfuz etmək istəyən qlobalist dairələrin təsir imkanlarını məhdudlaşdırır. Hərçənd, Avropanın 20 əsr tarixi də, göstərdi ki, millətçilik azarına mübtəla olmuş siyasi elitaların yetişməsi sonda Avropa, daha sonra isə dünyanı cahan müharibələrinin girdabına sürükləyib”.
Vidadi ORDAHALLI
