Tural İsmayılov: “Müttəfiqlik Azərbaycanın diplomatik manevr imkanlarını artırmaqla yanaşı, onun beynəlxalq mövqeyini daha etibarlı hüquqi və siyasi əsaslarla gücləndirir”
Azərbaycan milli maraqlarını qorumaq, regional təhlükəsizliyi təmin etmək, hərbi-siyasi və iqtisadi əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün müttəfiqlik bəyannamələri imzalayır. Dövlətimiz növbəti müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqaviləni iyulun 31-də Qırğıstanla imzalayıb.
Azərbaycan daha hansı ölkələrlə Müttəfiqlik müqaviləsi bağlayıb? Bu Azərbaycan üçün nə deməkdi?
Qeyd edək ki, Azərbaycanın 5 ölkə ilə rəsmi müttəfiqlik sənədi (müqavilə və ya bəyannamə) mövcuddur. Bu ölkələr Türkiyə, Rusiya, Özbəkistan və Qırğızıstandır. 15 iyun 2021-ci il tarixində Azərbaycanla Türkiyə arasında Şuşa Bəyannaməsi imzalanıb. Sənəd iki ölkə arasında münasibətləri keyfiyyətcə yeni – müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırıb.
22 fevral 2022-ci il tarixində Azərbaycanla Rusiya arasında qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannamə imzalanıb.
2022-ci ilin 24 avqustunda Bakıda Qazaxıstanla Azərbaycan arasında "Strateji münasibətlərin möhkəmləndirilməsi və müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyətinin dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə" imzalanıb.
23 avqust 2024-cü il tarixində Daşkənd şəhərində Azərbaycanla Özbəkistan arasında Müttəfiqlik münasibətləri haqqında
Bəyannamə imzalanıb.
Qeyd edilidiyi kimi Qırğızıstanla isə 31 iyul 2026-cı il tarixində Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə imzalanıb.
Politoloq Tural İsmayılov baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycanın xarici siyasətində müttəfiqlik münasibətləri təkcə diplomatik jest deyil, ölkənin milli təhlükəsizlik strategiyasının və uzunmüddətli geosiyasi baxışının əsas elementlərindən biridir. “Son illərdə Bakı bir sıra dövlətlərlə müttəfiqlik münasibətləri haqqında bəyannamələr və müqavilələr imzalayaraq regional və beynəlxalq mövqeyini daha da möhkəmləndirib.
Hazırda Azərbaycanın ən mühüm müttəfiqlik sənədləri Türkiyə, Rusiya, Özbəkistan və Qırğızıstanla imzalanıb. 2021-ci ildə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini rəsmən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi və siyasi, hərbi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırdı. 2022-ci ildə Azərbaycan və Rusiya arasında Müttəfiqlik Qarşılıqlı Fəaliyyəti haqqında Bəyannamə imzalandı. Həmin il Özbəkistanla, 2024-cü ildə isə Qazaxıstanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilələr bağlanaraq Türk dünyasında strateji inteqrasiyanın hüquqi bazası daha da genişləndirildi.
Bu sənədlər klassik hərbi ittifaq mənasında kollektiv müdafiə mexanizmi yaratmır. Onların əsas mahiyyəti dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və milli maraqlarına qarşılıqlı hörmət, xarici siyasətdə koordinasiya, təhlükəsizlik məsələlərində əməkdaşlıq, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi və regional sabitliyin qorunmasıdır. Başqa sözlə, müttəfiqlik Azərbaycanın diplomatik manevr imkanlarını artırmaqla yanaşı, onun beynəlxalq mövqeyini daha etibarlı hüquqi və siyasi əsaslarla gücləndirir”.
T.İsmayılovun sözlərinə görə, Azərbaycan üçün bu müqavilələrin əhəmiyyəti bir neçə istiqamətdə özünü göstərir. “İlk növbədə, onlar ölkənin təhlükəsizlik arxitekturasını möhkəmləndirir və regional risklərə qarşı əlavə siyasi təminat yaradır. Eyni zamanda, enerji layihələri, Orta Dəhliz, nəqliyyat-kommunikasiya xətləri və investisiya əməkdaşlığı üçün daha sabit mühit formalaşdırır. Türk dövlətləri ilə müttəfiqlik münasibətlərinin genişlənməsi isə Azərbaycanın Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin aparıcı iştirakçılarından biri olduğunu nümayiş etdirir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaşlıq və müttəfiqlik dövlətlərin təsir imkanlarını müəyyən edən əsas amillərdən biridir. Azərbaycanın müxtəlif geosiyasi mərkəzlərlə balanslı münasibətlər fonunda müxtəlif dövlətlərlə müttəfiqlik sənədləri imzalaması onun çoxşaxəli xarici siyasət kursunun göstəricisidir. Bu yanaşma ölkəyə həm regional liderlik mövqeyini möhkəmləndirməyə, həm də dəyişən qlobal təhlükəsizlik mühitində milli maraqlarını daha effektiv qorumağa imkan verir”-deyə T.İsmayılov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
