Abutalıb Səmədov: "Səfir fəaliyyət göstərdiyi ölkədə XİN-ə dəvət olunub, amma getmədi, bu nadir haldır"
Fransa Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ın Parisdəki səfiri Çarles Kuşneri Tramp administrasiyasının Lionda ifrat sağçı fəal Kventin Derankın ölümü ilə bağlı verdiyi açıqlamalara görə izahat verməyə çağırıb. Səfir görüşə qatılmadıqdan sonra Fransa hökuməti onun hökumət üzvləri ilə birbaşa təmas imkanlarını məhdudlaşdırıb. Bununla belə, səfirin diplomatik fəaliyyətini davam etdirməsinə və Xarici İşlər Nazirliyi ilə işçi qaydada təmas saxlamasına icazə verildiyi bildirilib.
Hadisə 23 yaşlı fəalın Lionda keçirilən etiraz aksiyası zamanı aldığı xəsarətlər nəticəsində ölməsi fonunda baş verib. Aksiya solçu La France Insoumise partiyasından olan siyasətçiyə qarşı keçirilib və ölkədə seçkilər ərəfəsində siyasi gərginliyi artırıb.
ABŞ Dövlət Departamenti və səfirlik hadisə ilə bağlı açıqlamalarında “zorakı radikal solçuluğun artması”ndan narahatlıq ifadə edib və məsul şəxslərin cəzalandırılmasını gözlədiklərini bildiriblər. Fransa tərəfi isə faciənin siyasi məqsədlər üçün istifadəsini rədd edib və xarici müdaxilə xarakterli bəyanatları qəbul etmədiyini vurğulayıb.
Hadisə Vaşinqtonla Paris arasında diplomatik gərginliyə səbəb olub, lakin tərəflər diplomatik kanalların açıq qalacağını və müzakirələrin davam etdiriləcəyini bəyan ediblər.
Politoloq Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər” nəşrinə bildirib ki, səfirin fəaliyyət göstərdiyi ölkədə XİN-ə dəvət olunması, amma səfirin dəvəti qəbul etməyərək XİN-ə getməkdən imtinası
diplomatiya tarixində çox nadir hadisədir. Bu, Fransa hökumətini çətin vəziyyətə salıb. ABŞ-ın Fransadakı səfiri prezident Donald Trampın kürəkəninin atasıdır və digər səfirlər üçün belə davranış qeyri-mümkün olardı. Buna görə də Fransa XİN-i səfirin hökumət üzvləri ilə əlaqəsini məhdudlaşdırmaqla kifayətlənib, lakin onun nazirliklə işçi qaydada əlaqə saxlamasına icazə verib.
Səmədov qeyd edib ki, ABŞ-ın Fransadakı səfiri peşəkar diplomat deyil, o, səfir təyinatına qədər bizneslə məşğul olub. Səfir bundan əvvəl də Fransa hökumətini tənqid etdiyi üçün XİN-ə dəvət edilmişdi. Baxmayaraq ki, səfirin fəaliyyət göstərdiyi ölkə rəhbərliyini tənqid etməsi yanlış addım hesab olunur. Buna görə də bənzər hadisələrin gələcəkdə baş verməsi istisna olunmur, amma səfir diplomatiyanı öyrənərək qalmaqaldan nəticə çıxarmaq yolunu seçib.
O əlavə edib ki, Fransa-ABŞ münasibətləri son illərdə gərgin olub. Lakin Tramp administrasiyasının son dövründə vəziyyət dəyişə bilər. Paris iqtidarı ABŞ-la münasibətləri qorumağa çalışır və səfir məsələsində nümayiş etdirdiyi mövqeyi ilə diplomatik gərginliyi yumşaltmağa nail olub. Dünya diplomatiyasındakı dəyişikliklər fonunda gələcəkdə belə qalmaqalların baş verəcəyi ehtimalı olsa da, yaxın zamanlarda ciddi qarşıdurma gözlənilmir.
Akif NƏSİRLİ
