Bəhruz Quliyev: “Missiyanın fəaliyyəti bir çox hallarda Ermənistan cəmiyyətində yanlış gözləntilər yaradıb”
Avropa İttifaqının Monitorinq Missiyasının Ermənistanda olması artıq sülh gündəliyinin irəliləməsinə töhfə verib, daha görünən və konkret nəticələr əldə etməyə imkan yaradıb. Bunu Aİ-nin Ermənistandakı səfiri Vasilis Maraqos “Ermənistan və Sülh Risklər və İmkanların Kəsişməsində” müzakirəsi zamanı bildirib.
O, qeyd edib ki, Aİ-nin Ermənistandakı Monitorinq Missiyası regional sülhün və münasibətlərin normallaşdırılması gündəliyinin möhkəmləndirilməsinə, həm siyasi, həm də insan təhlükəsizliyinə praktik dəstək verilməsinə yönəlib. Maraqos həmçinin Ermənistanın Avropa Sülh Mexanizmində iştirakını mühüm nailiyyət hesab edib. Səfir bildirib ki, tərəflər həmçinin Ermənistanın Avropa İttifaqı tərəfindən həyata keçirilən təhlükəsizlik böhranının idarə edilməsi missiyalarında iştirakı barədə razılığa gəliblər. Onun qiymətləndirməsinə görə, bu yolla Ermənistan təkcə dəstək almır, həm də təhlükəsizlik prosesinin öz iştirakçısına çevrilir.
Azərbaycan bu bədnam missiyanın regiondan çıxarılmasına çalışır, onun sülh gündəmində indiyə qədər mənfi rol oynadığını bəyan edir. Haqlı olaraq bildirir ki, Aİ missiyasının fəaliyyətinə ehtiyac yoxdur. Çünki əvvəllər sülh gündəliyinin irəli aparılmasına onlar daha çox mane olublar. Aİ-nin Ermənistandakı səfiri isə deyir ki, biz sülh prosesinin irəli aparılmasında çox vacib bir elementə çevrilmişik. Yəni Azərbaycanla Ermənistan arasında əldə edilən sülhü öz aktivlərinə yazırlar. Halbuki, onların bunda elə bir töhfəsi olmayıb. Ancaq real sülh əldə edildikdə isə, ona şərik çıxmağa çalışırlar.
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyevin fikrincə, Avroittifaqın Ermənistandakı missiyası ilə bağlı səsləndirilən açıqlamalar, reallıqdan daha çox arzu olunanı ifadə edir: “Aİ səfiri Vasilis Maraqosun bu missiyanı sülh gündəliyinin “əsas və mühüm elementi” kimi təqdim etməsi obyektiv qiymətləndirmədən uzaqdır və bölgədə yaranmış yeni geosiyasi reallıqları nəzərə almır. Əgər doğrudan da Aİ missiyası sülhə töhfə verirdisə, o zaman sual yaranır: bu töhfə konkret nədən ibarətdir? İndiyə qədər nə Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasında, nə də sülh sazişinin mətninin razılaşdırılmasında Aİ missiyasının real və həlledici rolu müşahidə olunmayıb. Əksinə, bu missiyanın fəaliyyəti bir çox hallarda Ermənistan cəmiyyətində yanlış gözləntilər yaradıb. İrəvanı daha maksimalist mövqelərə həvəsləndirib və sülh prosesinin ləngiməsinə səbəb olub. Hesab edirəm ki, Azərbaycanın mövqeyi burada tam əsaslıdır. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, üçüncü tərəf missiyalarına ehtiyac yoxdur və regionun gələcəyi region ölkələrinin öz siyasi iradəsi ilə müəyyənləşməlidir. Sülh gündəliyini real nəticələrə yaxınlaşdıran əsas faktor da məhz bu yanaşmadır. İndiyə qədər əldə olunan irəliləyişlər ikitərəfli formatda və Azərbaycanın prinsipial mövqeyi sayəsində mümkün olub. Kənar müşahidəçilərin “aktivinə yazılacaq” bir proses deyil. Aİ səfirinin Ermənistanın Avropa Sülh Mexanizmində iştirakını və təhlükəsizlik missiyalarına cəlb olunmasını “mühüm nailiyyət” kimi təqdim etməsi isə daha çox siyasi imic formalaşdırmaq cəhdini xatırladır. Avroittifaqın belə addımlar regionda real təhlükəsizliyi möhkəmləndirmir, əksinə, Ermənistanı yeni geosiyasi oyunların iştirakçısına çevirir və sülh prosesini əlavə risklərlə üz-üzə qoyur. Ən narahatedici məqam isə ondan ibarətdir ki, Aİ missiyası real sülh əldə olunmadan əvvəl özünü prosesin əsas memarlarından biri kimi təqdim etməyə çalışır. Halbuki, sülh imzalanarsa, bu, ilk növbədə Azərbaycanın qətiyyətli mövqeyinin, beynəlxalq hüquqa əsaslanan yanaşmasının və regional əməkdaşlıq çağırışlarının nəticəsi olacaq. Sülh kağız üzərində deyil, real siyasi iradə və qarşılıqlı öhdəliklər üzərində qurulur. Bu iradə Azərbaycanda var. Kənar missiyalar isə nə qədər iddialı bəyanatlar versələr də, indiyə qədər bu iradəyə real töhfə vermədiklərini etiraf etməlidirlər”.
Vidadi ORDAHALLI
