“Bir neçə gündür ki, Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryanın Moskva səfəri ilə bağlı ofisindən açıqlama almaq mümkün olmur”. Bunu Ermənistanın “Qraparak” qəzeti yazıb.
Nəşrin məlumatına görə, Robert Köçəryan yaxın günlərdə Moskvaya gedib, Kremlin Ermənistan üzrə kuratoru Sergey Kiriyenko ilə görüşüb, Ermənistanın daxili siyasi məsələlərini, o cümlədən seçkilərlə bağlı məsələləri müzakirə edib: “İkinci prezidentin təqdim etdiyi formulaya əsasən, seçkilərdə uğur qazanmağın yolu müxalifət düşərgəsini konsolidasiya etmək, mümkün qədər geniş cəbhə ilə hakimiyyətə qarşı mübarizə aparmaqdır. Bu isə maliyyə xərcləri tələb edir. Kreml rəsmisi heç bir konkret öhdəlik götürməyib; üstəlik, əməlli-başlı aydınlaşdırib ki, onlar Ermənistanın üzərindən əllərini çəkiblər”. Bu şəraitdə baş nazir Nikol Paşinyan da çalışır ki, Rusiya Robert Köçəryanla yox, onun özü ilə işləsin. Məsələyə toxunan Rusiyanın “Dailsmi” nəşri yazır ki, Qərb və Moskva arasında tərəddüddən sonra Nikol Paşinyan qəfildən Kremllə “əlaqələrin konstruktiv yenidən qurulması” barədə danışıb: “Amma bu hər şeyin arxasında nə gizlənir, ittifaqı möhkəmləndirmək səmimi istəyimi, yoxsa iki stulda oturmağın daha bir cəhdimi? Siyasətdə iki cür oyunçu var: inamla addım atanlar və “barmağı” təxirə salmağa ümidsizcəsinə çalışanlar. Ermənistan ikinci oyunu oynamağa çalışırdı, amma görünür, vəziyyət dəyişib və ya ən azı, bunu Nikol Paşinyan iddia edir. O qəfildən Rusiya ilə münasibətlərin “yenidən qurulmasından” və həmin yenidən qurulmanın guya “konstruktiv” olmasından danışdı. Demək olar ki, yeni bir dövrün vədi kimi gözəl səslənir, amma İrəvanda belə ifadələr çoxdan universal valyutaya çevrilib. Ermənistanda “balanslardan”, “müstəqil qərarlardan” və “yeni formatlardan” danışmağı sevirlər, amma reallıq hər dəfə tez bir zamanda xatırladır ki, coğrafiya inadkar şeydir və Rusiya Brüsseldən və ya Vaşinqtondan daha yaxındır. İroniya ondadır ki, yaxın vaxtlara qədər Paşinyanın ritorikası daha çox Qərblə flörtə bənzəyirdi. Amma elə ki, Qərb tərəfdaşları Ermənistanın problemlərinin həllində həvəs göstərmədilər, vurğu dəyişdi. İndi yenidən Moskva ilə hərbi-texniki əməkdaşlıqdan və rus dəstəyinin “əvəzolunmazlığından” danışılır. Bununla belə, inanmaq çətindir ki, Ermənistan ciddi şəkildə güc mərkəzləri arasında manevr etmək vərdişindən imtina etməyə hazırdır. Axı tarix göstərir ki, Ermənistan həmişə son seçim etməyə yox, iki stulda oturmağa çalışıb. Amma, hər şeydən asılı olmayaraq, seçim hələ də edilməlidir. Moskva isə, görünür, İrəvanın ikiüzlü oyunlarından yorulub. Bu, səhvlərin etirafıdır, yoxsa sadəcə taktiki dönüşdür ki, yenidən çoxvektorlu siyasətin yeni mərhələsinə gətirib çıxaracaq?
Rusiya-Ermənistan münasibətləri doğrudan da böhran içərisindədir. Sual açıq qalır ki, görəsən, Ermənistan “manevr edən oyunçu” olmaqdan imtina edib, etibarlı müttəfiq olmağa hazırdırmı? Moskva İrəvana nifrətlə deyil, praqmatizmlə yanaşır. Rusiya anlayır ki, Ermənistan özünə siyasi təcrübələr dəbdəbəsini icazə vermək üçün həddindən artıq kiçik və zəifdir. Əgər Paşinyan konstruktiv yenidənqurmadan danışırsa, bəlkə də soruşmağın vaxtıdır ki, kim üçün konstruktiv? Ermənistan üçünmü ki, ona rus silahı və enerjisi lazımdır, yoxsa Rusiya üçünmü ki, o, müttəfiqindən səmimilik gözləyir? Axı iki stulda oturmaq işləmir, çünki onlardan biri labüd şəkildə sınır”. “Stratfor” analitik mərkəzi isə bunlar fonuda qeyd edir ki, perspektivdə Ermənistana Rusiyadan çox Azərbaycan təsir edə bilər. Vurğulanır ki, Qarabağ münaqişəsinin həlli Cənubi Qafqazda münasibətlərin tarixi strateji yenidən qurulmasına gətirib çıxaracaq, Azərbaycanı Şərq-Qərb tranzit qovşağı kimi rolunu gücləndirəcək və Ermənistanı daxili iğtişaşlara qarşı həssas edəcək. ABŞ nəşrinin fikrincə, Ermənistan Avropa İttifaqı ilə yeni tərəfdaşlıq gündəliyinin imzalanması da daxil olmaqla, tədricən Qərbə inteqrasiyanı davam etdirəcək: “Rusiya ilə ikitərəfli ticarəti azalymağa davam edəcək, amma Moskvanın istifadə edə biləcəyi kənd təsərrüfatı, enerji və əmək miqrasiyasında dərin struktur əlaqələri qalacaq. Rusiya ilə təhlükəsizlik əlaqələrinin zəifləməsi və Qərbin məhdud dəstəyi ilə Ermənistan ikitərəfli münasibətlərin pisləşəcəyi təqdirdə Azərbaycanın qarşısında müdafiəsiz olaraq qalacaq. Bakı ilə sülh sazişi fonunda Ermənistanın Azərbaycanı sakitləşdirmək üçün Konstitusiya islahatları ilə bağlı daxili həssaslığı siyasi gərginliyi daha da artıra və uzunmüddətli etirazlara səbəb ola bilər”. “Stratfor”un proqnozuna görə, Azərbaycan enerji və logistika qovşağı rolundan istifadə edərək, Rusiya ilə məsafəni qoruyaraq iqtisadi əlaqələri pozmadan regional güc kimi çıxış edəcək: “Azərbaycanın regional rolunun güclənməsi Orta dəhliz vasitəsilə ticarət həcminin artması və Avropa İttifaqına qaz ixracının genişləndirilməsi ilə şərtlənəcək”. Analitik mərkəz həmçinin hesab edir ki, oktyabrda keçiriləcək yerli seçkilərdən sonra Gürcüstanın hakim partiyası avtoritar idarəetmənin möhkəmlənməsini sürətləndirəcək, bu da Aİ-yə üzvlük prosesinin rəsmi dayandırılmasına və əhalinin qərbyönlü təbəqəsi ilə parçalanmanın dərinləşməsinə səbəb ola bilər: “Rusiyanın Gürcüstanın separatçı regionlarını işğal etməsi onun əsas milli təhlükəsizlik problemi olaraq qalsa belə, Tiflis özünün Rusiyayönlü oriyentasiyasına uyğun olaraq münaqişəsiz birgə yaşayışa çalışacaq”.
Samirə SƏFƏROVA
