Bəhruz Quliyev: “Venslə bağlı müşahidə etdiyimiz hadisələr onun siyasi çəkisinə zərbə vurmaq riskini artırır”
ABŞ Prezidenti Donald Tramp artıq neçənci dəfədir sanki bilərəkdən vitse-prezident Cey Di Vensi pis vəziyyətdə qoyur. Tramp Vensi İslamabada ona görə göndərmişdi ki, İran tərəfi ABŞ-ın əsas iki tələbini (uranın zənginləşdirilməsinin dayandırılması və Hörmüz boğazının açılması) qəbul etsin. Lakin Vens qarşı tərəfi bu iki tələbi yerinə yetirməyə inandıra bilmədi.
Bundan əvvəl isə Tramp mitinqlərin birində Vensə işarə edərək, İrana qarşı müharibəni məhz vitse-prezidentin məsləhəti ilə başladığını vurğulamışdı. Trampın vitse-prezidentə növbəti zərbəsi onu Macarıstana göndərməsi idi. Vens Macarıstana gedib bu ölkədə parlament seçkisində Orbana Ağ Evin dəstəyini ifadə etdi. Halbuki, Macarıstanda keçirilən bütün sorğular seçkidə Orbanın məğlub olacağını göstərirdi.
Ola bilərmi ki, Trampın bütün bunları etməkdə məqsədi gələcəkdə Vensin Respublikaçılar Partiyasından prezidentliyə namizədliyinə kölgə salmaq, bunu önləməkdir? Çünki bu qədər ard-arda fiasko təsadüf ola bilməz.
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev hesab edir ki, ABŞ siyasətində müşahidə olunan son tendensiyalar bir sıra məqamlardan xəbər verir: “Bu, onu göstərir ki, Tramp komandadaxili balansı qorumaqdan daha çox, gələcək siyasi konfiqurasiyanı özü üçün sərfəli şəkildə formalaşdırmağa çalışır. Bu kontekstdə vitse-prezident Cey Di Vensin ard-arda çətin və riskli missiyalara göndərilməsi diqqətdən yayınmır. İslamabadda aparılan danışıqlarda Vensin qarşısına qoyulan şərtlər "İranın uranın zənginləşdirilməsini dayandırması və Hörmüz boğazının açılması" kimi strateji və son dərəcə həssas məsələlər əvvəlcədən çətin, hətta demək olar ki, qeyri-real görünürdü. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, burada məqsəd nəticə əldə etməkdən daha çox, məsuliyyətin ötürülməsi və mümkün uğursuzluğun konkret fiqurun üzərinə yönləndirilməsi idi”.
Politoloqun fikrincə, bundan əvvəl Trampın ictimai çıxışlarının birində İrana qarşı sərt siyasətin təşəbbüskarı kimi məhz Vensi göstərməsi də eyni xəttin davamı kimi qiymətləndirilə bilər: “Bu, siyasi texnologiya baxımından klassik “məsuliyyətin ötürülməsi” modelidir. Macarıstan məsələsi isə daha açıq siqnallar verir. Viktor Orban kimi Trampa yaxınlığı ilə seçilən liderə dəstəyin məhz seçkiöncəsi məğlubiyyət ehtimalının yüksək olduğu bir vaxtda Vens vasitəsilə ifadə olunması, onun siyasi çəkisinə zərbə vurmaq riskini artırır. Bu, artıq təsadüfi deyil, sistemli yanaşma təəssüratı yaradır. Bütün bu faktlar fonunda belə bir ehtimal irəli sürmək olar ki, Tramp gələcəkdə Respublikaçılar Partiyası daxilində mümkün rəqibləri əvvəlcədən zəiflətmək strategiyası yürüdür. Cey Di Vensin prezidentliyə potensial namizəd kimi önə çıxma ehtimalı nəzərə alınarsa, onun reputasiyasına zərbə vuran addımların ardıcıl xarakter alması müəyyən siyasi məqsədlərin mövcudluğunu göstərir. Düşünürəm ki, ABŞ-da baş verən bu proseslər bir daha sübut edir ki, böyük siyasətdə təsadüflərə az rast gəlinir. Xüsusilə də Tramp kimi təcrübəli və praqmatik siyasətçinin addımlarında. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, müşahidə etdiyimiz hadisələr fərdi epizodlar deyil, daha geniş siyasi strategiyanın tərkib hissəsidir”.
Vidadi ORDAHALLI
