Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda ümumi daxili məhsulda (ÜDM) mənfi göstərici qeydə alınıb. Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) bildirir ki, 2026-cı ilin yanvar-mart aylarında ölkədə 29 milyard 703.2 milyon manatlıq və ya əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 0.3 faiz az ÜDM istehsal olunub. İqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 1.2 faiz azalıb, qeyri neft-qaz sektorunda isə 0.2 faiz artıb.
Halbuki, DSK bir ay əvvəl ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 0.3 faiz artımdan bəhs etmişdi. 2025-ci ildə isə ÜDM-də artımın 1.4 faiz olduğu açıqlanmışdı. Hökumət həmin ilin əvvəlində 3.5 faiz artım proqnozlaşdırırdı. Bir çox müstəqil iqtisadçılar hesab edirlər ki, ölkədə neft hasilatının azalması, qeyri-neft sektorunda ciddi inkişafın olmaması iqtisadi geriləməni qaçılmaz edir. Üstəlik, iqtisadçılar vurğulayırlar ki, mart ayı ərazində dünyada neft 70 faizdən çox bahalaşıb. Onların fikrincə, ABŞ, İsrail-İran münaqişəsi və Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı neftin müvəqqəti bahalaşması iqtisadiyyatı müəyyən dərəcədə "qara qızıl"dan asılı olan Azərbaycanda geriləməni hələ ki sığortalayır. Daha bir təhlükəli hal oldur ki, ÜDM göstəricilərinə görə Azərbaycan qonşularından geri qalır. İqtisadçı Natiq Cəfərli ÜDM-nin 0.3 faizlik azalmasını şərh edərkən, resessiya başladığını vurğulayıb. O, "Facebook" səhifəsində qeyd edib ki, martda neft qiymətləri kəskin artıb, buna baxmayaraq, ÜDM-də azalma var, deməli, problemlər çox dərinləşib: "Qonşularımıza baxanda görürük ki, Gürcüstanda 8.4 faiz, Özbəkistanda 7 faizdən çox, Qırğızıstanda 8.8 faiz ÜDM artımı var". N.Cəfərli xatırladır ki, bu ilin ilk iki ayında Azərbaycanın ticarət dövriyyəsi ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 23.5 faiz azalıb: "Digər göstəricilər də ürəkaçan deyil – bu ilin ilk 2 ayında Azərbaycanın ticarət dövriyyəsi 2025-ci ilin yanvar-fevral aylarına nisbətən 23,5% azalıb, ixarac 9,6%, idxal isə 37,1% azalma göstərib. Bu çox təhlükəli tendensiyadır, insanların alıcılıq qabiliyyəti düşüb, biznes isə investisiya yönümlü avadanlıq almır. Gələk vətəndaşın gəlirlərinə - insanların gəlirləri nominal ifadədə 5,3% artıb (bu pis deyil), amma, ölkədə rəsmi inflyasiya 5,7% olub – yəni, inflyasiya vətəndaşın gəlir artımını yeyib-bitirib, vətəndaşın real gəlirləri azalıb. Bu il problemli kreditlərin həcmi də artıb – 2026-cı ilin yanvarın Azərbaycanın bank sektorunın qeyri-işlək, probli kreditlər portfeli 763 milyon manat təşkil edib. İlin-ilə müqaisədə qeyri-işlək portfellər üzrə istehlak kreditlərində 58 milyon manat, biznes kreditlərində isə 54 milyon manat artım olub. Nəticədə, qeyri-işləklərin cəmi kredit portfelində payı 0,1 faiz bəndi artaraq 2,5 % təşkil edib. Xatırladım ki, iqtisadi nəzəriyyəyə görə problemli kreditlər ümumi kreditlərin 3%-ni keçərsə, bu təhlükəli hal sayılır. Bizdə artıq 2,5%-ə çatıb, sürətlə də artır, ilin sonuna, çox güman, 3%-i keçəcək. Hörmətli hökumət, vəziyyət çox ciddidir, lütfən fərqinə varın, problemlər qar uçqunu kimi artmamış, həlli yollarını tədbiq edin. Kiçik-orta sahibkarlıq boğulur, qiymətlər sürətlə artır, insanların real gəlirləri azalır, iqtisadi daralma yaşanır – daha nə olmalıdır ki, həyəcan siqnalını eşidib, hərəkətə keçəsiniz?! ".
Ramil QULİYEV
