Samir Hümbətov: “Bu ciddi bir fəsad verə, təxmin edilməsi çətin olan bir prosesin səbəbi ola, müharibə vəziyyəti yarada bilər”
İran ABŞ-ı Hörmüz boğazını blokada etməyə davam edərsə, üç dənizdə gəmiçilik trafikini dayandırmaqla hədələyir. Tehranda bir meydanda Hörmüz boğazının təsviri və fars dilində "Əbədi İranın əlində" yazısı olan billboard quraşdırılıb. İran hakimiyyəti, ABŞ İran limanlarına qarşı dəniz blokadasını ləğv etməsə, Qırmızı dəniz, Fars körfəzi və Oman körfəzindəki ticarət yollarını bağlamaqla hədələyib. Bu arada, İran və ABŞ rəsmiləri arasında danışıqlar davam edir və Donald Tramp Çinin Tehrana silah verməməyə razı olduğunu açıqlayıb.
İran Ordusunun Mərkəzi Qərargahının rəisi general Əli Əbdüllahi bildirib ki, ABŞ blokadanı davam etdirərsə və "İran ticarət gəmilərinin və neft tankerlərinin təhlükəsizliyini təhdid edərsə", bu, "atəşkəs rejiminin pozulmasının başlanğıcı" olacaq.
Onun sözlərinə görə, belə bir halda İran Silahlı Qüvvələri "Fars körfəzi, Oman körfəzi və Qırmızı dənizdə heç bir ixrac və ya idxala icazə verməyəcək".
Əbdüllahinin təyin etdiyi dəniz əraziləri regionun su yollarının əhəmiyyətli bir hissəsini əhatə edir, lakin İran generalı onun təhdidlərinin hansı ölkələrə təsir edə biləcəyini dəqiqləşdirməyib.
ABŞ Hörmüz boğazından İran gəmiçiliyinin qarşısını almağa başlayıb. Vaşinqton bu qərarı Pakistanda keçirilən ABŞ-İran danışıqlarının sülh razılaşması əldə etməməsindən sonra verib.
İran 3 dənizdə - İran körfəzi, Oman dənizi və Qırmızı dənizdə hərəkəti məhdudlaşdıracaq. Nə baş verər?
Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Samir Hümbətov baki-xeber.com-a bildirdi ki, İranın bu addımı açıq müharibə səbəbidir. “Hesasb edirəm ki, burada həm də İran Amerikanın əlinə bir koz vermiş olur ki, ABŞ rahat bir şəkildə İrana qarşı hərbi əməliyyatları genişləndirsin və daha sərt bir şəkildə İrana müqavimət göstərsin. Mən demirəm ki, quru qoşunların İrana daxil olması mümkündür, amma quru qoşunları girməsə də hansısa bir şəkildə İrana qarşı hərbi müdaxilənin davam etməsi mümkündür. Yəni atəşkəsin pozulması mümkündür. Düzdür, Amerika da bir gün əvvəl elan etdi ki, Oman körfəsini bağlayacaq, çəmbərə alacaq, belə bir vəziyyət olacaq. İranın İran körfəzi, Oman dənizi və Qırmızı dənizdə ticarət yollarını bağlamaqla bağlı hədəsi ABŞ-a cavab kimi də qiymətləndirilə bilər. Amma hər vəziyyətdə bunu tamamilə bağlamaq dünya iqtisadiyyatını, ticarətini təxminən 20-30 faiz bloklamaq deməkdir. Bu ciddi bir fəsad verə, təxmin edilməsi çətin olan bir prosesin səbəbi ola, müharibə vəziyyəti yarada bilər. Ona görə də düşünürəm ki, indiki halda İranın bu cür addım atması çox ciddi ağır fəsadlara yol aça bilər. Yəqin ki, bütün bunları gözünün qarşısına alıb və “qarşıdurma baş verərsə mən bunun altından çıxaca biləcəm” deyir. Bu ciddi və ağır bir müharibənin ayaq izləridir. Hətta deyərdim ki, bundan əvvəlki 12 günlük və təxminən 42 gün davam edən müharibələrdən fərqli olaraq bu çox ciddi bir müharibəyə çevrilə bilər. Burada isə dünya dövlətləri Amerikaya qarşı hansısa bir iddia da irəli sürməyəcək. Çünki İran o üç dənizi bağlasa dünya ticarətinin 20-30 faizi bloklanmış olacaq”.
S.Hümbətovun sözlərinə görə, bəlkə də İranın bir haqlı tərəfi vardı ki, işğala məruz qaldığını bildirirdi, amma bu dəfə haqlı tərəf ABŞ olacaq və İranın da addımları qeyri-məntiqi olacaq.
İradə SARIYEVA
