Azərbaycan qazının Macarıstana nəqlinin həcmi təqribən 1 milyard kubmetrə çatdırılacaq. Bu barədə Macarıstanın xarici işlər və xarici iqtisadi əlaqələr naziri Peter Siyarto deyib.
Onun sözlərinə görə, Macarıstanla Azərbaycan arasında enerji əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırıb: “Bu inkişaf Macarıstanın enerji təhlükəsizliyinə müsbət töhfə kimi qiymətləndirilir. Bundan əlavə, Macarıstan şirkətləri Qarabağ bölgəsində müharibədən sonra Soltanlı qəsəbəsinin yenidən qurulmasında iştirak edəcək. Yenidənqurma işlərini Azərbaycan hökuməti tərəfindən təsdiq edilmiş Macarıstan firmalarından ibarət konsorsium həyata keçirəcək. Bu dərinləşən tərəfdaşlıq həm də Azərbaycanın Avropanın qaz təchizatı dinamikasında dəyişən əhəmiyyətini vurğulayır”.
Nazir əlavə edib ki, Macarıstan uzun müddətdir Azərbaycanla əməkdaşlığı inkişaf etdirir: “Bu, ikitərəfli strateji əməkdaşlığımızda mühüm addım deməkdir. Macarıstan və Azərbaycan Macarıstanda 50 milyon kubmetr qazın saxlanmasını nəzərdə tutan qaz tədarükü sazişinin təşəbbüskarı olub və qaz axını artıq başlayıb”. Xatırladaq ki, Macarıstan Avropa İttifaqının (Aİ) üzvüdür və bu ölkə ilə əməkdaşlığın genişlənməsi təşkilata daxil olan dövlətlərlə Azərbaycanın əlaqələriningüclənməsinə müsbət təsir göstərir. Enerji sahəsində Macarıstanla dərinləşən əməkdaşlıq isə Azərbaycana əlavə üstünlükklər qazandırır. Burada qeyd edək ki, Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya ixrac edəcəyimiz qazın həcminin artırılması ilə bağlı Azərbaycanla Aİ arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Bu sazişə uyğun olaraq Yunanıstan-Bolqarıstan Qaz İnterkonnektoru istifadəyə verilib. Macarıstan bu xətdən istifadə edib Azərbaycandan əlavə qaz alacaq. Onu da bildirək ki, prezident İlham Əliyevin Macarıstana işgüzar səfəri zamanı baş nazir Viktor Orbanla görüşündə Azərbaycan ilə Macarıstan arasında enerji, o cümlədən neft-qaz sahəsində əməkdaşlığın uğurla inkişaf etdiyi qeyd olunub. Bundan əlavə, Macarıstanla əməkdaşlıq ancaq təbii qazın ixracı ilə kifayətlənmir. Həm də Azərbaycanda istehsal olunacaq “yaşıl enerji”nin Macarıstana ixracı ilə bağlı razılıq əldə olunub. Belə ki, Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstanın iştirakı ilə Qara dənizin dibi ilə yüksəkgərginlikli elektrik kabel xətləri çəkilərək yaşıl enerjimiz Avropaya idxal olunacaq. Bu layihənin həyata keçirilməsi region və Avropa bazarları arasında elektrik enerjisinin ixracı imkanlarının genişləndirilməsində, həmçinin Avropanın enerji təhlükəsizliyinin, xüsusən də böyük külək enerjisi hesabına şaxələndirilməsində mühüm rol oynayacaq. Qida sənayesi sahəsində Macarıstanın Azərbaycana investisiya qoyuluşu, əczaçılıq sənayesi sahələrində əməkdaşlıqla bağlı əldə olunmuş müsbət dinamika da hər iki tərəfi qane edir. Hələ prezident İlham Əliyevin bu ilin yanvar ayında Macarıstana rəsmi səfəri zamanı bir sıra ikitərəfli sənədlər imzalanıb. Onların sırasında Azərbaycanla Macarıstan arasında strateji tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamənin xüsusi önəm kəsb edir. Bəyannamədə tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığın bütün sahələri, həmçinin beynəlxalq və regional məsələlər üzrə strateji dialoqu davam etdirməyə hazırlıqlarını ifadə ediblər. Sənəddə, eyni zamanda, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində əməkdaşlığın bundan sonra da inkişaf etdiriləcəyi qeyd olunaraq, TDT-nin Macarıstandakı Nümayəndəlik Ofisinin fəaliyyəti xüsusi vurğulanıb. Qeyd edək ki, 2018-ci ildən Türk Dövlətləri Təşkilatında müşahidəçi olan və təşkilatla əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafına böyük əhəmiyyət verən bu ölkənin Budapeşt şəhərində TDT-nin Nümayəndəlik Ofisi fəaliyyət göstərir. Çoxtərəfli platformada, xüsusilə BMT, ATƏT, NATO, Aİ, Şərq Tərəfdaşlığı, Vişeqrad Qrupu, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində iki ölkə arasında davamlı əməkdaşlıq əlaqələri inkişaf etdirilir. Həmçinin “Azərbaycan Respublikasının Şuşa şəhəri və Macarıstanın Vesprem şəhəri arasında dostluq əlaqələrinin təsis edilməsi və mədəniyyət, turizm, şəhərsalma, elm, iqtisadiyyat və ictimai həyatın digər sahələrində əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu”nun və digər sənədlərin imzalanması da dostluq əlaqələrini təsdiqləyir.
Ümumiyyətlə, bu gün Macarıstanın Qafqaz regionu üzrə siyasətində Azərbaycan, ölkəmizin isə Şərqi Avropa dövlətləri ilə münasibətlərində Macarıstan xüsusi yer tutur. Bunlar fonunda Macarıstanın “Baon” portalı yazır: “Macarıstan ilə Azərbaycan arasında strateji əməkdaşlıq uzun müddətdir ki, mövcuddur. İqtisadi-ticari əlaqələr son vaxtlar sürətlə inkişaf edərək yeni mərhələyə qədəm qoyub. Macarıstan regionda ən böyük təbii qaz anbarına malikdir. Bu müstəvidə iki ölkə arasında qazın nəqlinə dair əməkdaşlıq qurulub. Bu, qarşıdakı dövrdə qazın Macarıstana təhlükəsiz şəkildə nəql olunmasına böyük töhfə verəcək. Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm oyunçuya çevrilən Azərbaycan ilə Macarıstan arasında bu sahədə əməkdaşlığın qurulmasına 2010-cu illərin əvvəllərində başlanıb. Macarıstanın xarici işlər və xarici iqtisadi əlaqələr naziri Peter Siyarto deyir: “Biz 2010-2011-ci illərdə Azərbaycanla gələcək enerji əməkdaşlığı ümidi ilə əlaqələr qurmağa başlayanda Avropada - Avropa İttifaqında nəinki gülüşlə qarşılandıq, hətta bu əlaqəyə görə bizi tənqid edirdilər. Bu gün bütün Avropa İttifaqının rəhbərliyi müntəzəm olaraq Bakıya səfər edir və bir çox hallarda istənilən Avropa İttifaqı ölkəsi lideri Azərbaycan prezidenti ilə şəkil çəkdirmək üçün çox şey verərdi”. Hazırda iki ölkə qarşılıqlı əlaqələri genişləndirməyə çalışır. Belə ki, 2021-ci ildə Azərbaycan və Macarıstan arasında ümumi ticarət dövriyyəsi 35,16 milyon dollar təşkil etmişdirsə, 2022-ci ildə 47,4 milyon dollara bərabər olub ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 34,81 faiz artım deməkdir. Amma Azərbaycanın enerji satıına başlamasından sonra bu göstərici ən azı bir neçə yüz milyon dollar təşkil edəcək. Qeyd edək ki, Azərbaycanın sürətli iqtisadi yüksəlişi Macarıstan və ayrı-ayrı Balkan ölkələri üçün Azərbaycan qazının və neftinin Balkanlara nəqli imkanlarını nəzərdən keçirmək üçün infrastruktur bazası yaradıb. Daha dəqiq desək, aprelin 25-də Azərbaycan, Bolqarıstan, Macarıstan, Rumıniya və Slovakiya regionun enerji infrastrukturundan istifadə etməklə Azərbaycan təbii qazının “Həmrəylik halqası” vasitəsilə Mərkəzi Avropaya nəqlinə dair anlaşma memorandumu imzalayıb. Təbii ki, Macarıstan üçün qaz təchizatının təhlükəsizliyi həmişə mühüm məsələ olub və ötən ilin sonunda bu tədarükün təhlükəsizliyi Azərbaycandan Avropaya qaz nəql edən Cənub Qaz Dəhlizinin başa çatdırılması ilə daha da gücləndirildi. Bu, yeni qaz nəqli mənbəyi və marşrutu açacaq və bu ilin sonundan Macarıstan bu Cənub Qaz Dəhlizinə fiziki olaraq qoşulacaq, çünki o vaxta qədər Yunanıstan və Bolqarıstan qaz kəmərləri sistemlərini birləşdirən interkonnektor və Macarıstan-Serbiya sərhədini Macarıstan boru kəməri sistemi ilə birləşdirəcək boru kəməri tikiləcək.
Ramil QULİYEV
