Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında Moskvada aparılmış danışıqların yekunlarına əsasən Kremlin saytında dərc olunmuş birgə bəyanatda bir çox ziddiyyətli məqamlar öz əksini tapıb.
Rusiya və Ermənistan Azərbaycanın, Ermənistanın və Rusiyanın rəhbərlərinin müntəzəm görüşləri çərçivəsində konstruktiv işin davam etdirilməsinə və Cənubi Qafqazda sabitliyin, təhlükəsizliyin və iqtisadi inkişafın təmin edilməsi naminə üç liderin 2020-ci il 9 noyabr, 2021-ci il 11 yanvar və 26 noyabr tarixli razılaşmalarının ardıcıl surətdə həyata keçirilməsinə tərəfdar olduqlarını bildiriblər.
Bəyanatda deyilir ki, tərəflər Azərbaycanın, Ermənistanın və Rusiyanın baş nazir müavinlərinin birgə sədrliyi ilə Cənubi Qafqazda bütün iqtisadi əlaqələrin və nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası üzrə Üçtərəfli İşçi Qrupun fəallığını artırmağın vacib olduğunu qeyd ediblər.
Maraqlı bir məqam bəyanatın 18-ci bəndində qeyd ediləndi. Bildirilir ki, tərəflər KTMT adlı hərbi təşkilatın böhran vəziyyətlərində fəaliyyətini daha da təkmilləşdirmək və təşkilat daxilindəki əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi ilə bağlı razılığa gəliblər. Görünən budur ki, Ermənistan qurumdan Azərbaycana qarşı istifadə etmək cəhdlərindən əl çəkmir. Hətta bununla bağlı istəyini rəsmi sənədə də saldıra bilib. İstər 44 günlük müharibə dönəmində, istərsə də postmüharibə zamanında Ermənistan sərhəddə təxribatlar törətməklə KTMT-ni prosesə cəlb etmək istəyib, lakin bu cəhdlər alınmayıb. KTMT -nin böhranlı vəziyyətlə bağlı fəaliyyətində dəyişikliyin edilməsi, daha doğrusu çevik reaksiya verilməsi ilə əlaqəli müddəanın rəsmi sənədə salınması bizə qarşı istifadə oluna bilərmi?
Hərbi-siyasi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Daşdəmir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyanın belə bir müddəanı rəsmi sənədə salması ciddi təxribatlara yol aça bilər: “Əvvəlcə diqqət etmək lazlmdır ki, Ermənistan üçün böhran vəziyyəti nə ola bilər? Təbiidir ki, söhbət Azərbaycanla bağlı olan məsələdən gedir. Tez-tez dövlət sərhədlərimizdə Azərbaycan ordusuna qarşı təxribatlar törədən Ermənistan daim, nəyin bahasına olursa-olsun, KTMT-ni prosesə cəlb etmək istəyib: “ Ermənistanın özünün KTMT ilə münasibətləri daim gərgin olub. 1992-ci ildə yaradılan hərbi-siyasi birliyə Rusiya, Belarus, Ermənistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistan daxildir. Ermənistan uzun müddətdir ki, KTMT-yə problemlər yaradır. Qurumda ali vəzifəli şəxs olan baş katib postunu 2017-ci il mayın 2-dən erməni general-polkovnik Yuri Xaçaturov tutub. Üç il müddətinə seçilən Yuri Xaçaturov 2018-ci il oktyabrın 30-da Ermənistanın təşəbbüsü ilə vəzifədən uzaqlaşdırılıb. Bu da ona görə baş verdi ki, yeni hakimiyyətə gələn Paşinyan həmin generalı korrupsiyada ittiham edib, həbsinə nail oldu. Rəsmi İrəvan hər zaman KTMT-dən Azərbaycana qarşı təzyiq rıçağı kimi istifadə etməyə cəhd edir. Onun belə cəhdləri çox olsa da, heç bir fayda verməyib. Çünki həmin qurumun digər üzvlərinin Azərbaycanla olduqca yaxın münasibətləri mövcuddur. Hazırda rotasiya qaydasına uyğun olaraq KTMT-yə Ermənistan sədrlik edir. Ancaq bundan da Azərbaycana qarşı istifadə edə bilmirlər. Çünki KTMT səviyyəsində bununla bağlı dəfələrlə bəyanat verilib. Məzmunu da bundan ibarətdir ki, Ermənistan KTMT üzvlüyü və ya ora rəhbərlik etməsindən münaqişədə olduğu tərəfə qarşı təzyiq aləti kimi istifadə edə bilməz. Buna baxmayaraq, Ermənistan KTMT-nin yaxasından əl çəkmək istəmir. Onların qənaəti budur ki, Ermənistan KTMT üzvü olduğu üçün təşkilat Azərbaycana atəşi dayandırmaq çağırışı etməli idi. Təşkilatın nizamnaməsinə görə, KTMT üzvü olan ölkələrdən hər hansı birinə qarşı təhlükə olarsa, bu dövlət yardım xahişi ilə quruma müraciət etməlidir. Lakin onlar da görürlər ki, Ermənistana kimsə təcavüz etmir, əksinə, həmin ölkə başqasının ərazisinə soxulmağa cəhd edir. Bundan əlavə, qeyd etmək lazımdır ki, KTMT-nin Azərbaycan-Ermənistan sərhəd gərginlikləri ilə bağlı bəyanatları həmişə neytral olub və daim hər iki tərəfə çağırış ünvanlayıb. Bu baxımdan da, Rusiyanın sənədə belə bir müddəanı salmağa icazə verməsi bizə təzyiq kimi qiymətləndirilə bilər. Nəzərə almalıyıq ki, burada Türkiyə amili də diqqətə alınmalıdır. Çünki belə bir cəhd olarsa, Türkiyə biganə qalmaz və bu, ciddi hərbi qarşıdurmaya gətirib çıxarar. Rusiyaya isə bu ümumiyyətlə lazım deyil”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
