Qarabağ “münaqişəsi”nin mövcud olduğu dövrdə beynəlxalq vasitəçi rolunda çıxış edən əsas oyunçular ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri idi. Onların fəaliyyətsizliyi səbəbindən Azərbaycan torpaqları 30 ilə yaxın işğal altında qaldı. Bu qrup “münaqişə” saydığı uydurma hadisənin dinc və sülh yolu ilə həllinə vasitəçilik edəcəyini bildirirdi.
Onun fəaliyyətsizliyi isə Ermənistanın iştahasını daha da artırırdı. Torpaqlar işğaldan azad edildikdən sonra isə həmin ərazilərdə qanunsuz məskunlaşdırmaya dair faktlar ortaya çıxdı. Beynəlxalq vasitəçilərin ərazidə mülki, inzibati və sosial binaların dağılmasına, minalanmasına, süni köçə göz yummaları vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Onlar regiona çoxsaylı ezamiyyətləri ilə özlərini plan yerinə yetirirmiş kimi aparırdılar. Həmsədrlər bu fəaliyyətsizlikləri ilə həm də beynəlxalq hüququn pozulmasına şərait yaradırdılar. İndi münaqişə adlandırılan məsələ həll olunub. Deməli, bütün baxımlardan vasitəçilərin onun “həllinə yardım etmələrinə” də ehtiyac qalmır. Başqa sözlə, bu qrupun mandatı ləğv edilib. Mandatı olmayanların mövcudluğu isə məntiqli deyil. Artıq həmsədr dövlətlərdən ikisi - Rusiya və ABŞ həmsədrlik institutundan bəhs etmir. Bundan sonra Rusiyanın xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi İqor Xovayev Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması məsələlərinə vasitəçilik edəcək. ABŞ-da isə Qafqaz üzrə danışıqlardan dövlət katibi köməkçisinin baş müşaviri Endryu Şafer məsul olacaq. Xatırladaq ki, Şafer əvvəllər keçmiş Minsk qrupunda ölkəsini təmsil edən həmsədrlərdən idi.
Maraqlıdır, üçüncü həmsədr ölkə olan Fransa niyə konkret mövqe ifadə etmir və bu barədə nə düşünür?
Siyasi şərhçi Elşad Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, aprelin 6-da Brüsseldə keçirilən görüşdən sonra Ermənistanın özündə vəziyyət gərginləşdi: “Buna səbəb Paşinyanın çıxışları oldu. O, Azərbaycanla sülh müqaviləsinin bağlanmasının vacibliyini bildirdi. Bundan sonra müxalifət Ermənistanda mitinqlərə başladı. Hətta belə iddialar səsləndi ki, Paşinyan Qarabağdan tam imtina etməyə hazırlaşır. Brüssel görüşündən dərhal sonra Lavrov Ermənistanın xarici işlər naziri Mirzoyanı Moskvaya dəvət etdi. İlk olaraq Moskva bəyan etdi ki, həmsədirlikdən imtina edir və həmin postu xüsusi nümayəndə ilə əvəzlədi. Bunun ardınca ABŞ da bənzər addım atdı. Maraqlıdır ki, məhz elə bu ərəfədə Fransadan olan həmsədr regiona səfər etdi və qondarma rejimin rəhbəri Arayik Arutunyanla görüşdü. Yəni Fransa hələ ki, bu məsələ ilə bağlı konkret mövqe ifadə etməyib. Rusiyada baş tutan Paşinyan-Putin görüşündən sonrakı bəyanatda tərəflər Minsk qrupunun “gücündən və təcrübəsindən” istifadə etməyin vacibliyini qeyd ediblər. Bu bizi narahat edir. Çünki Ermənistan Minsk qrupunu yenidən dövriyyəyə buraxmaqda maraqlıdır. Putin də bunu dəstəkləyir. Biz isə hesab edirik ki, Minsk qrupu heç bir fayda verməyib. Onların gücü və təcrübəsi olubsa, niyə bu illər ərzində bir kəndin belə azad edilməsinə nail olmadılar? Halbuki, BMT-nin 4 qətnaməsi vardı. Mən belə anlayıram ki, həmsədrlər Minsk qrupu ilə tam vidalaşmaq istəmir. Onu yenidən dövriyyəyə buraxmaqla prosesi uzatmağa çalışırlar. Fransanın da susqunluğu bununla bağlıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
