Qarabağ separaçıları ilə mövcud Ermənistan hakimiyyəti arasında münasibətlər getdikcə daha da kəskinləşməyə başlayır. Buna səbəb Nikol Paşinyan iqtidarının Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmaq, sülh müqaviləsi imzalamaq niyyətidir. Bu isə Ermənistanda revanşist qüvvələri, o cümlədən Qarabağ sepaaratçılarını ciddi narahat edir.
Ermənistanın “Hayeli” nəşri bununla bağlı yazır ki, Qarabağ separatçıları onların adından Paşinyanın danışıqlar aparmasını istəmir: “Beləliklə, Qarabağdakı qurum Nikol Paşinyanı Qarabağ adından danışıqlar aparmaq mandatından məhrum edir”. Qeyd olunur ki, Paşinyan Qarabağ ermənilərinin, bütün erməni xalqının fikrini ifadə edə bilməz, ona görə də onun hansısa sənədi imzalamaq üçün danışıqlar aparmağa haqqı yoxdur: “Nikol Paşinyan 2018-ci ildə etdiyi ifadəyə diqqət yetirməlidir ki, onun Qarabağ adından danışıqlar aparmaq hüququ yoxdur. Bu, Nikol Paşinyanın Qarabağ məsələsi ilə bağlı verdiyi ən doğru bəyanatdır. Qeyd edək ki, 30 illik dövrdə Ermənistan və Qarabağ arasında heç vaxt belə fikir ayrılığı olmayıb. Qarabağ açıq şəkildə Ermənistan hökumətinin xarici siyasət kursundan imtina etməyə məcburdur və bu, müstəsna olaraq Nikol Paşinyanın antierməni, türkyönümlü siyasəti ilə bağlıdır ki, bunun da son nəticəsi Qarabağdan qəti şəkildə imtina etmək və nəticədə onun Azərbaycana təhvil verilməsi olacaq. Bütün siyasi elita, parlament müxalifəti Paşinyanı danışıqlar hüququndan məhrum edərək məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə, onu dayandırmağa borcludur. Lakin bunu indi edə bilmək Ermnistan daxilində kimsə üçün mümkün olmayacaq”. Belə bi vaxtda Ermənistanın “1in.am” nəşri yazır ki, Paşinyan Qarabağdakı separatçıları cəzalandırmaq üçün onları maliyyədən məhrum edə bilər. Bu, həm də Paşinyan üçün böyük maliyyə yükündən xilas olmaq deməkdir: “Beynəlxalq Valyuta Fondu həm 2022, həm də 2023-cü illərdə qlobal iqtisadiyyatın geriləməsini proqnozlaşdırır. Tənəzzülün proqnozlaşdırılmasının bir neçə səbəbi var ki, bunların da əsas səbəbi təbii olaraq Ukraynadakı müharibədir, bunun nəticəsində iqtisadi tsikllərin və infrastrukturun pozulması, həmçinin Rusiyaya qarşı sanksiyalar baş verir, bu da öz növbəsində bütün bazarlara təsir edir. Dünya iqtisadiyyatının əlverişsiz mühiti Ermənistan üçün problemdir, burada yeni heç nə yoxdur. Bunun fonunda baş nazir Paşinyanın parlamentdə hökumətin fəaliyyəti ilə bağlı çıxışında yalnız Qarabağ mövzusuna diqqət və səs-küy gətirməsi, iqtisadi komponentin isə dərin kölgədə qalması diqqətəlayiqdir. Şübhəsiz ki, xüsusilə həm dünyanın, həm də ümumilikdə regionun dolu olduğu mürəkkəb çağırışlar qarşısında heç kim Qarabağ məsələsinin həssaslığı ilə mübahisə edə bilməz. Ona görə də baş nazirin çıxışı ilə bağlı baş verən maraq və müzakirələr tamamilə obyektiv və zəruridir. Təbii ki, yumşaq desək, müzakirələrin keyfiyyəti təsəlliverici deyil. Bununla belə bir halı qeyd etmək lazımdır. Qarabağ məsələsində Ermənistanın dayanıqlılığı və çevikliyi əhəmiyyətli dərəcədə Ermənistanın daxili imkanlarından asılıdır, bunlar arasında təbii ki, iqtisadiyyat da var. Bu baxımdan Ermənistanın siyasətinin gücü iqtisadi sahədə formalaşmalıdır, lakin o, ictimai-siyasi həyatın ən dayaz kölgəsində qalmış kölgədən çıxaraq daha çox sosial-populist məqsədlər üçün istifadə edilməlidir. Ermənistan 2022-ci ildə Qarabağa 140 milyard dramdan çox yardım edir ki, bu da Qarabağ “büdcəsi”nin əsas hissəsini təşkil edəcək. O pul havadan deyil, iqtisadiyyatın nəticəsidir, ona görə də Qarabağ məsələsində siyasi nəticənin əsasını iqtisadiyyat təşkil edəcək. İqtisadiyyat yoxdursa, siyasi nəticə ola bilməz. Ermənistanın siyasi həyatında isə iqtisadiyyat mövzusu görünmür. Əsas problem isə ondan ibarətdir ki, iqtisadiyyatdan ciddi danışmaq üçün ciddi peşəkar baza tələb olunacaq və erməni siyasi dairəsinin ciddi işlər görməyə vaxtı yoxdur. Bu halda Paşinyan üçün ən yaxşısı Qarabağa ayrılan vəsaiti kəsməkdir”.
Ermənistanda o fikirlər də səslənir ki, indi dünya, o cümlədən Qərb və Rusiya da Qarabağın Azərbaycana məxsusluğunun etirafını İrəvandan tələb edirlər. Bu da Paşinyanın sülh tezislərini işə salmasına əlverişli zəmin yaradır. Ermənistan parlamentinin keçmiş deputatı, ölkənin sabiq əmək və sosial məsələlər naziri Razmik Martirosyan qeyd edir ki, indiki halda Paşinyan hakimiyyəti Qarabağdan imtina etmək istəyir: “İndi əslində hər şey mənasızdır. Xüsusən də Ermənistanın taleyi məlum olmadığı üçün indiki hakimiyyət ordu, təhlükəsizlik, coğrafi təhlükəsizlik faktorlarından tamamilə uzaqdır. Mən Rusiya-Ukrayna hərbi əməliyyatlarını ciddi şəkildə izləyirəm, məncə, bu daha çox vətəndaş müharibəsinə bənzəyir. Ermənistanın problemi həmin geosiyasi problemlərin həlli ilə bağlıdır. Bu gün Qərb özünün yumşaq gücü ilə sıxışdırır, guya sülh müqaviləsinə töhfə verir, amma məqsədi Qarabağı Azərbaycanın tərkibində buraxmaqdır. Mənim bu gün narahatlığım ondan ibarətdir ki, Qərbin təhriki ilə Azərbaycan və Türkiyə dövlətlərinin həmişə olduğu kimi bu vəziyyətdən də istifadə etməyə çalışacağı istisna edilmir”. Ermənistan Politologiya Assosiasiyasının icraçı direktoru Benyamin Poğosyan isə qeyd edir ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında saziş imzalansa, bu, Qarabağ ermənilərinin Qarabağdan çıxarılmasını stimullaşdıracaq. Poğosyan qeyd edib ki, Qarabağın de-yure Azərbaycanın bir hissəsi olması Moskvanın marağındadır: “Biz tarixdən dərs çıxarmaq istəmirik. Rusiyadan açıq mesaj var: Qarabağ Azərbaycanındır”.
Nahid SALAYEV
