Rusiyanın Ukraynada iki aya yaxındır davam edən hərbi əməliyyyatlarının dəqiq məqsədi üzərində hələ də bütün dünya baş sındırmaqdadır. Əvvəllər belə hesab edilirdi ki, Kreml Ukraynada mövcud hakiiyyəti tam dəyişdirmək istəyir. Lakin sonradan Rusiyanın belə bir məqsədinin olmadığı üzə çıxdı. Rusiya ordusunun Kiyev ətrafından geri çəkməsi də bunu təsdiqlədi.
Indi isə, yayılan məlumatlara əsasən, Rusiya fərqli strategiya və məqsəd üzrə hərəkət edir. Ukrayna Prezident Ofisi rəhbərinin müşaviri Oleksiy Arestoviç bu xüsusda qeyd edir: "Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin ikinci mərhələsi rəsmən başlayıb". Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski isə qeyd edir ki, ikinci mərhələdə Rusiya sırf Donbas uğrunda döyüşlərə başlayıb: "Rusiya qoşunlarının əhəmiyyətli bir hissəsi hücum üçün orada cəmlənib. Oraya nə qədər qoşun yeridilsə də, biz özümüzü müdafiə edəcəyik". Ukrayna lideri qeyd edib ki, şərqdə və cənubda rus qoşunları son vaxtlar əvvəlkindən daha planlı şəkildə hücum etməyə çalışır: "Onlar dövlətimizin müdafiəsində zəif yer axtarırlar ki, əsas qüvvələri oraya yeritsinlər". Ukrayna Prezident Ofisinin rəhbəri Andriy Yermak da bildirib ki, hazırda müharibənin ikinci mərhələsi başlayıb. Baş verənlərlə bağlı BBC radiosunun təhlilində qeyd olunur ki, Rusiya paytaxt yaxınlığında döyüşlərdən sonra qoşunlarını Kiyevdən çıxarıb və əsas diqqəti Şərqi Ukraynaya yönəldib: “Buna Donbas kimi tanınan münaqişə bölgəsinə hücum demək olar. Vladimir Putinə Ukraynanın köhnə sənaye mərkəzini "azad etmək" üçün nə lazımdır və bu mümkündürmü? Rusiya qüvvələri artıq Şərqdə humanitar fəlakətə səbəb olub, Mariupolu xarabalığa çeviriblər. Ukraynanın ən yaxşı təlim keçmiş qüvvələri Rusiyanın dəstəklədiyi separatçılarla səkkiz illik müharibəyə görə artıq Şərqdə yerləşdirilmişdi. Onların ağır itki verdikləri güman edilir, lakin hələ də Rusiyanın ordusu üçün əhəmiyyətli bir problemdir. Prezident Putin Donbasdan danışarkən Ukraynanın köhnə kömür və polad hasil edilən ərazisini nəzərdə tutur. Onun əslində demək istədiyi iki böyük şərq bölgəsinin - Luqansk və Donetskin bütünlüklə Mariupoldan kənar, cənubdan başlayıb şimal sərhədinə qədər uzanan ərazidir. NATO həmçinin Rusiya qüvvələrinin Donetskin cənub sahili ilə qərbindən Krıma uzanan quru körpüsü yaratmağa çalışacağını gözləyir. Britaniyanın Birləşmiş Xidmətlər İnstitutundan Sem Evans deyir: "Əsas odur ki, Kreml onu Ukraynanın Ukraynadan daha çox Rusiya olan rusdilli hissəsi kimi müəyyən edib". Rusiya lideri dəfələrlə Ukraynanın şərqdə soyqırım törətməsi ilə bağlı əsassız ittihamlar səsləndirib. Müharibə başlayanda şərq rayonlarının, demək olar ki, üçdə ikisi Ukraynanın əlində idi. Qalanları səkkiz il əvvəl başlayan müharibə zamanı Rusiyanın dəstəklədiyi separatçıların idarəsində olub.
Müharibədən bir qədər əvvəl Prezident Putin iki şərq bölgəsinin bütünlüklə Ukraynadan müstəqil olduğunu tanıdı. Rusiya hər iki bölgəni fəth etsəydi, bu, Vladimir Putinə bir növ uğur qazandırardı. Sonrakı addım, 2014-cü ildə referendumdan sonra Krımla etdiyi kimi, Donbasın ilhaqı olacaq. Bu mayın 9-dan əvvəl olsaydı, o, hətta Rusiya hərbçilərinin hələ 1945-ci ildə nasist Almaniyasının məğlubiyyətini qeyd etdiyi Qələbə gününü qeyd edə bilərdi. Luqanskdakı rus marionet lideri artıq "yaxın gələcəkdə" referendum keçirilməsindən danışıb, baxmayaraq ki, müharibə zonasında hətta saxta səsvermə ideyası absurd görünür”. Bununla yanaşı qeyd olunur ki, indi Rusiya qüvvələri Ukrayna ordusunu şərqdə mühasirəyə almağa, şimaldan, şərqdən və cənubdan içərilərə daxil olmağa çalışır. London Kral Kollecinin münaqişə və təhlükəsizlik üzrə professoru Treysi German deyir: "Bu, nəzarət etmək üçün böyük bir ərazidir və mən hesab edirəm ki, biz bunun coğrafi mürəkkəbliyini gözardı etməməliyik". Ekspertlər xatırladır ki, yeddi həftəlik döyüşlərdən sonra onlar Ukraynanın Rusiya sərhədinin cənubundakı ikinci şəhəri Xarkovu ələ keçirə bilməsələrdə, separatçıların nəzarətində olan, şərqə doğru gedən əsas magistral yolun aşağısında yerləşən strateji şəhər İzyuma nəzarəti ələ keçirdilər. Treysi German bu xüsusda bildirir: "İzyum ətrafında rusların etdiklərinə baxın, onlar magistral yolların əsas xətlərini izləyir və bu məntiqlidir, avadanlıqlarının çoxunu avtomobil və dəmir yolu ilə daşıyırlar". BBC isə bildirir ki, bu halda cənubda yerləşən Kramatorsku tutmaq da əsas məqsədlərdəndir: “ABŞ-da yerləşən Müharibə Tədqiqatları İnstitutu bildirir ki, Ukrayna bu bölgədə olan Slovyansk şəhərində qalarsa, Rusiyanın hər iki bölgəni ələ keçirmək cəhdi, çox güman ki, uğursuz olacaq. Rusiya qüvvələri Luqanskın şərqində, Ukraynanın nəzarətində olan bir sıra şəhərlərə hücum edib. Onlar iddia edirlər ki, Severodonetsk yaxınlığındakı Rubijne şəhərini ələ keçiriblər və Lisiçansk və Popasna şəhərlərinin çoxunu yerlə-yeksan ediblər, dinc sakinləri evlərində qətlə yetiriblər. ABŞ-ın Müharibə Tədqiqatları İnstitutu bildirir ki, bu şəhərlər vacibdir, çünki onlara nəzarət Rusiyaya qərbə doğru irəliləməyə və İzyumun cənub-şərqinə hərəkət etməyi planlaşdıran Rusiya qüvvələri ilə əlaqə saxlamağa imkan verəcək. Ruslar avtomobil yolu ilə təchizat xətlərinə nəzarət etməli və Ukraynanın qərbdən dəmir yolu marşrutlarına çıxışını əngəlləməlidir. Dəmir yolu Ukrayna qoşunları və ağır silahlar üçün ən təsirli nəqliyyat vasitəsidir və qaçan mülki şəxslər üçün ən sürətli çıxış yoludur. Dəmir yolu şəbəkəsinin hissələrinə nəzarət də Rusiya qüvvələrinə öz qoşunlarını və təchizatlarını köçürməyə imkan verə bilər.
Regional hərbi administrasiyanın rəhbəri Serhiy Haidai hesab edir ki, Rusiyanın məqsədi Vladimir Putinin Luqanskın qərb regional sərhədlərinə çıxmaq məqsədinə çatmaq üçün onların yolunu kəsən hər şeyi məhv etməkdir. Ukraynada qatarlar hələ də Slovyanskdan hərəkət edir, lakin şimalda İzyum, cənubda isə Mariupol və Melitopol istiqamətində xətlər kəsilib. Qatarlara minmək üçün gözləyən 57 nəfərin ölümünə səbəb olan raket hücumundan sonra Kramatorsk şəhərinin əsas mərkəzində heç bir xidmət fəaliyyət göstərmir, Slovyanskın cənubundan savayı”. Hesab edilir ki, Ukraynanın şərqini tutmaqla Rusiya burada Novorossiya kvazidövlətini elan etməyi hədəfləyir. Daha sonra hədəf bütün Ukrayna olacaq.
Samirə SƏFƏROVA
