Ukraynaya hücumdan sonra Rusiya iqtisadiyyatında ciddi problemlər yaşanacağı əvvəlcədən gözlənilirdi. Azərbaycan üçün bu fonda maraq doğuran əsas məqam Rusiyada baş verənlərin buradakı soydaşlarımıza necə təsir edəcəyidir.
Belə görünür ki, Rusiyada çalışan azərbaycanlılar da iqtisadi müstəvidə çətinliklərlə qarşılaşacaqlar. Çünki Rusiyadan Aərbaycana pul göndərmələrində azalma olacaq. Xüsusən də dollar və avroda göndərilən pulların həcmində kəskin azalmalar gözlənilir. Buna səbəb həm də Rusiya Mərkəzi Bankının qərarlarıdır. Qeyd edək ki, Rusiya Mərkəzi Bankı maliyyə sabitliyini təmin etmək üçün fiziki şəxslər tərəfindən xaricə başqa şəxslərə və ya qohumlarına aylıq 5000 ABŞ dolları məbləğindən artıq bank köçürmələrini məhdudlaşdırmaq barədə qərar verib. Beləliklə, fiziki şəxslər tərəfindən bank vasitəsilə xaricə başqa şəxslərə və ya qohumlarına ay ərzində maksimum 5000 dollar göndərilə bilər. Qeyd edilir ki, Rusiya Mərkəzi Bankı valyuta bazarında sürətli dəyişkənliyi nəzərə alaraq, maliyyə sabitliyinin təmin edilməsinə yönəlik əvvəllər qəbul edilmiş qərarlara əlavə olaraq, səlahiyyətli banklara təqvim ayı ərzində fiziki şəxslər - rezidentlər tərəfindən xaricə başqa şəxslərə və ya qohumlarına aylıq 5000 dollar məbləğindən artıq bank köçürmələrinin həyata keçirilməsini məhdudlaşdırmağı tapşırıb. Məhdudiyyətlərə bank hesabı açmadan köçürmələr və ya rezident fiziki şəxslərin hesablarından köçürmələr daxildir. Mərkəzi Bankın göstərişinə əsasən, qohumların siyahısına ər-arvad və ya yaxın qohumlar, valideynlər və uşaqlar, baba, nənə və nəvələr, atadan bir və ya anadan bir qardaş və bacılar daxildir. Bundan başqa, Rusiya Mərkəzi Bankı nağd əməliyyatlar üçün müvəqqəti prosedur tətbiq edir. Mərkəzi Bankın bu barədə açıqlamasında deyilir: "2022-ci il martın 9-dan sentyabrın 9-dək Rusiya Bankı vətəndaşların xarici valyutada depozitlərindən və ya hesablarından vəsaitlərin verilməsi üzrə aşağıdakı proseduru müəyyən edir. Xarici valyuta hesablarında və ya depozitlərində olan bütün müştəri vəsaitləri əmanət valyutasında saxlanılır və uçota alınır, müştəri 10 min ABŞ dollarına qədər nağd, qalan vəsaiti isə çıxarılış günündəki bazar məzənnəsi ilə rublla çıxara bilər". O da bildirilib ki, vətəndaşlar yeni valyuta hesabları və əmanətlər aça biləcəklər, lakin müvəqqəti olaraq onlardan rublla bazar məzənnəsi ilə vəsait çıxarmaq mümkün olacaq. Qeyd edilib ki, banklar müvəqqəti olaraq vətəndaşlara nağd valyuta satmayacaq, istənilən vaxt valyutanı rubla dəyişmək mümkün olacaq. Beləliklə, fiziki şəxslər Rusiya banklarından sentyabrın 9-dək xarici valyuta, o cümlədən dollar ala bilməyəcək. Eyni zamanda, ay ərzində fiziki şəxslərin 5000 dollardan artıq vəsaiti də ölkədən çıxarması mümkün olmayacaq. Təbii ki, bu da miqrantların ölkələrinə göndərdiyi vəsaitlərə təsir edəcək. Bu, azərbaycanlı miqrantlara da aid edilir.
Beləliklə, real vəziyyət göstərir ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı başlatdığı müharibəyə ABŞ və Qərbin cavabı ani və sərt xarakterə malikdir. Rusiyaya qarşı maliyyə tarixində analoqu olmayan sanksiyalar tətbiq edilib. Bunların sırasında sanksiya altında olan bankların SWIFT-dən ayrılması, Avropa İttifaqının Rusiya Bankı ilə bütün tranzaksiyalarının qadağan edilməsi, bu ölkənin qızıl-valyuta ehtiyatlarını dondurulmasını qeyd etmək olar. Bu tədbirlər faktiki olaraq ölkənin maliyyə sistemini sıradan çıxarmaq məqsədi daşıyır. Bu proseslərin Azərbaycana mümkün təsirindən danışarkən Rusiya rublunun dəyərdən düşməsi də xüsusi diqqət cəlb edir. Belə ki, Rusiyada qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə iki milyona qədər azərbaycanlı miqrant yaşayır. Rublun dəyərdən düşməsi onların gəlirlərinə mənfi təsir edir. Azərbaycan Mərkəzi Bankından verilən məlumata görə, ötən ilin ilk 6 ayı ərzində fiziki şəxslər Rusiyadan Azərbaycana 120 milyon dollara yaxın vəsait köçürüb. Bu, ötən dövrlə müqayisədə təqribən 26 faiz çoxdur. Amma artıq bu vəsaitlərin göndərilməsi müşkülə düşüb. Rublla da əməliyyatları banklar dayandırıb. Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun saytındakı məlumata görə isə, aktivlərinin 0.7 faizi rubldadır. Şirkət Moskvada 133 milyon dollarlıq “Qalereya Aktyor” ticarət mərkəzinə yatırım edib. İndi bu vəsait də Rusiya iqtisadiyyatındakı problemlər səbəbindən dəyər itirir. Sanksiyalardan sonra Rusiya ilə maliyə əməliyyatları aparmaq özü də risqli əməliyyatlar siyahısına daxildir. Azərbaycan sahibkarları, bankirləri və Rusiyada sərmayəsi, depoziti, qiymətli kağızları, borc kağızları olanlar bundan ziyan çəkə bilər. Mərkəzi Vaşinqtonda yerləşən "Eurasiagroup" analitika mərkəzinin region üzrə təhlilçisi Zak Vitlin deyir ki, fevralın 22-də imzalanan və Rusiya ilə Azərbaycan arasında müttəfiqlik nəzərdə tutan Moskva bəyannaməsi Rusiyanın Azərbaycandan gözləntisini artıra bilər: “İndiyə qədər Azərbaycanın Avropaya qaz satışını Rusiya özünə təhlükə kimi görmürdü. Amma sanksiyalar və yeni geopolitoloji vəziyyətdə Rusiyanın qaz satışı həcmi azala bilər və bu zaman Rusiyanın Azərbaycanı rəqib görüb-görməyəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir”.
Tahir TAĞIYEV
