Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) sədri Məzahir Pənahovun dekabrın 12-də verdiyi açıqlamadan sonra referendumla bağlı diskussiyalar yenidən başlayıb. Media cameəsi və siyasi kuluarlarda gedən müzakirələrə görə, 44 günlük müharibədəki zəfərlə reytinqini yüksəldə bilmiş hakimiyyət dünyada və regionda cərəyan edən siyasi kataklizmlər fonunda daha dayanıqlı idarəçilik sisteminə keçid etmək istəyir.
Bu məqsədlə ölkədə referendum keçirilməsi, icra hakimiyyəti, qanunverici hakimiyyət və yerli özünüidarə orqanları ilə bağlı vacib dəyişikliklərin əhalinin seçiminə çıxarılması gözlənilir.
O da bildirilir ki, referendum müzakirəsində Milli Məclisin tərkibi genişləndirilərək, 201 mandatlı parlament yaradılması, deputat seçkilərinin proporsional və majoritar qayda (qarışıq sistem) üzrə keçirilməsi, Nazirlər Kabinetinin ləğv edilməsi və onun bütün səlahiyyətlərinin vitse-prezident institutuna həvalə edilməsi nəzərdə tutulur.
O cümlədən, yerli icra hakimiyyətlərinin ləğv olunması, onların Prezidentin sərəncamı əsasında yaradılmış 14 iqtisadi zona ilə əvəzlənməsi də mümkündür. Referendumda bələdiyyələrin yerli idarəçilikdə rolunun artırılması və inzibati qurumların səlahiyyətlərinin bir hissəsinin seçkili qurumlara qaytarılması variantı da xalqın müzakirəsinə çıxarıla bilər.
Böyük ehtimalla, gələn il referendumun keçirilmısi real sayıla bilər. Çünki bunu vacib edən bir sıra nüanslar var. Eyni zamanda 2001-ci ildən sonra keçirilən digər iki referendumun arasındakı mısafə fərqi də 7 ildir. Bu məntiqlə hesabladıqda, növbəti referendumun vaxtı doğrudan da gələn ilə təsadüf edə bilər. Çünki son referendum məhz 2015-ci ildə keçirilib. Əslində yeni refetendumun keçirilməsini zəruri edən səbəblər də çoxdur. Azərbaycan həm bölgədə, həm də öz daxilində yeni reallıqlar yaradıb. Uzun müddət keçəndən sonra öz ərazi bütövlüyümüzü təmin etmişik. Bunun üçün ölkədəki siyasi proseslərə yeni nəfəs vermək lazımdır. Bu nəticəni əldə etmək üçün siyasi partiyaların cəmiyyətdəki mövqeyinin gücləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. Bir çox partiyalar bunun üçün proporsional seçki sisteminin bərpasını zəruri sayır. Həmçinin deputatların sayının artırılması üçün yeni parlament seçkilərinin keçirilməsi məqbul variant olaraq təklif edilir. Bu onunla əsaslandırılır ki, Azərbaycanın əhali sayı 6 milyon olanda da deputatların sayı 125 idi, hazırda da. İcraedici və qanunverici orqanlarda islahatların olması, hakimiyyət qollarının bir-birindən asılı olmaması istənilir. Reallığa baxanda, bütün bunları həyata keçirmək üçün mütləq mənada referenduma ehtiyac var. Bu gün qüvvədə olan Konstitusiyanın çalışmamasının problemi əsasən sənədimizin özünün yazılış qaydası və müddəalarıdır. Ona görə də Konstitusiyaya əlavələr və dəyişikliklər edilməsi vəziyyəti düzəltməyəcək. Yenidən yazılmış işlək Ana Yasa zərurəti yaranıb.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
