Brüsseldə Prezident İlham Əliyevin keçirdiyi görüşlər bir çox parametrlər baxımından tarixi əhəmiyyətə malikdir. Xüsusən də Azərbaycan dövlət başçısının Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü, əldə edilən razılıqlar ölkəmiz üçün olduqca böyük önəmə malikdir. Bunu Prezident İlham Əliyev Brüsseldə Avropa İttifaqının “Şərq Tərəfdaşlığı” sammitində çıxışı zamanı da qeyd edib.
Bu çıxışdan məlum olur ki, Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin təşəbbüsü ilə dekabrın 14-də Azərbaycan Prezidenti və Ermənistanın baş naziri arasında müzakirələr 5 saata yaxın davam edib və konstruktiv mühitdə keçib. Çıxışında Prezident İlham Əliyev regional məsələləri daim gündəliyində saxladığına, bu proseslərə verdiyi töhfəyə və dəstəyə görə Avropa İttifaqı Şurasının prezidentinə təşəkkürünü bildirib. O, Şarl Mişelin Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşmasına verdiyi töhfəni vurğulayıb. Həmçinin Şarl Mişelin təşəbbüsü ilə aparılan bu danışıqların çox praktiki olduğunu və təfsilatlı xarakter daşıdığını, burada Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşması, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, nəqliyyat infrastrukturunun, xüsusilə də dəmir yolu xəttinin çəkilməsi kimi məsələlərin müzakirə olunduğunu, nəticə etibarilə səmərəli və praqmatik keçdiyini diqqətə çatdırıb. Beləliklə, səslənən fikirlərdən bəlli olur ki, Azərbaycan Ermənistanla sərhədləri müəyyən etmə, regionda kommunikasiya xətlərini bərpa prosesinə başlayır. Bu da sonda sülh müqaviləsinin imzalanması üçün mühüm xarakterə malikdir. Məhz bunlar fonunda Ermənistada revanşist qüvvələrin ciddi narahatlığı müşahidə edilir. Sabiq prezident Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi “Hayastan” blokunun üzvü Armen Gevorqyan bu xüsusda qeyd edir: “Beləliklə çox şey son dərəcə aydın oldu. Bunun üçün Brüsselə çatmaq lazım idi. Əgər kommunikasiya məsələsinin həlli tərəflərdən heç olmasa biri üçün iqtisadi fayda gətirməzsə, onlar yalnız siyasi əhəmiyyət qazanacaq. Erməni tərəfi nəzərdən keçirilən Arazdəyən-Ordubad-Mehri-Bakı-Rusiya dəmir yolu layihəsini Rusiyaya əlverişli tranzit kontekstində deyil, İran dəmir yoluna çıxış əldə etmək baxımından tez-tez xatırlatmağa başlayıb. Biz başa düşməliyik ki, Qarabağ probleminin həll edilməməsi və İranla yeni, özümüzə aid və daha optimal kommunikasiya yollarının (dəmir yolu, yeni yüksək sürətli magistral yollar və sair) olmaması ilə biz yenə də özümüzü mövcud vəziyyətdən asılı duruma salırıq. “Dəhliz əvəzinə dəhliz” düsturu öz mahiyyəti və mənşə xüsusiyyətinə görə qəbuledilməzdir. Dəhliz məsələsi artıq Ermənistanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin mövzusudur. Bu gün reallıq ondan ibarətdir ki, Qarabağ məsələsinin gələcək həlli artıq Ermənistan hakimiyyətinin səlahiyyətində deyil, bütün əsas resurslar indi Rusiyanın əlində cəmlənib. Tezliklə biz Azərbaycanın dövlətlərarası sərhədin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı şərtlərini də öyrənə biləcəyik. Belə çıxır ki, biz Azərbaycanın istəklərinə uyğun olaraq bir sıra əraziləri verməli olacağıq. Mümkün yeni müharibə haqqında onu deyə bilərəm ki, bu mövzu yalnız qarşıdan gələn potensial itkilərə və güzəştlərə haqq qazandırmaq üçündür. İndi müharibə Ermənistandan başqa Rusiya üçün də sərfəli deyil. Rusiya üçün yeni müharibə ikitərəfli münasibətlər və KTMT çərçivəsində müttəfiqlik öhdəliklərinin qaçılmaz şəkildə yerinə yetirilməsi deməkdir. Yeni müharibə Rusiyanın həm Azərbaycan üçün arbitr statusunu, həm inteqrasiya layihələrində iştirak perspektivlərini, həm də Ermənistanla müttəfiqliyini itirməsinə gətirib çıxaracaq. Öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi baxımından uğursuzluq anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsinin kəskin artması ilə nəticələnəcək. Eyni zamanda, qazla bağlı heç bir problem olmayacaq, çünki onu artıq Azərbaycan verəcək! Ermənilər türklərlə intensiv ticarət əlaqələri aparacaq, ucuz benzin idxal edəcək, türk pomidoru, naringi yeyəcəklər. Bizə neft və qazın tranzitindən çoxlu pul vəd ediləcək. Və çox güman ki, bu perspektiv ölkəmizin vətəndaşlarının da xoşuna gələcək və onlar yaxın gələcəkdə küçə tacirindən vətənpərvərə çevrilməyəcəklər. Onların bir çoxu müstəqil dövlətdə yaşayıb-yaşamayacaqlarına əhəmiyyət vermir və buna görə də şüuraltı şəkildə seçkilərdə öz müvəqqəti rifah perspektivinə səs verir. Ermənilərin böyük əksəriyyəti evdə oturub arzuladıqları liderin zühurunu gözləyir. O lider isə hələ də görünmür. Çünki o hər kəs üçün çox fərqlidir”. Ermənistanın keçmiş müdafiə nazirinin müavini Artak Zakaryan da “facebook” səhifəsində hakimiyyətdən narazılıq edib: “Məgər qoşunu qurban verdikdən dərhal sonra türklə pul qazanmağı düşünən vətənsiz hakimiyyət öz xalqına layiqdir? Türk o qədər də ağılsız deyil ki, erməninin kapitulyasiya edilmiş vəziyyətdə pul qazanmasına və dövləti saxlamasına imkan versin. Pul qazananlar yalnız Nikolun “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasının dar çərçivəsinin sui-qəsdçiləri olacaqlar ki, növbəti addımda Ermənistan və Qarabağı ermənilərdən boşaltmaq üçün türklərə kömək etsinlər”.
Ermənistan Respublikaçılar Partiyasının mətbuat katibi Eduard Şarmazanov da eyni mövqeni sərgiləyir. O, Nikol Paşinyana xitabən bildirir: “Kapitulyant, daxili auditoriyanın hissləri üzərində oynamağın yetər. 2020-ci il noyabrın 9-da, 2021-ci il yanvarın 11-də və noyabrın 26-da ermənilərin marağını müdafiə etsəydin, yaxşı olardın. Hər şeyi təhvil verməyə razı olmusan, indi nə gəlib populizm oynayırsan? Əsl həyatda İlham Əliyevi konstruktiv adlandırırsan, sosial şəbəkələrdə isə “qorxaq” görünməyə çalışırsan? Ermənistan və Qarabağın marağını “facebook”da müdafiə etmirlər, real həyatda müdafiə edirlər”.
Samirə SƏFƏROVA
