“Rossiya-1” kanalının efirində “Rusiya. Yaxın tarix” proqramında Rusiya prezidenti Vladimir Putin SSRİ-ni “tarixi Rusiya torpaqları” adlandırib və deyib ki, “SSRİ-nin dağılması faciədir”.
O, SSRİ-nin dağılmasının şəxsən onun üçün nə demək olduğu barədə suala cavabında “Ölkə vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinin faciəsi ilə eyni faciədir. Axı Sovet İttifaqının dağılması nədir? Bu, Sovet İttifaqı adlanan tarixi Rusiyanın dağılmasıdır”.
Putin onu da bildirib ki, min il ərzində toplananlar böyük ölçüdə itirilib.
Rusiya prezidentdinin etirafından belə anlamaq olur ki, Rusiyanın son min ildə işğal etdiyi torpaqlar, ölkələr əlindən çıxıb və bu, SSRİ-nin dağılması ilə baş verib.
Açıq görsənən odur ki, Putin SSRİ-nin xiffətini çəkir, amma SSRİ-ni dağıdan M.Qorbaçovun da xətrinə dəymir. Qəribə yanaşmadır, deyilmi?
Ekspertlər qeyd edir ki, Rusiya prezidenti bu fikirləri söyləməklə keçmiş SSRİ-nin tərkibindən ayrılan ölkələrə qarşı ərazi iddiası irəli sürüb. Onların sözlərinə görə, Rusiya liderinin “SSRİ yaradıldığı zaman bir çox ölkələr Rusiyadan torpaqlar alıb” iddiası buna açıq işarədir. Dediyimiz kimi, bu torpaqları Putin “ənənəvi tarixi rus torpaqları” adlandırıb və iddia edib ki, həmin ölkələr SSRİ-nin tərkibindən çıxanda o torpaqları da öz ərazilərində saxlayıb.
“Rusiya prezidenti indiki Rusiya imperiyasını da çar Rusiyasının və SSRİ-nin aqibətinin gözlədiyini bəlkə bundan sonra başa düşə bilər”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, siyasi şərhçi, tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Putinin bu çıxışı və eyni zamanda rusiyalı kinorejissor Aleksandr Sakurovun ona verdiyi suallara cavabları Putinin özünü Rusiya imperiyasının rəhbəri kimi apardığını göstərir. “O, SSRİ-ni “böyük Rusiya ərazisi” adlandırır, amma başa düşmür ki, bu ərazi çar Rusiyasının işğalları nəticəsində yaranan Rusiya imperiyasının ərazisi idi. Bu müharibələr haqda Rusiya tarixində də, Qafqaz ölkələrinin tarixindı də yazılıb. Bu tarixi Putinin yenidən oxumasına ehtiyac var. Rusiya lideri başını qaldırıb görsün ki, hansı mübarizələr gedib, hansı müharibələr nəticəsində çar Rusiyası bu əraziləri əldə etmişdi, nəyə görə bu torpaqlar itirildi? Rusiya prezidenti indiki Rusiya imperiyasını da çar Rusiyasının və SSRİ-nin aqibətinin gözlədiyini bəlkə bundan sonra başa düşə bilər. Yəni Rusiya tarixinə baxsaq, özləri yazırlar ki, 1652-ci ildə Yermakın dəstəsi Volqaboyunda olan Kazan xanığını, sonra isə 1656-cı ildə Həştərxan xanlığını işğal edib, sonra Sibir xanı Kutumun dəstəsini məğlub ediblər. Yəni özləri öz tarixlərində bu əraziləri işğal etdiklərini yazılar. Bu gün Putinin iddia etdiyi və “SSRİ ərazisi” adlandırdığı ərazilər rusların olmayıb. Əgər XVII əsrin ortalarına qədər Rusiyanın olmayıbsa, bunlar işğal nəticəsində tutulubsa və bütün dünya xalqları işğalı pisləyirsə, niyə Putin həmin işğallara rəğmən “tarixi Rusiya ərazilər”indən danışır? Mənə belə gəlir ki, artıq Rusiya imperiyasının da sonu çatdığına görə Rusiya öz müttəfiqi olan Qazaxıstana da, başqa Orta Asiya respublikalarına qarşı da ərazi iddiaları ilə çıxış edir. Qazax xalqı artıq öz tarixini yenidən yazmağa məcbur olub ki, bu cür əsassız iddialardan yaxa qurtara bilsin. Yəni Şərqi Qazaxıstana iddia edən Rusiyanın sözünü kəsmək üçün bunlar əsl tarixlərini yazırlar. Çünki Rusiya onların tarixini Qazax xanlığından götürür, onlar isə deyirlər ki, bizim qədim tariximiz var, bu, qədim saq tayfalarının yaratdığı dövlətdir, Qızıl Orda bizim dövlətdir, biz Qızıl Ordanın varisləriyik və sair”.
M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, indi Rusiyanın özündə müasir düşüncəli, obyektiv tarixçilər meydana gəlib və onlar tatar-monqol işğalının olmadığını, Rusiya tarixinin İvan Qroznının vaxtında saxtalaşdırıldığını ortaya çıxarıb, sonra isə Nikolay Karamzin tərəfindən də saxta tarix yazılıb. Alimin fikrincə, Rusiyanın tarixinin tərsinə yazılması, yalan yazılması Romanovlar sülaləsinin imperiyapərəst davamçısı olan qüvvələrin irəli sürdüyü yalan bir fərziyyənin əmələ gəlməsinə səbəb olub. M.Zülfüqarlı deyir ki, bu işğallar tarixinə nəzər salanda bundan ən çox rus xalqının əziyyət çəkdiyi görsənir. Rus xalqı çox səmimi xalqdır, bizim dediklərimiz də rus xalqına aid deyil, şovinist siyasət yürüdənlərə aiddir. “IX əsrdən indiyə qədər Azərbaycan ərazilərinə və digər ərazilərə hucumlar təşkil etmiş çar Rusiyasının qoşunları və indiki Rusiya qüvvələri nə uğrunda mübarizə apardıqlarını da dərk edə bilmirlər...”
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, bu gün SSRİ-nin dağılmasını faciə adlandıran Rusiya liderinin apardığı siyasət rus xalqının özünün ziyanına işləyir. İmperiyapərəst siyasətin ən çox rus xalqına ziyan vurduğunu deyən M.Zülfüqarlı qeyd edir ki, rusiyalı kinorejissor da Putinə ünvanladığı suallarla ictimaiyyətin narahatlığını ifadə etmək istəyib: “Rusiyalı kinorejissor Aleksandr Sakurovun Putinə ünvanladığı açıq suallar mənə Mixail Qorbaçovun 1985-ci ildən sonra SSRİ-də yaratdığı mühiti, ortaya çıxan məlum prosesləri xatırladır. Rusiya televiziyasında Putinə bu cür suallarla müraciət edən rus ziyalıları tapılırsa, demək gələcəkdə bu deyilənlərin həyata keçməsi üçün artıq zəmin yaranır. Mənə elə gəlir ki, Rusiya imperiya siyasətindən əl çəkərsə və başqa xalqlara təzyiq, hədə dolu siyasətindən əl çəkərsə bundan ən çox qazanan rus xalqı olar, onun firavanlığı təmin olunar, digər xalqlar da gələcəkdə əməkdaşlıq, dinc qonşuluq şəratində firavan yaşaya bilərlər”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, Putinin SSRİ-nin dağılmasını faciə adlandırması ilə davranışları arasında ciddi ziddiyyətlər var. “Putin bir tərəfdən SSRİ-nin dağılmasını “faciə” adlandırır, o biri tərəfdən Qorboçovsayağı siyasət aparır. Yəni onun apardığı siyasət Qorbaçovun SSRİ-ni dağıtmaq üçün apardığı siyasətə bənzəyir. Televiziyada rejissor ona sual verir. Qorbaçov da belə başlamışdı, aşkarlıqdan, demokratiyadan danışırdı, amma nəticədə SSRİ dağıldı. Burada bir məqam hiss etdim - onlar rejissora belə danışmağa şərait yaratmışdılar. Qorbaçov da elə başlamışdı. Guya burada prezidentlə rejissor arasında fikir mübadiləsi aparılır. Özü deyə bilmədiyini rejissorun dili ilə deyir və yavaş-yavaş bu prosesə başlanır. Mənə elə gəlir, Putin Rusiyada olan qapalı rejimi saxlaya bilmədiyinə görə bir az “par” buraxmaq istəyir. Bununla da gələcəkdə adda demokratiya verilməsi ilə bu rejim çökəcək. Putin Qorbaçovun siyasətinə bənzər siyasət yürüdür, bu da Rusiya imperiyasını çöküşə aparır. Putinin həm SSRİ-nin dağılmasını “faciə” adlandırması, həm də Qorbaçova bənzər siyasət yürütməsi ziddiyyət təşkil edir”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
