Ermənistanda müxtəlif səviyyələrdə, o cümlədən küçə nümayişlərindən tutmuş parlament iclaslarına qədər yerli politoloqların və hökumət dairələrinin nümayəndələrinin dilindən tez-tez Rusiyaya qarşı iddialar səsləndirildiyi faktdır. Bu günlərdə isə Ermənistanın Milli Demokrat Partiyası paytaxt İrəvandakı ABŞ səfirliyi qarşısında Rusiya əleyhinə aksiya keçirərək Amerika prezidentindən dəstək istəyib. ABŞ prezidenti Co Baydenə ünvanlanmış məktubu diplomatik nümayəndəliyə təqdim edən aksiya iştirakçıları minnətdarlıq əlaməti olaraq səfirliyə hədiyyə kimi iki plakat da bağışlayıblar.
Ermənistanın üzləşdiyi problemlər səbəbindən Vudro Vilsonun hökmünün ildönümünü bayramla qeyd edə bilməməkdən təəssüfləndiklərini deyən etirazçılar ABŞ-dan daha fəal dəstək istəyib, Moskva və onun yerli “kuklalarından” şikayətləniblər. Erməni iqtidarı isə “Bizim xilasımız Amerika və birləşmiş Qərbdir!”, “Amerika Ermənistana dəstək verə bilər və Rusiya ilə Türkiyənin güclənməsinin qarşısını alar!”, “Ruslar burnundan uzağı görə bilmir, Amerika isə 100 il əvvəli proqramlaşdırır!”, “Amerika kömək etmək istəyir, amma ona imkan vermirlər!”, “Bolşeviklər gəldi, ölkəmizi tutdular, dövlətçiliyimizdən məhrum etdilər!” kimi rusofob şüarlar səsləndirənlərə qarşı heç bir tədbir görməyib.
Rusiyanın Ermənistandakı 102-ci hərbi bazasının komandiri Aleksandr Petrov bu günlərdə adı çəkilməyən qəzetin əməkdaşı ilə şəxsi söhbət əsnasında şikayət edib ki, Ermənistanın eks-müdafiə naziri Karapetyanla görüşəndən 4 gün sonra onu işdən qovublar: “Ya mənə nifrət edirlər, ya da çox mürəkkəb proseslər gedir, heç nə başa düşmürəm. Biz Ermənistanın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün böyük bazayıq, amma bizdən uzaqlaşırlar və bizimlə əlaqə qurmaq istəmirlər. Yaxşı, dialoqdan yayınırsınız, öz işinizdir. Buna baxmayaraq, Ermənistana dəstək əlaməti olaraq bu günlərdə İrəvan səmasında aviaşou təşkil etdik, xüsusi olaraq müdafiə naziri Suren Papikyanı dəvət etdik, amma o gəlmədi və hətta idarəsindən adam da göndərmədi. Bu nədir, müttəfiqlərimiz bizə nəyi anlatmağa çalışırlar?” Bu günlərdə isə erməni spiker Alen Simonyan daha sərt mövqe sərgiləmişdi. O, “erməni cəmiyyətində olan təsəvvürlərə görə” Qarabağı Rusiyanın satması barədə bunları demişdi: “Əgər Ermənistanda kimsə nəyisə satmaq istəsəydi, bir çox variantlar vardı, o cümlədən “Lavrov planı” da”. Bu sözlərlə Simonyan dolayısı ilə “Lavrov planı”nın Qarabağı satmaq olduğuna diqqət çəkmişdi.
Məsələyə dərhal Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi sərt reaksiya vermişdi: “Reallaşmayan və təxəyyül məhsulu olan nəyisə şərh etmək çətindir. “Lavrov planı” da belə təxəyyülün məhsuludur”. Rusiya XİN-dən qeyd edilmişdi ki, o vaxt Qarabağın satılması və ya verilməsindən deyil, konfliktin mərhələli həllindən söhbət gedirdi. Baş verənlərə Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrov da münasibət açıqlayıb: “Biz Ermənistandakı situasiyanın ağırlığını başa düşürük, asan deyil, ancaq Rusiyanın rolu ilə bağlı spekulyasiya etmək düzgün deyil. Azərbaycanda da onları dayandırdığımıza görə narazılıq var, Ermənistanda isə, parlament spikeri də daxil olmaqla, Rusiyanı Qarabağı satmaqda ittiham edirlər. Biz Ermənistana sorğu vermişik ki, bütün bunlar nə deməkdir. Başa düşürük, Ermənistanda situasiya çox ağırdır, heç də asan deyil, ancaq Rusiyanın rolu barədə spekulyasiya doğru deyil. Ona görə də həmsədrlər humanitar təşkilatların, YUNESKO-nun gəlişinə istiqamətlənməlidirlər ki, mədəni sərvətlər onların nəzarətinə keçsin. Elə şeylər var ki, ola bilsin, küçə mitinqlərində alqışlara səbəb olmur, qəzetlərin manşetinə daşınmır, telekanalların baş xəbərinə çevrilmir, ancaq insanları sakitləşdirir, öz evində qonşu icmalarla normal yaşamasına səbəb olur”. Tanınmış rusiyalı politoloq Oleq Kuznetsov isə baş verənləri təsadüf hesab etmir: “Ermənistanda rusofobiyanın artması hazırkı erməni cəmiyyətinin son 30 il ərzində Azərbaycan torpaqlarında mövcud olmuş işğalçı rejimə zəmanət kimi Rusiyaya qarşı bəslədiyi xülyaların iflasa uğraması ilə bağlıdır. Ermənistanın xarici siyasət və müdafiə doktrinaları əsasən Rusiyanın Ermənistan uğrunda savaşacağı ümidləri üzərində qurulub. Ermənistanda güman edirdilər ki, Azərbaycan işğal altındakı əraziləri azad etməyə başlayandan dərhal sonra Rusiya qoşunlarını Qarabağa yeridəcək və Ermənistan ordusu 1992-ci ildə olduğu kimi Rusiya hərbçilərinin arxasında gizlənəcək. Ermənistanın səsləndirdiyi “yeni müharibə – yeni ərazilər” prinsipi də məhz buna əsaslanırdı. Ermənistan tərəfi Rusiya hərbçilərinin Ermənistanın öz sərhədlərini Gəncəyə qədər genişləndirəcək zərbə gücünə çevriləcəyinə ümid bəsləyirdi. Uzun illər Ermənistan hakimiyyəti öz əhalisi arasında bu cür təbliğat aparıb, illüziyalar dağılandan sonra erməni cəmiyyəti özünü aldadılmış kimi hiss etdi.
Ermənistanın Azərbaycan ərazilərini işğal etdiyi 30 il ərzində Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi dəfələrlə rəsmi olaraq İrəvana işğalın nəticələrinin Rusiya tərəfindən tanınmayacağını və işğalçı rejimin daim davam edə bilməyəcəyini bəyan edib. Mənim fikrimcə, Ermənistan cəmiyyətində anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsinin artması məyusluq və ümidlərin iflasa uğramasından irəli gəlir. Bir məqamı da qeyd etmək lazımdır. 2000-ci ildən Ermənistanda milli ideologiya səviyyəsinə yüksəldilmiş və ölkədə hakimiyyəti ələ keçirən “Qarabağ klanı” – Sarkisyan və Köçəryan rejimi tərəfindən erməni xalqının beyninə yeridilən nasizmin qəhrəmanlaşdırılması siyasəti ilə Rusiya heç zaman barışmayıb. Bu klan Ermənistan iqtisadiyyatını Qarabağda işğalçı rejimin maraqlarına tabe etmişdi. Ona görə də Qarabağın Ermənistan üçün itirilməsi bütün milli illüziyaların itirilməsinə bərabər idi. Təbii ki, ermənilər, həmişə olduğu kimi, özlərində heç bir günah görmədilər və yaranmış vəziyyətə görə Rusiyanı günahlandırdılar. Bu cür tendensiyalar Qərbdə erməni diasporunun maliyyə imkanları hesabına və düşmən ölkələrin hərbi kəşfiyyatları hesabına xeyli dərəcədə dəstəklənirdi. Məhz buna görə də biz hazırda Ermənistanda rusofobiyanın artdığını müşahidə edirik”. Ekspert AzərTAc-a müsahibəsində Ermənistan üçün Qarabağın ağır yük olduğunu da diqqətə çatdırıb: “Bu yaxınlarda Ermənistanda keçirilən sosioloji tədqiqatların nəticələri göstərir ki, bu ölkə sakinlərinin 80 faizi revanşizm ideyalarına mənfi yanaşır. Qarabağ erməniləri ilə heç bir əlaqəsi olmayan Ermənistan əhalisinin əsas hissəsi Qarabağı Ermənistan üçün ballast hesab edir. Bu elektorat baş nazir Paşinyanı dəstəkləyir. Ermənistanda keçirilmiş son parlament seçkilərinin nəticələrinə görə, Paşinyanın partiyası parlamentdə səslərin üçdəiki hissəsini qazanıb. Bəzən mənə elə gəlir ki, Paşinyan Qarabağdan canını qurtarmaq üçün cəbhədəki diversiyaları qəsdən törədib... Bununla da o, Ermənistan üçün ballast olan Qarabağdan canını qurtardı və ölkədə “Qarabağ klanı”nın yox edilməsi üçün ideoloji və siyasi rıçaqlar əldə etdi. Bu klan 20 il ərzində – faktiki olaraq 2000-ci ildən 2020-ci ilədək ölkədə hakimiyyəti ələ keçirmişdi və Ermənistan iqtisadiyyatını öz maraqları naminə istismar edirdi. Odur ki, Ermənistan əhalisinin əsas hissəsi müharibədə məğlubiyyətə uğrayan Paşinyandan daha çox “Qarabağ klanı”na nifrət bəsləyir”. Bu şəraitdə belə hesab olunur ki, Ermənistanın Rusiyaya qarşı çıxması halında bu ölkəni daha böyük problemlər gözləyir.
Samirə SƏFƏROVA
