Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhədlərin mümkün qədər tez müəyyən edilməsinə dair rəsmi Bakının mövqeyi beynəlxalq miqyasda da tam dəstəklənir. Bu xüsusda regionda böyük təsir qüvvəsinə malik olan Rusiyanın da mövqeyi ayrıca diqqət cəlb edir. Belə görünür ki, Moskva bu məsələ üzrə İrəvana təzyiqləri artırmaqdadır. Bunu Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovn erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla son telefon danışığı da təsdiq edir.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bildirir ki, Sergey Lavrov erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla telefon danışığında Ermənistan-Azərbaycan sərhədində təcili delimitasiya işlərinin aparılmasına başlanılmasının vacibliyini bildirib. Eyni zamanda 26 noyabr 2021-ci il Soçi görüşündə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin razılaşmalarının icrasına xüsusi diqqət çəkilib: “Rusiya tərəfi məxsusi vurğu ilə Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası işlərinə təcili şəkildə başlanımasının vacibliyini bildirdi. Eyni zamanda razılaşmaların nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin bərpası ilə bağlı Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya vitse-premyerlərinin həmsədrliyi ilə fəaliyyət göstərən işçi qrupun işinin praktik məcraya keçirilməsini istədi”.
Qeyd edək ki, bundan öncə Ermənistan XİN-in yaydığı məlumatda "Qarabağla bağlı məsələlərin geniş spektrini nazirlərin müzakirə etdiyi" iddia edilsə də, Rusiya XİN-in məlumatında bu yoxdur. Kreml üçün əsas məsələ sərhədlərin müəyyən edilməsi, əməkdaşlıq prosesinə start verilməsidir. Bu fonda Rusiya hərbçilərindən ibarət nümayəndə heyətinin İrəvana səfəri də xüsusi diqqət cəlb edir. Ermənistanın “Qraparak” nəşri Rusiya xüsusi hərbi təyyarəsinin Erebuni hava limanına endiyini yazıb. İddia edilib ki, nümayəndə heyəti Azərbaycanla sərhədlərin demarkasiya və delimitasiyası prosesinə başlamaq üçün danışıqlar aparacaq. Rusiya heyətinə Cənub Hərbi Dairəsinin komandan müavini Rüstəm Muradovun rəhbərlik etdiyi bildirilir. Xatırladaq ki, Muradovun sülhməramlı kontingentin rəhbərliyindən ayrıldıqdan sonra yeganə işi Azərbaycanın saxladığı erməni hərbçiləri Ermənistana aparmaq olub. Sonuncu “erməni hərbçi-mina xəritələri” mübadiləsi ötən həftə baş tutdu və bu da Muradovun İrəvana başqa məqsədlə getdiyi ehtimalını gücləndirən amildir. Qeyd olunduğu kimi, erməni mənbələr İrəvana gələn rus təyyarəsində Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin delimitasiya-demarkasiya prosesində iştirak edəcək hərbçilərin olduğunu yazır. İddialara görə, prosesdə Rusiya tərəfindən iştirak edəcək hərbçilərə Muradov rəhbərlik edəcək və sərhədin müəyyənləşməsi prosesi bu həftə başlanacaq. Ekspertlərə görə, indi Rusiyanın Brüssel görüşünə qədər sərhəd razılaşmasında prosesi sıfır nöqtəsindən tərpətmək istədiyi istisna deyil. Kreml nəzərə alır ki, Soçidə kommunikasiyanın qrafiki ilə bağlı razılaşmanı pozan Ermənistan Avropa masasında dəstək əldə edə bilsə, sərhəd razılaşmasına da eyni münasibəti sərgiləyəcək. Bu risqləri nəzərə alan Moskva Brüssel görüşünə qədər sərhəd razılaşmasında ilk praktiki addımın atılmasına nail olmaq istəyir. Paşinyanın ötən həftə partiyasının deputatları ilə qapalı görüşdə sərhədin delimitasiya-demarkasiyası üzrə razılaşmanı müzakirə etdiyinə dair informasiyalar da bu kontekstdə diqqət çəkir. Elə bu amillər Rusiya nümayəndə heyətinin İrəvana səfərinin sərhədlə bağlı olduğu fikrini gücləndirir. Eyni zamanda Lavrovun da erməni həmkarına dedikləri bu mənada çox şeyə aydınlıq gətirir. Kreml, faktiki olaraq, Ermənistan vasitəsilə regionda Qərbin təsir dairəsini genişləndirməsini istəmir. Belə görünür ki, Moskvanın bu xüsusda dedikləri baş nazir Nikol Paşinyan tərəfindən də ciddiyə alınır. Bu səbəbdən indi o bildirir ki, Azərbaycan Naxçıvanla, Ermənistan isə İran və Rusiya ilə dəmir və avtomobil yolu əlaqəsi əldə edəcək və bu, Ermənistanın maraqlarına tam uyğundur.
Qeyd edək ki, “Şərəf duyuram” fraksiyasından olan deputat Anna Mkrtçyan parlamentdə çıxışı zamanı 10 noyabr 2020-ci il tarixli bəyanatın 9-cu bəndindən sitat gətirib: “Ermənistan vətəndaşların, avtomobillərin və yüklərin hər iki istiqamətdə maneəsiz hərəkətini təşkil etmək üçün Azərbaycanın qərb rayonları ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqələrinin təhlükəsizliyinə təminat verir. Nəqliyyat əlaqəsinə nəzarəti Rusiya Sərhəd Xidmətinin əməkdaşları həyata keçirir. İndi sual yaranır: bir neçə kilometr uzunan bu yol dəhliz deyilsə, bəs nədir?”. Nikol Paşinyan isə sual ünvanlayan deputata bildirib: “Yazılanları diqqətlə oxuyun: “Regionda bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri blokdan çıxarılacaq. İkincisi, kommunikasiyalara nəzarət Rusiya Sərhəd Xidmətinin orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Cavab istəyirsiniz ki, bizim dəhlizlə bağlı müqaviləmiz var, ya yox? Yoxsa bizim dəhlizlə bağlı razılaşmamızın olmasını istəyirsiniz? Ermənistan bütün yolların açılmasında maraqlıdır. Bəli, biz hazırıq və maraqlıyıq ki, Azərbaycanın qərb rayonları Naxçıvanla dəmir və avtomobil yolu əldə etsin. Ermənistan isə Azərbaycan ərazisindən keçməklə İran və Rusiya ilə əlaqə qazansın”. Baş nazirin sözlərinə görə, onun təklif etdikləri Ermənistanın maraqlarına tam cavab verir. Anna Mkrtçyan isə öz növbəsində bildirib ki, Paşinyan məsələnin mhiyyətindən yayınır: “Suallarıma cavab vermədiniz. Əvvəlki yanaşmalarınız sizin üçün daha faydalı idi. Çünki indi heç bir siyasi, hüquqi və diplomatik reaksiyanız olmadı. Əvvəlki hallarda sizdə sənətkarlıq üstünlük təşkil edirdi. İndi həm artistlik, həm də cavab texnikası sıfırdır”. Paşinyan isə qeyd edib: “Problem ondadır ki, siz nə dediyinizi belə bilmirsiniz. Sənə bir vərəq verirlər və oxu deyirlər. Sən isə nə oxuduğunu belə başa düşmürsən”. Paşinyan yenidən kommunikasiyaların açılacağını və bunun hamının maraqlarına cavab verdiyini bildirib.
Samirə SƏFƏROVA
