Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi Ermənistanın, o cümlədən bu ölkənin ərazisində fəaliyyət göstərən və azərbaycanlıları hədəf alan fərdlər, təşkilatlar tərəfindən irqi nifrətin təşviq edilməsini qadağan edən müvəqqəti tədbirlərə dair Azərbaycanın vəsatətini təmin edib. Bundan başqa, qərarda Azərbaycan üçün ən vacib məqamlardan biri, heç şübhəsiz, Ermənistanın ən vacib arqument kimi əsaslandığı və tələblərinin kökündə dayanan “saxlanılan erməni əsilli şəxslərin dərhal azadlığa buraxılması” və “Hərbi Qənimətlər Parkının dərhal bağlanmasına dair” vəsatətlərin yekdilliklə rədd edilməsidir.
Qərarda ifadə olunan "2020-ci il münaqişəsi zamanı əsir götürülən və həbsdə qalan bütün şəxslərin zorakılıqdan müdafiəsi, onların təhlükəsizliyi və qanun qarşısında bərabərliyi təmin edilməlidir" tələbi də Azərbaycanın maraqlarına cavab verir. İlk növbədə ona görə ki, Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa istinadən israr etdiyi mövqeyə uyğun olaraq, “əsir” məfhumu yalnız 2020-ci il münaqişəsi zamanı saxlanılanları nəzərdə tutur ki, bu, İrəvanın “hərbi əsir” arqumentinin fiaskosu deməkdir. Digər tərəfdən, Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi “2020-ci il münaqişəsi zamanı” ifadəsi işlətməklə, bəzi Qərb dairələrində iddia olunanın əksinə, münaqişənin artıq başa çatdığını məhkəmə aktında təsbit edir. Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü Bəhruz Məhərrəmov bu fonda qeyd edir ki, başqa mühüm məqam Azərbaycanın vəsatəti əsasında məhkəmənin Ermənistandan öz sərhədləri daxilində fərdlər və təşkilatlar tərəfindən irqi ayrıseçkiliyi qadağan etməyi tələb etməsi ilə bağlıdır: "Bununla da məhkəmə İrəvan üzərinə pozitiv öhdəlik qoyaraq, bu ölkədə hazırda irqi ayrıseçkiliyin mövcud olmasını tanıyıb. Əlbəttə, məhkəmə eyni zamanda, Azərbaycandan da irqi ayrıseçkiliyin qarşısını almaq üçün tədbirlər görməsini tələb edib, lakin məzmununa diqqət etməklə fərqi aydın görə bilərik ki, Azərbaycandan mümkün irqi ayrıseçkiliyin qarşısını almaq üçün tədbirlər görməsini, Ermənistandan isə artıq mövcud olan bu problemi qadağan etməsini tələb edir. Bununla, Azərbaycandan fərqli olaraq, Ermənistan məhkəmə aktında artıq irqi ayrı-seçkiliyin mövcud olduğu dövlət kimi təsbit olunur". Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində ölkəmizin qazandığı bu uğur isə Ermənistanda ciddi təşviş yaradıb. Belə ki, erməni politoloq və hüquqşünaslar hüquqi müstəvidə bu qələbədən sonra Azərbaycanın iddialarının genişlənəcəyini və bundan siyasi məqsədləri üçün istifadə edəcəyini bildirirlər.
Erməni hüquq müdafiəçisi Siranuş Saakyan bildirir ki, Azərbaycanın yalnız mina xəritələri ilə bağlı iddiasından imtina edilib, o da ona görə ki, “Ermənistan qorxaq siyasət həyata keçirərək” Haaqa Məhkəməsinin qərarından əvvəl mina xəritələrinin hamısını Azərbaycana verdi. Saakyan Azərbaycanın, demək olar ki, istəyinə tam çatdığını və bunun sonrakı proseslərdə presedentə çevriləcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan məhkəməyə yaxşı hazırlaşıb və tutarlı dəlillər təqdim edib, bunun əvəzində isə erməni tərəfi ciddi arqumentlərlə çıxış etməyi bacarmayıb. Saakyan “erməni əsirlər” məsələsində Ermənistanın beynəlxalq məhkəmədə uduzmasının Azərbaycana əlavə şans tanıyacağını da qeyd edib: “Bu qərar Azərbaycanın əlinə əlavə kozır verdi və rəsmi Bakı məsələnin qısa müddətdə həlli üçün siyasi güzəştlər tələb edəcək”. O xatırladıb ki, Ermənistanın Azərbaycan tərəfindən müharibə cinayətlərinin araşdırılmasına dair iddiası da təmin olunmayıb. Bu da beynəlxalq hüquqi müstəvidə Azərbaycanın ciddi qələbəsi deməkdir. İndi baş verənlər fonunda ölkəmiz üçün maraqlı olan məqam Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin qərarının Ermənistan tərəfindən dərhal yerinə yetirilməsidir. Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Elnur Məmmədov bu fonda diqqətə çatdırır ki, Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin əsas vəzifəsi qərarlar icra edilmədikdə onu BMT Təhlükəsizlik Şurasının diqqətinə çatdırmaqdır: “Dövlətlər üzərində həmin qərarların icrası ilə bağlı çox ciddi təzyiq olur. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində verilən qərarlarla bağlı 3 hakimdən ibarət komitə yaradılıb. Qərarlar icra edilmədiyi təqdirdə bu məsələyə baxılacaq. Dünən biz yaydığımız bəyanatda Ermənistanı məhkəmənin qərarını dərhal yerinə yetirməyə çağırmışıq. Burada söhbət Ermənistanda uşaqların türklərə, azərbaycanlılara qarşı nifrət hissi ilə böyüdülməsindən gedir. Bu gələcəklə bağlı məsələdir. Ona görə də bunun qarşısı alınmalıdır”. Nazir müavini bildirib ki, Azərbaycan qarşılıqlı ərazi bütövlüyünü tanımaqla sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası, sülh müqaviləsinin imzalanması üçün Ermənistana çağırışlar edib: “Beləliklə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı beynəlxalq məhkəmədə sərt qərarlar qəbul etməklə siyasi xal qazanmaq cəhdləri uğursuzluqla nəticələndi. Amma bundan sonrakı mərhələdə biz qərarların qəbulunu daha uzun müddət ərzində gözləyəcəyik və işlər görəcəyik. Azərbaycanın mövqeyi, hər zaman olduğu kimi, beynəlxalq hüquqa əsaslanır. Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq məhkəmələrdə sübut edilməsi istiqamətində səylərimizi əsirgəməyəcəyik”. E.Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfi Ermənistana qarşı bir sıra konvensiyalar üzrə, xüsusilə ətraf mühitə vurulmuş ziyan, ekoloji və təbii sərvətlərin talan edilməsi ilə bağlı növbəti ildə şikayətlər qaldırmağa hazırlaşır.
Tahir TAĞIYEV
