Ermənistanın Baş nazir müavini Mger Qriqoryan Rusiya KIV-inə verdiyi müsahibədə Soçi görüşündə əldə olunan razılaşmanı təhrif etməyə çalışıb.
Sitat: “Biz liderlərin Soçi görüşünə uyğun olaraq, sərhəddə stabillik və təhlükəsizliyin səviyyəsinin artırılması ilə bağlı addımlar çərçivəsində Rusiyanın konsultativ iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında dövlət sərhədinin delimitasiyası üzrə ikitərəfli komissiyanın yaradılması istiqamətində iş aparmağa razılaşdıq. Ancaq bu məsələ heç bir halda regionda kommunikasiyaların mümkün açılması ilə əlaqəli deyil”.
M.Qriqoryan əlavə edib ki, Ermənistan, Rusiya və Azərbaycan Baş nazirlərinin müavinlərinin nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması üzrə üçtərəfli işçi qrupu çərçivəsində ekspert alt qrupu yaradılıb və o, kommunikasiyaların açılması halında yüklərin daşınması məsələlərinin həlli ilə məşğuldur: “Bu məsələlərin yekun müzakirəsi hələ keçirilməyib”.
Göründüyü kimi, Ermənistan rəsmiləri yenə görüşdə əldə olunan razılaşmanı təhrif etməklə məşğuldur. Çünki Soçi görüşünün yekun sənədində qeyd olunur ki, tərəflər sərhədlərin dəqiqləşməsi, kommunikasiyaların bərpası və humanitar məsələlərlə bağlı razılığa gəliblər. Hətta həmin görüşdə Putin də dəhlizlərin açılmasının zəruriliyini qeyd edəndə Paşinyan razılıq ələməti olaraq başını yelləyirdi. Belə olan təqdirdə, Ermənistan rəsmilərinin Soçi görüşünün nəticələrini öz xeyirlərinə interpretasiya etməsi nə dərəcədə məntiqli görünə bilər?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan tərəfinin hansı mesajı necə səsləndirməsindən asılı olmayaraq, kommunikasiyalarla bağlı proses üçtərəfli razılaşmadan irəli gələn yol xəritəsi üzrə getməlidir və bu kommunikasiyalar açılacaq: “Nikol Paşinyan hakimiyyəti üçtərəfli razılaşmanın bəndlərini yerinə yetirməlidir. Bu, Prezidentin də dediyi kimi, qismən zaman ala bilər. Amma razılaşmanın yerinə yetirilməməsi çox pis nəticələrə səbəb ola bilər. Fikrimcə, Ermənistan tərəfinin bu prosesdən imtina etməsilə bağlı ssenari ağlabatan deyil və Ermənistanın bunu həyata keçirəcək resursu yoxdur. Əgər kommunikasiyalar açılmayacaqsa, bu o deməkdir ki, üçtərəfli razılaşma tam şəkildə həyata keçmir. Belə olan halda digər bəndlər də sual altındadır. Məsələn, kommunikasiyalar açılmırsa, bu kommunikasiyalara nəzarəti təmin etmək üçün bölğəyə yerləşmiş Rusiya sülhməramlılarının Azərbaycan torpağında nə işi var? Bu kommunikasiyalara nəzarət onların öhdəliyidir. Onlar həm də bu addımlara görə bölgəyə yerləşiblər”.
Politoloqun sözlərinə görə, postmüharibə dövründə sülhə məcburetmə prosesləri gedir və bu prosesdə tək işlək format üçtərəfli razılaşmadır: “Bu prosesin icra hissəsində bir sıra narahatedici məqamları nəzərə almamaqla Azərbaycan və Rusiya bu məsələlərdə eyni mövqedən çıxış edir. Sərhədlərin delimitasiya və demakrasiyası təcili həyata keçirilməli və regionda sülh, sabitlik formalaşdırılmalıdır.
Ermənistan üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yetirməyə məcbur ediləcək. Çünki dünyanın ən qüdrətli ölkələri belə üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri yerinə yetirirlər. Bir neçə tarixi misalı çəkmək istərdim: ABŞ və Meksika arasında Texas müqaviləsi. Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İtaliya Münhen razılaşması. Fransa ilə İtaliya arasında Laval-Mussolini Müqaviləsi. Fransa və Almaniya arasında Quirinal müqaviləsi. Rus-İsveç müharibəsi və Rus Fin müharibəsinin dayanması üçün Fridrixqam Razılaşmasını. Nəhayət, Türkiyənin Lozanna razılaşmasına tərəflər az qala bir əsrdir əməl edirsə, Ermənistan da imzaladığı razılaşmaya əməl etməlidir. Bu həm regionda sülh və stabilliyin, regional münasibətlər üçün etibarlı hüquqi bazanın formalaşdırılması üçün dövlətlərin imzaladığı sənədlərə, müqavilələrə münasibətdə sədaqətliliyi, ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün zəruridir.
Sülhün və beynəlxalq əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün razılaşmalara ardıcıl riayət olunmasının xüsusi əhəmiyyəti var. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çıxışında bu aspektlərə eyham vuran mesajlar verdi”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
