Məlum olduğu kimi, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan parlamenti spikerinin “Lavrov planı” barədə şərhinə sərt reaksiya verib.
Xatırladaq ki, noyabrın 12-də Rusiya mediasının nümayəndələri ilə görüşündə Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan “Lavrov planı”nı xatırladıb və “Qarabağın təhvil verilməsini” Rusiya ilə əlaqələndirib: “Siz elə hesab edirsiniz ki, Qarabağı biz təhvil vermişik. Ermənistan cəmiyyətində də belə bir yanaşma və belə bir rəy var ki, Qarabağı Rusiya təhvil verib. Çünki əgər kimsə Qarabağı təhvil vermək istəyirdisə, burda “Lavrov planı” da daxil, bir neçə variant vardı”. Rusiya XİN cavabında bildirir: “Ermənistanda kimsə nəyisə təhvil vermək fikrində olsaydı, bunu etmək üçün, “Lavrov planı” da daxil, bir neçə plan vardı. Həqiqətdə yox, yalnız təsəvvürdə mövcud olan nəyisə şərh etmək çətindir. “Lavrov planı” da belə təsəvvür edilən reallıqlardandır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mərhələli həllindən söhbət getdiyi halda “təhvil vermək” ifadəsini demək olmaz”. Rusiya XİN onu da bildirib ki, ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin tənzimləmə planının son redaksiyası tərəflərə 2019-cu ilin iyununda verilib. Bu sənədə görə, birinci mərhələdə Azərbaycana beş rayonun, ikinci mərhələdə isə Dağlıq Qarabağın statusunun mütləq şəkildə buna bağlanması şərtilə daha iki rayonun qaytarılması nəzərdə tutulurdu. Sergey Lavrovun başçılıq etdiyi qurum müharibədən bir il sonra Alen Simonyanın bəyanatlarının təkzibi üçün Minsk Qrupunun sonuncu sənədinin detallarını dərc edib. Bu detallar isə belə idi: “Planın başqa elementləri - Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması şərtilə Dağlıq Qarabağ əhalisinin tam həyat fəaliyyətini təmin edən hüququnun tanınması; Dağlıq Qarabağ nümayəndələrinin ATƏT-in iclaslarında iştirakı; blokadanın götürülməsi; sərhədlərin açılması; tərəflərin güc tətbiq etməmək barədə öhdəlik götürməsi; Laçın dəhlizinin eni və statusu məsələsinin həlli”.
Çox maraqlıdır “Lavrov planı”nın Qarabağın statusuna aid hissəsi bizim üçün bu gün də təhlükədirmi?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan rəsmisinin Rusiyanı ona “xəyanətdə” ittiham etməsinin bəzi səbəbləri var: “Bununla müharibədəki məğlubiyyətin məsuliyyətindən boyun qaçırmaq istəyirlər. Eyni zamanda bu, dekabrın 15-də Avropa İttifaqının təşəbbüsü ilə Brüsseldə keçiriləcəyi gözlənilən görüş öncəsi Rusiyanı “baltalayıb”, Qərbin yanında özlərinə hörmət qazanmaq istəyindən irəli gəlir. 44 günlük müharibənin nəticələri belə bir planın artıq olmadığını ortaya qoyur. “Lavrov planı” adlı bir plan olsaydı və həyata keçirilsəydi, heç müharibə də olmazdı. Təbiidir ki, həmin sənəddə Azərbaycanı qane etməyən müddəalar olub. Bunlarla bağlı Prezident xalqa etdiyi müraciətdə ətraflı məlumat verib. Sergey Lavrovun yenilənmiş Madrid prinsipləri əsasında aktiv fəaliyyətə başladığı zaman 2015-ci il ildi və hələ Aprel döyüşləri də baş verməmişdi. Həmsədrlərin danışıqlar prosesinin müxtəlif mərhələlərində hazırladıqları sənədlər var. Bunların heç biri məqbul olmadığı üçün sülh əldə edilmədi.
Daha sonra Aprel döyüşləri baş Verdi, Serj Sarkisyan Azərbaycan torpaqlarının mərhələli şəkildə, konkret vaxt göstərilməklə azad ediləcəyi barədə öhdəlik götürdü və əməl etmədi. Yenə də Sergey Lavrov 2016-cı ilin mayında bəyan etdi ki, Ermənistanla Azərbaycan arasında kompromis mümkündür, amma mövcud şərait nəzərə alınmaqla bu, mərhələli şəkildə baş tuta bilər. Aprel döyüşləri regiondakı əsas maraqlı gücün - Rusiyanın da münaqişəyə baxışını dəyişdi. Doğrudur, həmin müharibəni Moskva dayandıra bilmişdi, ancaq eyni zamanda, gələcəkdə müharibənin baş vermə ehtimalları və özü üçün mümkün risqləri üzərində düşünməyə başlamalı oldu. Çünki Qafqazın yenidən qaynar nöqtəyə dönməsi bu ərazini Qərb dövlətləri üçün Rusiya və İrana qarşı potensial hücum mövqeyinə çevirə bilərdi. Bu səbəbdən, regionda mümkün müharibə risqini azaltmaq və Azərbaycanı “cilovlamaq” üçün Rusiya həmsədr ölkələrin də dəstəklədiyi məlum Kazan prinsipləri əsasında “Lavrov planı”nı irəli sürdü. Ancaq Azərbaycan bütün həll planlarını öz ordusunun gücü ilə arxa plana keçirdi. Bu plan öz mahiyyətini tam itirib. Çünki orada ermənilərə statusun verilməsi də var. Azərbaycan dəfələrlə bəyan edib ki, bu məsələdən ümumiyyətlə söhbət gedə bilməz. Həmin plan hazırkı reallıqların fonunda öz mahiyyətini itirib”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
