Məlum olduğu kimi, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan parlamenti spikerinin “Lavrov planı” barədə şərhinə sərt reaksiya verib. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, noyabrın 12-də Rusiya mediasının nümayəndələri ilə görüşündə Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan “Lavrov planı”nıxatırladıb və “Qarabağın təhvil verilməsini” Rusiya ilə əlaqələndirib.
“Azatutyun” radiosunun yazdığına görə, noyabrın 24-də dərc olunmuş səs yazısında Rusiya jurnalisti Ermənistan hakimiyyətini “Qarabağı təhvil verməkdə” ittiham edir və bildirir ki, bu, Ermənistanın öz siyasi kursunu dəyişməsi üçün edilib. Sözügedən audioda Alen Simonyan ittihama belə cavab verir: “Siz hesab edirsiniz ki, Qarabağı biz təhvil vermişik. Ermənistan cəmiyyətində də belə bir yanaşma və belə bir rəy var ki, Qarabağı Rusiya təhvil verib. Çünki əgər kimsə Qarabağı təhvil vermək istəyirdisə, burda “Lavrov planı” da daxil bir neçə variant vardı”. Rusiya XİN “RIA Novosti” agentliyi vasitəsilə bildirir: “Bu söhbət zamanı Ermənistan Respublikası parlamentinin hörmətli spikeri erməni cəmiyyətində dolaşan “Qarabağı Rusiya təhvil verib” fikrinə istinadən deyib: “Ermənistanda kimsə nəyisə təhvil vermək fikrində olsaydı, bunu etmək üçün, “Lavrov planı” da daxil, bir neçə plan vardı. Həqiqətdə yox, yalnız təsəvvürdə mövcud olan nəyisə şərh etmək çətindir. “Lavrov planı” da belə təsəvvür edilən reallıqlardandır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mərhələli həllindən söhbət getdiyi halda “təhvil vermək” ifadəsini demək olmaz”. Rusiya XİN onu da bildirib ki, ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin tənzimləmə planının son redaksiyası tərəflərə 2019-cu ilin iyununda verilib. Bu sənədə görə, birinci mərhələdə Azərbaycana beş rayonun, ikinci mərhələdə isə Dağlıq Qarabağın statusunun mütləq şəkildə buna bağlanması şərtilə daha iki rayonun qaytarılması nəzərdə tutulurdu. Sergey Lavrovun başçılıq etdiyi qurum müharibədən bir il sonra Alen Simonyanın bəyanatlarının təkzibi üçün Minsk Qrupunun sonuncu sənədinin detallarını dərc edib. Bu detallar isə belə idi: “Planın başqa elementləri - Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması şərtilə Dağlıq Qarabağ əhalisinin tam həyat fəaliyyətini təmin edən hüququnun tanınması; Dağlıq Qarabağ nümayəndələrinin ATƏT-in iclaslarında iştirakı; blokadanın götürülməsi; sərhədlərin açılması; tərəflərin güc tətbiq etməmək barədə öhdəlik götürməsi; Laçın dəhlizinin eni və statusu məsələsinin həlli”.
Rusiya XİN-in məlumatında daha sonra deyilir ki, Qarabağın statusuna gəlincə, 2020-ci ilin payızınadək danışıqlar masası üstündə olan təkliflər aşağıdakıları nəzərdə tuturdu: “Dağlıq Qarabağın yekun hüquqi statusu tərəflərin razılaşdığı müddətdə, BMT-nin və ya ATƏT-in egidası altında Dağlıq Qarabağ əhalisinin iradəsini azad ifadə etməsi şəklində ümumxalq səsverməsi yolu ilə və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun olaraq müəyən edilir və hüquqi baxımdan icbari xarakter daşıyır”. Bu da qeyd olunurdu ki, ümumxalq səsverməsinə çıxarılacaq sual və suallara məhdudiyyət qoyulmur, nəticələrinə isə tərəflərin hörmət göstərəcyi nəzərdə tutulur. Rusiya XİN vurğulayır ki, bu məsələdə tam razılaşma əldə olunmasa da, plan nə Ermənistan, nə də Azərbaycan tərəfindən rədd edilmişdi: “Həmsədrlərin qeyd olunan təklifləri ilə indiki vəziyyəti müqayisə edin və nəticə çıxarın. Rusiya XİN, hətta razılaşmadığı hallarda belə, başqa ölkələrdəki ictimai rəyə hörmətlə yanaşır və bu, Ermənistan kimi müttəfiq və dost ölkədən söhbət gedərkən ikiqat həqiqətdir. Bəzi erməni siyasətçilərin Rusiyanın ona məxsus olmayan Dağlıq Qarabağı təhvil verməsi kimi cəfəng fikirləri təkzib etməməsi və mahiyyət etibarilə belə əsassız mülahizələrlə həmrəylik nümayiş etdirməsi dərin təəssüf hissi doğurur”. “Azatutyun” yazır ki, Ermənistan parlamentinin spikeri Rusiya XİN-ə aid edilən şərhlə bağlı fikir bildirməkdən imtina edib. Amma reallıq budur ki, Moskva Alen Simonyanın şərhindən çox qəzəblənib.
Elə rusiyalı hərbi ekspert İqor Korotçenko da məsələni bu prizmadan şərh edir: “Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Ermənistan parlamentinin spikerinə ünvanladığı gözlənilməz sərt demarş, əslində təkcə Alen Simonyana aid deyil, həm də Moskvanın Paşinyan rejimi ilə danışıqlar apara bilməməsindən və öhdəliklərini yerinə yetirməkdən imtina etməsindən artan qıcıqlanmasını əks etdirir”. Onun sözlərinə görə, Ermənistan rəhbərliyinin bu yaxınlarda Soçidə keçirilən üçtərəfli görüşdə əldə olunan razılaşmadan boyun qaçırması Moskvanı qıcıqlandırır: “Rusiyanın İrəvanın konstruktiv mövqeyi ilə bağlı gözləntiləri növbəti dəfə özünü doğrultmadı. Ermənistan yenə də “rus balığını yeməyə”, eyni zamanda, yumşaq desək, Qərbin dizi üstə oturmağa çalışır. Bütün bunlar isə o deməkdir ki, Cənubi Qafqazda sabitlik gözləməyə dəyməz. İrəvan açıq şəkildə Azərbaycana qarşı silahlı təxribatlar praktikasını davam etdirəcək. Üstəlik, ABŞ və Avropa İttifaqı Paşinyan vasitəsilə inadla regiona girməyə çalışır. Bu məqsədlə də, Ermənistanın köməyi ilə Rusiyanı bölgədə sıxışdırmaq istəyirlər. Moskva Paşinyan və Soros komandasının böyük ümidlər bəslədiyi qarşıdan gələn Brüssel sammitinə hazırlığı diqqətlə izləyir. Rusiyanın İrəvandakı mövcud siyasi rejimə münasibətinə gəlincə, bu, “Bir dəfə xəyanət edənə inam yoxdur” məlum həqiqətində tam əksini tapıb”. İqor Korotçenko bildirib ki, Ermənistan geosiyasi şahmat taxtasında piyada statusuna malikdir, amma Rusiya və digər qlobal oyunçularla münasibətlərdə özünü ağır fiqur kimi təsəvvür edir: “Bu piyada sadəcə Rusiya üçün oyundadır. Qərblə oyunda isə onu yeyəcəklər”.
Samirə SƏFƏROVA
