ATƏT xarici işlər nazirlərinin Stokholmda keçirilən görüşündə diqqət mərkəzində yer alan əsas hadisələrdən biri də Azərbaycan və Ermənistan xarici siyasət idarələri rəhbərlərinin səsləndirdiyi mövqe oldu. Belə ki, erməni tərəfi həmişəki kimi görüş zamanı absurd fikirlr səsləndirib.
Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov isə Stokholm iclasında etdiyi çıxışda qeyd edib ki, münaqişənin başa çatması həm Ermənistan, həm də Azərbaycan üçün bir-birinin suverenlyini, ərazi bütövlüyünü və beynəlxalq sərhədlərini tanımaları və hörmət etmələri konrekstində unikal imkan yaradıb. Nazir bidirib ki, Bakının münaqişədən sonra bu istiqamətdə bir sıra praktik addımlar atmasına baxmayaraq, Ermənistan hələ də bu məsələyə münasibət bildirməyib: “Ermənistan 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatının şərtlərinə əməl etməli və özünün silahlı qüvvələrini Azərbaycan ərazisindən çıxarmalıdır”. Regionda bütün kommunikasiyaların blokdan çıxarılması məsələsinə toxunan nazir deyib ki, bu, tərəflər arasında etimadın bərpasına kömək edərdi: “Zəngəzur dəhlizinin yubadılmadan realizə olunması təkcə Azərbaycan və Naxçıvan arasında adamların və nəqaliyyat vasitələrinin maneəsiz hərəkəti üçün yox, həm də Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqəsinin bərpası üçün zəruridir”. Bayramov onu da bildirib ki, Ermənistan minalanmış ərazilərin dəqiq və tam xəritələrini hələ də verməyib və bu, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirilməsinə, məcburi köçkünlərin yurdlarına qayıtmasına maneə yaradır: “Azərbaycan hazırda dünyanın ən çox minalanmış ölkələrindən biridir”.
Məhz belə bir vaxtda bəlli olub ki, dekabrın 1-də üçtərəfli İşçi Qrupun Moskvada baş tutan görüşündə razılaşma əldə olunmayıb. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan “Azatutyun” radiosuna bildirib ki, baş nazir müavinlərinin Moskvada keçirilən üçtərəfli görüşündə razılaşmanın əldə edilməsi mümkün olmayıb. Bundan əvvəl Rusiya prezidenti Vladimir Putin demişdi ki, Soçidə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderləri tərəfindən regional açılım məsələsinə dair əldə edilmiş razılaşma üç ölkənin baş nazir müavinlərinin görüşünün yekunları əsasında bəyan olunacaq. Qriqoryan isə qeyd edir ki, heç bir bəyanat gözlənilmir. Görüşdə bilavasitə iştirak edən baş nazir müavini Mqer Qriqoryanın ofisindən bildirilib ki, daha bir görüş yaxın vaxtlarda keçiriləcək. “Azatutyun” yazır ki, dekabrın 1-də baş tutan iclasın gündəliyi açıqlanmayıb. Növbəti görüşün də vaxtı və yeri barədə məlumat verilməyib. “Azatutyun”un “razılaşmanın əldə olunmaması Azərbaycanın dəhliz tələbi ilə bağlıdırmı” sualına Armen Qriqoryan birbaşa cavab verməyib: “Ümumilikdə biz demişik ki, Ermənistan dəhliz məntiqi ilə hər hansı məsələni müzakirə etməyib və etməyəcək. Bu mənada biz israrda davam edirik ki, bizim müzakirələrimiz tamamilə 9 noyabr 2020-ci il, 11 yanvar 2021-ci il və 26 noyabr 2021-ci il Soçi bəyanatlarının çərçivəsində aparılmalıdır. Bu bəyanatlarda hər hansı dəhliz barədə heç nə deyilmir”. Lakin Soçidə Putinin çıxışında “dəhliz” ifadəsinə istinad etməsi deməyə əsas verir ki, liderlər arasında şifahi razılaşma məhz Bakının mövqeyi kontekstində əldə olunub. Elə Prezident İlham Əliyevin bir gün sonra İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətləri Zəngəzur dəhlizindən istifadəyə dəvət etməsi də Soçi görüşünün nəticəsinə uyğun çıxış etməsi idi. Amma indi görünür ki, İşçi Qrupun görüşündə İrəvan prosesi pozub. Bununla belə, Ermənistanda etiraf edilir ki, İrəvan bununla özünü daha pis vəziyyətə salır. Çünki Azərbaycan onsuz da istəyinə nail olacaq. Erməni siyasi şərhçi Razmik Akopcanyan bu xüsusda bildirir: “Baş nazir Nikol Paşinyandan tutmuş xarici siyasət idarəsinin rəhbəri Ararat Mirzoyana qədər Ermənistan rəhbərliyi lap əvvəldən bildirmişdi ki, Zəngəzur dəhlizi layihəsi heç vaxt reallaşmayacaq. Ermənistan xalqı əmin edilirdi ki, bu heç söhbət mövzusu da ola bilməz. Amma indi Ermənistan ictimaiyyəti başa düşür ki, onu növbəti dəfə aldatdılar. Zəngəzur dəhlizi layihəsi həyata keçiriləcək, bu artıq dəqiqdir!”. Onun sözlərinə görə, rəsmi İrəvan Ermənistan ordusunun nailiyyətləri, “artsax” əsgərinin “rəşadəti” haqqında öz xalqına 44 günlük müharibə dövründə nağıllar danışırdı: “İndi də Zəngəzur dəhlizinin realizə olmayacağı haqqında nagıllar danışılır. Guya bu, yalnız rəsmi Bakının arzusudur və arzu olaraq qalacaq. Bir erməni kimi mən Ermənistan rəhbərliyindən soruşmaq istəyirdim: axı üçtərəfli sazişdə Zəngəzur dəhlizi haqqında yazılıb və bu kağızın altında Paşinyanın imzası durur?! Bu, birincisi. İkincisi, Soçi görüşündə Putin bu layihənin əhəmiyyətini açıq şəkildə qeyd etdi. Ən başlıcası isə, Zəngəzur dəhlizi artıq tikinti mərhələsindədir - dəmir yolu layihəsi yaxın zamanlarda istifadəyə veriləcək. Zəngəzur dəhlizinin layihəsinin reallaşacağını göstərən həddindən çox siqnallar var. Bütün bu ərazilər də Bakının yurisdiksiyasına keçəcək. Onda xalqına bu qədər yalanlar danışan bu adamlar nə edəcəklər? Həmişə olduğu kimi, hakimiyyətdən bərk-bərk yapışmağa çalışacaqlar”.
Samirə SƏFƏROVA
