Azərbaycan alimləri deyəndə ki, ermənilərin tarixi, əlifbası olmayıb, bəzi ölkələrdə buna o qədər də normal yanaşılmırdı. Hətta bəzi xarici tarixçilər erməni yalanlarına, saxtakarlıqlarına uyaraq, Mesrop Maştoçu “erməni əlifbasının yaradıcısı”, Moyisey Xorenlini isə “erməni tarixinin atası” adlandırırdılar. Onu da deyək ki, M.Xorenlinin adı son 50-60 ildə təbliğ edilsə də, M.Maştoç yeni-yeni dövriyyəyə buraxılıb. Yəni son illər onun reklamına rast gəlirik.
Tarixdə M.Xorenli və M.Maştoç olubmu, onlar tarixi şəxsiyyətlərdir, yoxsa qriqoryan kilsəsinin uydurduğu personajlar, saxta qəhrəmanlardır?
Onu da qeyd edək ki, həm Xorenli, həm də Maştoç haqqında internet resurslarında, “Vikipediya”da və başqa platformalarda kifayət qədər məlumat var, özü də ən müxtəlif dillərdə, həmçinin də Azərbaycan dilində. Bu məqalələrdə, məlumatlarda əsasən bu iki “qəhrəmanın fəaliyyəti” şişirdilir.
Hətta burada M.Xorenli “erməni tarixinin atası” kimi təqdim edilir və onun tərəfindən “üçhissəli Ermənistan tarixi” yazıldığı iddia edilib. M.Maştoç isə “əlifba yaradıcısı” olaraq qələmə verilib.
“Nikita Emil etiraf edib ki, o saxta kitabı özü tərtib edib, bu, sənədlərdə var”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ermənilərin “əlifbaçı” kimi qələmə verdikləri M.Maştoç, “tarixçi” kimi gecə-gündüz təbliğ etdikləri M.Xorenli adlı şəxslər, ümumiyyətlə, tarixdə olmayıblar. Q.Hacıyev vurğuladı ki, hər ikisi uydurma, mifik “elm xadimləri”dir, onların obrazları ayrı-ayrı vaxtlarda erməni kilsəsi tərəfindən uydurulub, tarixi saxtalaşdırmanın bir hissəsi bu qondarma obrazlara “istinadən” aparılır. “Tarixdə nə M.Xorenli adlı tarixçi, nə də M.Maştoç adlı əlifbaçı olub. Hər ikisi ermənilərin uydurduğu mifik obrazlardır ki, onların adlarına saxta əlyazmalar yaradırlar. Son dövrlərdə aparılan böyük tədqiqatlar göstərdi ki, heç onların “erməni tarixinin atası” adlandırdıqları M.Xorenli olmayıb, onun adına olan kitabı da ermənilər özləri düzəldiblər. Nikita Emil etiraf edib ki, o saxta kitabı özü tərtib edib, bu, sənədlərdə var. Məlum oldu ki, M.Xorenli də uydurmadı, anonim bir tarixçidir. Amma belə tarixçi olmayıb. Sovet dövründə də uzun müddət təbliğ etdilər ki, guya M.Maştoç adlı bir erməni olub, “erməni əlifbası” düzəldib, “erməni əlifbası”nın əsasında həm gürcü, həm də alban əlifbası düzəldib. Bütün bunlar hamısı cəfəngiyyatdır. Son illər aparılan tədqiqatlar nəticəsində məlum oldu ki, heç M.Maştoç adlı tədqiqatçı, əlifbaçı olmayıb, bu, ermənilərin 19-cu əsrdə yaratdığı uydurmadır”.
Q.Hacıyev vurğuladı ki, ermənilərin yalanları, saxtakarlıqları üzə çıxdıqca, onun hər yanından əsl tarixi həqiqətlər meydana çıxır.
İradə SARIYEVA
