Prezident İlham Əliyev koronavirus pandemiyasına qarşı dünya dövlətlərinin birgə mübarizəsinın və bu sahədə sıx əməkdaşlığın vacibliyini dəfələrlə vurğulayıb. Bu mənada, vaksinlərin dünya dövlətləri arasında ədalətli bölgüsünün pandemiya ilə mübarizə sahəsində səmərəli əməkdaşlıq üçün vacib komponent olduğu bildirilib.
COVAX platformasının bütün ölkələr üçün effektli peyvənd axtarışını sürətləndirən, dünyada COVID-19-a qarşı hazırlanmış peyvəndlərə ədalətli əlçatanlığı təmin etmək məqsədilə yaradılmış mexanizm olduğunu nəzərə alaraq, Azərbaycan ötən il COVAX platformasına ilk qoşulan 50 ölkədən biri olub.
Bunu İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Aynurə Əhmədova deyib. Onun sözlərinə görə, lakin COVAX təşəbbüsü çərçivəsində Azərbaycanın müvafiq peyvəndlə təmin olunmasına dair verilən vədə hazırkı dövrədək əməl olunmayıb:
"Bu günlərdə COVAX tətəfindən daxil olmuş məktubda Azərbaycanı yaxın zamanda müvafiq vaksinlə təmin edə bilməyəcəkləri bir daha qeyd olunub. Azərbaycan Respublikasının vaksin istehsal edən müxtəlif şirkətlərlə uğurlu əməkdaşlığı nəticəsində ölkəmizə Çin dövlətinin istehsalı olan "Coronavac" vaksinlərinin gətirilməsi təmin edilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı koronavirusla mübarizə sahəsində Azərbaycanı örnək dövlətlərdən biri kimi göstərib. Bu gün Azərbaycanda vaksinasiya prosesi ilə əlaqədar tələb olunan bütün infrastruktur yaradıldığı halda, ölkəmizə qarşı bu münasibəti yanlış hesab edir, təsisatın məram və məqsədinə zidd olduğunu bildiririk. COVAX-ın bütün üzv ölkələrlə əməkdaşlığının ədalətli şəkildə davam edəcəyinə, növbəti mərhələdə təxirə salınmadan başqa üzv ölkələrlə bərabər Azərbaycanın da peyvəndlə təmin olunacağına inanırıq".
Azərbaycana qarşı yaradılan bu vaksin ədalətsizliliyi və süründürməçiliyi Azərbaycan Prezidentinin məhz bu mövzuda etdiyi tənqidi fikirlərə cavab sayıla bilərmi? Qeyd edək ki, Prezident İLham Əliyev böyük dövlətləri ədalətsiz vaksin bölgüsünə görə kəskin tənqid etmişdi.
“Sağlamlığa Xidmət” İctimai Birliyinin icracı direktoru Pərvanə Vəliyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, COVAX-da vaksin devisiti yaranıb: “BMT-yə üzv olan 190-dan artıq ölkə COVAX-a üzv olub. Prinsip budur ki, hər ölkə öz əhalisinin 20 faizini vaksinasiya etməlidir. Nəzərdə tutulurdu ki, vaksinlər ölkələr arasında bərabər şəkildə bölünsün və eyni qiymətlərlə paylanılsın. Ancaq bəzi ölkələrin daha çox vaksin əldə etmək istəyi bu mexanizmi uğursuz etdi. Qərb ölkələri və Kanada kimi dövlətlər ilkin mərhələdə ölkəsinin 20 faizini deyil, hər kəsi peyvənd etmək qərarına gəldi. İstədikləri həcmdə peyvənd əldə edilməsinə nail oldular. Əslində paylanış COVAX vasitəsilə bütün ölkələrə olmalıydı. Vaksin inhisarçısı dövlətlərin belə mövqeyi peyvənd çatışmazlığına gətirib çıxardı. Azərbaycan dövləti hazırda sifariş verdiyi vaksinləri əldə edə bilməyib. Azərbaycan rəhbərliyi bu cür halları ciddi tənqid edib. Biz tibb sahəsinə məsul olan qurumun rəsmi açıqlamasından da görürük ki, COVAX-ın Azərbaycanla bağlı mövqeyindən narazılıq var. Ola bilsin ki, Azərbaycanın ədalətli çağrışları həmin qurumda bizə qarşı xüsusi bir münasibət formalaşdırıb”.
Ekspertin sözlərinə görə, dünyadakı vaksin bölgüsü ilə bağlı yaranan kritik vəziyyət ilk hal deyil: “Hepatit-B ilə bağlı vaksin tapılsa da, bir çox ölkələr hələ də həmin vaksini əldə edə bilmir. Hər il 14 milyon uşaq peyvəndlərdən kənarda qalır. Kasıb ölkələrin imkanı çatmır, istehsalçı şirkətlər isə qiymətdə güzəştə getmir. Bir sözlə, peyvədlə bağlı vəziyyət gərgindir. Üçüncü dalğanın yaz aylarında baş verəcəyi planlaşdırılır. Bu baxımdan da vaksinlərin paylanmasına məsul olan beynəlxalq qurumlar ölkələri ədalətli bölgü əsasında vaksinlə təmin etməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
