Ermənistanda iqtidar və müxalifət arasında mövcud gərginlik davam etməkdə, özünün daha gərgin mərhələsinə qədəm qoymaqdadır. Hadisələrin gedişi ölkədə vətəndaş müharibəsinin qaçılmaz olduğunu, ordunun da prosesə müdaxilə edə biləcəyini göstərir. Məhz belə bir vaxtda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan iddia edib ki, ölkənin Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının onun istefası haqqında bəyanatı sabiq prezident Serj Sarkisyanın təsirinin nəticəsidir.
Ermənistan mətbuatının məlumatına görə, Paşinyan vurğulayıb ki, Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəhbəri qanunu pozub və vəzifəsini tərk etməlidir: “Bu qaçılmazdır, Sarkisyan və keçmiş hakimiyyət ordunu qanuni hakimiyyətə qarşı qaldırmağa çalışır”. Nazirlər Kabinetinin rəhbəri Baş Qərargah rəisinin Sarkisyanın göstərişlərini yerinə yetirməsini xəyanət hesab edir. O, həmçinin qeyd edib ki, Baş Qərargah hələ “qırmızı xətt”i keçməyib. Bu fonda Ermənistanın Silahlı Qüvvələri bəyanat yayaraq Nikol Paşinyanı əsassız ittihamlara son qoymağa çağırıb. Bəyanatın mətnini Baş Qərargahın nümayəndəsi Samvel Asatryan “feysbuk”dakı səhifəsində paylaşıb: “Bizim xalqımızın oğullarından ibarət olan Silahlı Qüvvələr heyəti milli təhlükəsizlik təhdidlərini əvvəlcədən görərək Silahlı Qüvvələrin vəzifəli şəxslərinin ünvanına əsassız ittihamları yolverilməz hesab edir və təkidlə buna son qoymağa çağırır”. Silahlı Qüvvələrin rəhbərliyi bəyanatda ölkədəki vəziyyətə dair əvvəlki qiymətləndirməsini təsdiqləyib. Baş Qərargah vurğulayıb ki, Silahlı Qüvvələri siyasi proseslərə cəlb etmək cəhdlərinə baxmayaraq, hərbçilər “ağıllı və qətiyyətli”dirlər: “Mövcud vəziyyət Silahlı Qüvvələrin yalnız dövlət maraqlarını rəhbər tutduğunu, Ermənistan Respublikası Konstitusiyasının normalarına əsaslanaraq yalnız öz xalqlarına xidmət etdiyini sübut edir”. Bütün bunlar fonunda Rusiyanın “Nezavisimaya qazeta” mətbu orqanı yazır ki, Ermənistanda gərginlik daha da artacaq: “Martın 1-də İrəvan səhərdən etibarən “yellənməyə” başlayıb. Həmin gün Nikol Paşinyanın istefası və müdafiəsi naminə mitinqin ləğvini tələb edən bir qrup nümayişçi hökumət binasının 3-cü korpusuna soxulub. Sonra etirazçı dəstə küçəyə axışıb və orada şüarlar səsləndirib: “Nikolsuz!” Gənclər Ermənistan paytaxtının mərkəzi rayonunun inzibati binasına girib və orada mitinq keçirərək, vətəndaşları Paşinyanın təşkil etdiyi tədbirdə iştirak etməməyə çağırıblar. Ancaq əsas hadisələr günün axşamına planlaşdırılıb.
Bazar ertəsi günü Nikol Paşinyan prezident və Baş Qərargah rəisi olmadan Təhlükəsizlik Şurasının iclasına rəhbərlik edib. Təhlükəsizlik Şurası prezidenti Baş Qərargah rəisinin istefası ilə bağlı fərman imzalamağa səsləyib. Prezident bunu etməyib və Paşinyanın “xəstə olduğunu, onu görməyə getdiyini” söyləyib. Bu barədə prezidentin mətbuat xidməti məlumat verərək, dövlət başçısının hərəkətlərində qanunları rəhbər tutduğunu vurğulayıb. İzah edək: Ermənistan Konstitusiyasının 155-ci maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən, “müdafiə siyasətinin əsas istiqamətləri Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən müəyyən edilir. Müdafiə naziri bu əsas sahələr daxilində Silahlı Qüvvələrə rəhbərlik edir”. Eyni zamanda, həmin maddənin 3-cü bəndində “Silahlı Qüvvələrin ən yüksək hərbi məmuru qanunla müəyyən edilmiş müddətə baş nazirin təklifi ilə prezident tərəfindən təyin olunan Baş Qərargah rəisidir”. Konstitusiyada Təhlükəsizlik Şurasının Baş Qərargah rəhbərinin təyin edilməsində iştirak etdiyi və ya prezidentin Baş Qərargah başçısının vəzifəsindən azad edilməsi təklifinin Konstitusiyaya uyğun olmadığını bildirmə hüququnu məhdudlaşdıran çağırışlar edə biləcəyi ilə bağlı heç bir müddəa yoxdur. Bir gün əvvəl Paşinyan hədəfi özündən prezidentə ötürməyə çalışıb. Baş nazirin tərəfdarları Armen Sarkisyanın vəzifəsindən kənarlaşdırılmasını təklif ediblər. Lakin “Rədd olsun prezident!” şüarı Ermənistan vətəndaşları, daha da çox hərbçilər arasında dəstək tapmayıb. “Parlaq Ermənistan” Partiyasının parlament fraksiyasının rəhbəri Edmon Marukyan hakim “Mənim addımım” blokundan millət vəkili Vahan Hovakimyanın prezidentin istefası üçün “əsaslar” barədə açıqlamasına şərh olaraq bildirib: “Prezidentin vəzifəsindən kənarlaşdırılması üçün yetərli səsiniz yoxdur. Niyə boş yerə hay-küy qaldırırsız? Əslində, hakimiyyətin açdığı respublika prezidentinin istefası mövzusu növbəti tamaşadır. Prezidenti Konstitusiya Məhkəməsinə müraciətlə hədələyirlər. Prezidenti vəzifəsindən kənarlaşdırmaq üçün kifayət qədər səsiniz yoxdur. Ancaq qərar veribsizsə, bəxtinizi sınayın”. Prezidentin mətbuat xidməti mövcud vəziyyətlə bağlı xüsusi açıqlama verib. Açıqlamada qeyd edilir ki, “prezident heç bir siyasi qüvvənin mənafeyini təmsil etmir,”ağ və ya qara“ deyil və bu mənada, hər hansı bir fərziyyə qəbuledilməzdir”.
Bəyanatda vurğulanır: “Ermənistan Prezidentinə təqdim edilən fərman layihəsinin etirazlarla qaytarılması yolverilməz fərziyyələrin mövzusu olub və əsassız təpki doğurub. Bu baxımdan bir daha vurğulayırıq ki, respublika prezidenti öz funksiyalarını yalnız Konstitusiya ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər vasitəsilə həyata keçirir, yalnız milli və dövlət maraqlarını rəhbər tutaraq qərəzsiz qərarlar qəbul edir”. Bəyanatda ayrıca Prezidentin, Konstitusiyanın 139-cu maddəsinin 2-ci hissəsində göstərilən səlahiyyətləri reallaşdıraraq, Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi Onik Qasparyanın istefası ilə bağlı sərəncam layihəsini etirazla geri qaytardığı vurğulanıb: “Prezidentin etirazlarını qəbul etməməyin səbəbləri 28 fevral axşamı prezident administrasiyasına göndərilib və həmin gündən sonra ilk iş günü – 1 martda təsdiq edilib. Prezident sərəncam layihəsi ilə bağlı mövqeyini Konstitusiyanın 139-cu maddəsinin 2-ci hissəsinə uyğun olaraq və qanunla müəyyən edilmiş müddətdə bildirəcək”.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl Baş Qərargah baş nazir Nikol Paşinyan və hökumətinin istefasını tələb edən bir açıqlama verib. Daha sonra Paşinyan Baş qərargah rəisi Onik Qasparyanın istefası ilə bağlı qərarını prezident Armen Sarkisyana göndərdiyini bildirib. Sonuncu şəxs onu imzalamayıb və baş nazirə qaytarıb, Paşinyan ikinci dəfə fərmanı prezidentə göndərib. 3 gün ərzində prezident ya sənədi imzalamalı, ya da verildiyi tarixdən etibarən 10 gün ərzində qərar qəbul edən Konstitusiya Məhkəməsinə göndərməlidir.
Hər gün təqaüdçü generallar Baş Qərargahın açıqlamasına qoşulur. Məsələn, Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisinin keçmiş müavini, general-leytenant Haykaz Bağmanyan İrəvan mediasına deyib: “Düşünmürəm ki, Silahlı Qüvvələr bu bəyanatı düşünmədən qəbul edib. Ciddi bir qərar verdiklərinə inanıram və ona qoşuluram, onu dəstəkləyirəm. Məğlub olan ölkənin lideri vəzifəsində qala bilməz, o, noyabrın 10-da istefa verməli idi. İndi o, 2008-ci ildə olduğu kimi, 1 martı təkrarlamaq istəyir – atəş, maşınları yandırma və s.”. General Bağmanyan Baş Qərargahın açıqlamasının, əslində, daxili siyasi proseslərə müdaxilə olduğu iddialarına münasibət bildirib: “Təsəvvür edirsinizmi söhbət nədən gedir: 7 rayon və Hadrut təslim edilib. Düzgün qərarlar verilmədikdə, ordu rəhbərliyi ölkənin təhlükəsizliyini təmin edir”. Bağmanyan həm polisin, həm də Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin Paşinyanın əmrlərini yerinə yetirməmək üçün iradə gücünə sahib olacağına inanır. O, Onik Qasparyanın çox səriştəli bir zabit olduğunu, Baş Qərargah rəisi vəzifəsini tutmasının təsadüfi olmadığını da söyləyib.
“Parlaq Ermənistan” fraksiyasının rəhbəri Edmon Marukyan Nikol Paşinyana Baş Qərargah rəisinin istefası haqqında sərəncam layihəsini Prezident Administrasiyasından geri götürməsini, Baş Qərargah rəhbərliyinə, 5-ci korpusun rəhbərlərinə və ümumən orduya toxunmamağı təklif edib: “Baş nazirin istefası halında namizədliyimizi irəli sürməyəcəyimiz, parlamenti buraxmamaq barədə memorandum imzalayacağıq”. Onun sözlərinə görə, yeni hökumət Baş Qərargah rəisi və müavininin qalıb-qalmayacağına qərar verəcək. Ancaq Paşinyan fərqli bir yol seçib: tərəfdarlarını toplayıb. Şəhərdə ordu tərəfdarı ilə baş nazir tərəfdarları arasında qarşıdurmalar başlaya bilər. Axşam saatlarında hər iki tərəf İrəvanın mərkəzində toplaşıb. Paşinyan Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilən Rusiya “İsgəndər”lərilə bağlı Baş Qərargahı qəzəbləndirən açıqlamasına görə özünü doğrultmağa çalışıb. Rus silahları haqqında ona səhv məlumat verildiyini söyləyib. Bu bəhanə orduda qəbul edilməyib”.
Nahid SALAYEV
